Yıl 2018, Cilt 21, Sayı 3, Sayfalar 457 - 471 2018-06-15

Management of Non-wood Forest Products in Turkey
Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi

Kenan OK [1] , Yusuf Ziya TENGİZ [2]

76 429

Non-wood forest products are specific goods or services which are considered as out of wood raw materials found in nature. Some of the products are cultivated because of their high demand and produced with agricultural practices. Thyme used in herbal teas and primrose used widely as an ornamental plant are significant examples of plants both collected from nature and have agricultural production in Turkey. However, most of the non-wood forest products are still consumed by collecting them from nature.


Turkey has a great capacity on non-wood forest products due to the advantage provided by high biodiversity. Additionally, people in Turkey has a wide range of experience on the utilization of wild plants and there is a significant diversity of use of non-wood forest products as a result of geographical location and historical heritage. Despite these advantages, it is difficult to mention that sustainable management of non-wood forest products is totally guaranteed in Turkey, as is the case in many other countries.

The capacity of non-wood forest products in Turkey was introduced in this study. Institutional structure responsible for the management of non-wood forest products has been explained. The place of non-wood forest products in country plans and legislations regulating the ways of utilizing them were presented. As a result, although richness of non-wood forest products have been discovered and an institutional structure responsible for the diversity of these products have already been established, it was found that a way of planning and management structure ensuring the sustainability for the diversity of these species is still contentious, while there are deficiencies on the species-specific information and management processes.

Odun dışı orman ürünleri, yeryüzünde doğal olarak bulunan ve odun hammaddesi dışında kalan özel ürünler veya hizmetlerdir. Bu ürünlerin bir bölümü, sahip olduğu yüksek talep nedeniyle kültüre alınmakta ve tarımsal faaliyetlerle üretilmektedir. Çay olarak içilen kekik, süs bitkisi olarak kullanılan çuha çiçeği Türkiye’de hem doğal alanlardan toplanan hem tarımsal üretimi yapılan bitkilere örnektir. Bununla birlikte, odun dışı orman ürünlerinin çoğunluğu halen doğadan toplanarak tüketilmektedir.


Türkiye yüksek biyolojik çeşitliliğin sağladığı avantajın bir sonucu olarak, odun dışı orman ürünleri alanında önemli bir kapasiteye sahiptir. Bununla birlikte, coğrafi konumu ve tarihi birikiminin bir sonucu olarak, Türkiye’deki insanların yabani bitkilerden geniş bir yararlanma deneyimi bulunmakta ve odun dışı orman ürünlerinden faydalanma çeşitliliği görülmektedir. Bu üstünlüklere rağmen odun dışı orman ürünlerinin sürdürülebilir yönetiminin, pek çok ülkede olduğu gibi, Türkiye’de de tamamen garanti altına alındığını söylemek güçtür.

Bu makalede, Türkiye’nin odun dışı orman ürünleri kapasitesi tanıtılmaktadır. Ülke idari yapısı içerisinde odun dışı orman ürünlerinin yönetiminden sorumlu kurumsal yapı açıklanmaktadır. Ülke planları içerisinde odun dışı orman ürünlerine verilen yer ile bu ürünlerden faydalanma biçimini düzenleyen mevzuat tanıtılmaktadır. Sonuç olarak, odun dışı orman ürünleri çeşitliliği anlaşılmış ve bu çeşitlilikten sorumlu bir örgüt yapısı ortaya konmuş olsa da, bu türlerin sürekliliğini sağlayabilecek planlama ve yönetim şeklinin halen tartışılır bir yapıda olduğu, özellikle türe özgü bilgi ve yönetim süreçleri konusunda eksikliklerin bulunduğu anlaşılmaktadır.

