Afyonkarahisar İlinde Patates Üretiminin Ekonomik Analizi

The aim of this study is to reveal the economic analysis of the enterprises by calculating the production costs and profitability indicators of the enterprises producing potatoes. Afyonkarahisar province, one of the significant potato production centers in Turkey, was opted for this study. The data constitute from the statistics obtained from 79 enterprises selected through the stratified random sampling method in the 2019 production year. The shares of variable and fixed costs were calculated as 82.23% and 17.77%, respectively, within the production costs. The most significant cost among the variables costs was determined that cost of seed, followed by pesticide, fertiliser, electricity and renting machinery, respectively, whereas that cost within the fixed costs was the land rent. The production cost of potatoes, gross production value (GPV), gross profit and net profit in this region were assessed as 3521.53 TRY/decare, 3556.06 TRY/decare, 660.42 TRY/decare, and 34.53 TRY/decare, respectively. The relative profit was determined as 1.01, as well. It was decided that the average yield of potato in these enterprises was 3658 kg/decare and also the unit cost of potato was 0.96 TRY. It was calculated that potato enterprises in this region possessed high costs while their profitability was low. It was determined that the use of seed, pesticide, fertiliser and energy in potato production was higher than other agricultural products. Therefore, rising input prices declined the profitability of potato producers.

Bu çalışmanın amacı; patates üretimi yapan işletmelerin üretim maliyetlerini ve kârlılık göstergelerini hesaplayarak işletmelerin ekonomik analizini ortaya koymaktır. Çalışma alanı olarak Afyonkarahisar ilinin seçilmesinde Türkiye’nin önemli patates üretim merkezlerinden biri olması etkili olmuştur. Çalışmanın ana materyali 2019 üretim yılında patates üretimi yapan işletmeler arasından tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 79 işletmeyle görüşülerek elde edilen veriler oluşturmaktadır. İşletmelerde dekara toplam üretim masrafları içerisinde değişen masrafların payı %82.23, sabit masrafların payı ise %17.77 olarak hesaplanmıştır. Değişen masraflar içerisinde en önemli masraf kalemi tohum masrafı olup bunu ilaç, gübre, elektrik ve makine kirası masraflarının takip ettiği belirlenmiştir. Sabit masraflar içerisinde en önemli masraf kaleminin arazi kirası olduğu belirlenmiştir. Patates üretiminde üretim masrafları 3521.53 TL/da, GSÜD 3556.06 TL/da, brüt kâr 660.42 TL/da, net kâr 34.53 TL/da, nispi kâr ise 1.01 olarak hesaplanmıştır. İşletmelerde ortalama patates verimi 3658 kg/da, 1 kg patatesin üretim maliyeti ise 0.96 TL olarak belirlenmiştir. Bölgede patates işletmelerinin maliyetlerinin yüksek, kârlılıklarının düşük olduğu hesaplanmıştır. Patates üretiminde tohum, ilaç, gübre ve enerji kullanımının diğer ürünlere kıyasla daha fazla olduğu belirlenmiş olup girdi fiyatlarında yaşanan artışlar patates üreticilerinin kârlılıklarını düşürdüğü tespit edilmiştir.