  • Altunel, A., T., 2011: Odun Dışı Orman Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye’de Sosyoekonomik Boyutu, İÜ Fen Bil. Ens. Or. Ekonomisi Programı, Basılmamış Doktora Tezi, 220 sayfa.
  • Başkent, E., Z., Küçüker, D., M., 2011: Inventory of Non Wood Forest Products, Proceedings of II. International Non-wood Forest Products Symposium, 8-10 September 2011. Isparta. ISBN:978-9944-452-52-6. Pages: 58-67.
  • Berkes, F., Davidson - Hunt, I., 2010: Innovating through commons use: community-based enterprises, International Journal of the Commons, Vol. 4, no 1 February 2010, pp. 1–7.
  • Bozkurt, Y., Yaltırık, F., Özdönmez M., 1982: Türkiye’de Orman Yan Ürünleri, İ.Ü. Yayın No: 2845, OF. Yayın No: 302, İstanbul. 190 sayfa.
  • Chamberlain, J. L., 2004: A Strategy for Nontimber Forest Products Research and Technology Transfer for Southern United States, Proceedings of the IUFRO Division 5 Research Groups 5.11 and 5.12, New Zealand, march 11-15, 2003. USDA, PNW GTR 604.
  • ÇOB 2004: Türkiye Ulusal Ormancılık Programı 2004-2023. Ankara Davidson-Hunt., I., Duchesne L., C., Zasada J., C., 2001: Nontimber Forest Products: Local Livelihoods and Integrated Forest Management, (İçinde Forest Communities in the Third Millennium: Linking Research, Business, and Policy Toward a Sustainable Non-Timber Forest Product Sector, USDA, GTR- NC- 217, 2001.
  • Delgado T., S., McCall, M., K., Binqüist, C., L., 2016: Recognized but not supported: Assessing the incorporation of non-timber forest products into Mexican forest policy, Forest Policy and Economics 71 (2016) 36–42
  • FAO 2016: State of the World’s Forests 2016. Forests and agriculture: land-use challenges and opportunities. Rome. ISBN 978-92-5-109208-8.
  • Işık, K.,2014: Biyolojik Çeşitlilik, ANG Vakfı yayın no: 2, ISBN: 978-975-01176-0-2, İstanbul, 224 Sayfa.
  • Lund, H. Gyde. 1998: The non-wood forest resources mystery. In: Lund, H. Gyde; Pajari, Brita; Korhonen, Minna. eds. 1998. Sustainable development of non-wood goods and benefits from boreal and cold temperate forests. Proceedings of the workshop. Joensuu, Finland. 18-22 January 1998. EFI Proceedings 23. Joensuu, Finland: European Forest Institute; 29-45.
  • Lynch, K. A., Maclain, R., J., 2003: Access, Labour, and Wild Floral Greens Management in Western Washington’s Forests, PNW-GTR-585. 61. Pages.
  • Mohammed, G. H., 2001: Recommendations for Sustainable Development of Non-timber Forest Products, (İçinde Forest Communities in the Third Millennium: Linking Research, Business, and Policy Toward a Sustainable Non-Timber Forest Product Sector, USDA, GTR- NC- 217, 2001.
  • Mukherjee S., Chaturvedi, S., S., 2017: Utilization Aspects of Floral Non-Timber Forest Products: A Review, Asian Journal of Multidisciplinary Studies, 5(4) April, ISSN: 2321-8819 (Online) 2348-7186 Vol. 5, Issue 4, April 2017.
  • Neves, A., C., O., Fazito, D., Fernandes, G., W., 2015: Revisiting The Paradigm and the Paradox of Non-Timber Forest Products Harvest: Perspectives in the Context of Agriculture Expansion, Oecologia Australis, 18: 51-54, 2015, 10.4257/oeco.2014.18.08.07
  • OGM, 1987: Ülkemizdeki Bazı Önemli Orman Tali Ürünlerinin Teşhis ve Tanıtım Kılavuzu, Yayın No:659, Seri No: 18, 89 sayfa.
  • OGM, 2004: Türkiye Ormanlarında Odun Dışı Ürünler, Ankara.
  • OGM, 2008: Orman Amenajman Yönetmeliği, Ankara.
  • OGM, 2009: 2010-2014 Orman Genel Müdürlüğü Stratejik Plan, Ankara.
  • OGM, 2012: 2013-2017 Orman Genel Müdürlüğü Stratejik Plan, Ankara.
  • OGM, 2016: Stratejik Plan 2017 - 2021. https://www.ogm.gov.tr/ekutuphane/StratejikPlan/Forms/AllItems.aspx (30.06.2017).
  • OGM, 2017: https://www.ogm.gov.tr/Baskanliklar/OdunDisiUrunveHizmetler/Sayfalar/Odun-Disi-Urun-ve-Hizmetler.aspx (30.06.2017).
  • Ok K. 2000: Orman Kaynakları Planlamasına Aşamalı Yaklaşım. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi Seri B Cilt 49 Sayı: 1-2-3-4 İstanbul.
  • Ok, K., Alagöz, G. Ö., Atıcı, E., Çoban, S., Şenyurt, M., 2012: Süsleme Amaçlı Kullanılan Odun dışı Orman Ürünlerinin Sürdürülebilir Yönetimi, TÜBİTAK 109O264 Proje Sonuç Raporu, DOI: 10.13140/RG.2.1.1019.9764, https://www. researchgate.net/publication/282845134
  • Orman Su, 2016: Ormancılık İstatistikleri 2016, https://www.ogm.gov.tr/ekutuphane/Istatistikler. 16-F6A1-40F4-BE44-7526AE967FDC} (Erişim, 31.07.2017)
  • Shackleton, C., M., Pandey, A., K., 2014: Positioning non-timber forest products on the development agenda, Forest Policy and Economics 38 (2014) 1–7
  • Sisak, L., Riedl, M., Dudik, R., 2015: Non-market non-timber forest products in the Czech Republic—Theirsocio-economic effects and trends in forest land use, Land Use Policy 50 (2016) 390–398,
  • Sunderland T., C., H., Ndoye, O., 2017: Management and conservation of NWFP resources, (İçinde Living in and from the forests of Central Africa, 65-74, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Non-Wood Forest Products no. 21, ISBN: 978-92-5-109489-1, ISSN: 1020-9727, Rome, Italy.
  • Tomé, M., Faias, S., P., 2014: State of the art, review of silviculture, models and decision support tools for multipurpose trees (MPT) and non‐wood forest products (NWFP). Deliverable 2.1 of the StarTree Project.
  • Topay, M., 2011: Recreation as an Important Non-wood Forest Product, Proceedings of II. International Non-wood Forest Products Symposium, 8-10 September 2011. Isparta, ISBN:978-9944-452-52-6. Pages: 58-67.
  • Vance, N., C., Borsting, M., Pilz, D., Freed, J., 2001: Special Forest Products Species Information Guide for the Pacific North West, PNW-GTR-513. 169. Pages.
  • Vantomme, P., 2001: FAO’s Non-wood Forest Products Programme, Seminar Proceedings of Harvesting of Non-wood Forest Products, 2-8 October 2000. Izmir.
Birincil Dil tr
Konular Fen
Dergi Bölümü DERLEME MAKALE
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-0292-6152
Yazar: Kenan OK

Orcid: 0000-0003-4695-1912
Yazar: Yusuf Ziya TENGİZ

Bibtex @derleme { ksutarimdoga428861, journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi}, issn = {}, eissn = {2619-9149}, address = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {21}, pages = {457 - 471}, doi = {10.18016/ksudobil.342303}, title = {Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi}, key = {cite}, author = {TENGİZ, Yusuf Ziya and OK, Kenan} }
APA OK, K , TENGİZ, Y . (2018). Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21 (3), 457-471. DOI: 10.18016/ksudobil.342303
MLA OK, K , TENGİZ, Y . "Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 21 (2018): 457-471 <http://dogadergi.ksu.edu.tr/issue/37038/428861>
Chicago OK, K , TENGİZ, Y . "Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 21 (2018): 457-471
RIS TY - JOUR T1 - Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi AU - Kenan OK , Yusuf Ziya TENGİZ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.18016/ksudobil.342303 DO - 10.18016/ksudobil.342303 T2 - Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 457 EP - 471 VL - 21 IS - 3 SN - -2619-9149 M3 - doi: 10.18016/ksudobil.342303 UR - http://dx.doi.org/10.18016/ksudobil.342303 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi %A Kenan OK , Yusuf Ziya TENGİZ %T Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi %D 2018 %J Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi %P -2619-9149 %V 21 %N 3 %R doi: 10.18016/ksudobil.342303 %U 10.18016/ksudobil.342303
ISNAD OK, Kenan , TENGİZ, Yusuf Ziya . "Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünlerinin Yönetimi". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 21 / 3 (Haziran 2018): 457-471. http://dx.doi.org/10.18016/ksudobil.342303