Su Ürünlerinin Endüstri-İçi Ticaretinin Analizi: Türkiye Örneği

The aquaculture sector has become an important sector in terms of national economies due to the continuous increase of the population in terms of consumption, the increase of the income level of the countries, the increasing tendency towards healthy nutrition, and the development of storage and transportation facilities in terms of production. Türkiye's foreign trade, especially the export of aquaculture products, has experienced significant growth in recent years. This study aims to analyze Türkiye's intra-industry trade in the aquaculture sector with the countries with which Türkiye has foreign trade. In this context, foreign trade data of aquaculture products with 4 and 6-digit HS (Harmonized System) coded product groups for the period 2010-2022 from TurkStat were analyzed using the Grubel-Lloyd index. According to the results of the study, the level of intra-industry trade (IIT) in Türkiye's foreign trade of aquaculture products is low. Therefore, considering that exports exceed imports in the foreign trade of aquaculture products, the export-oriented inter-industry pattern stands out. At the same time, it is also observed that the IIT is low for raw seafood and processed seafood. In this respect, the export-oriented inter-industry trade in raw seafood products and the import-oriented inter-industry trade in processed seafood products were found to have a foreign trade structure. Only the product groups of crustaceans and mollusks, which are included in the raw seafood products, were found to have a high level of IIT.

Su ürünleri sektörü; tüketim açısından nüfusun artışının devam etmesi, ülkelerin gelir düzeylerinde görülen artışlar, sağlıklı beslenmeye yönelik artan eğilim, üretim bakımından ise su ürünlerinde depolama ve ulaşım olanaklarının gelişmesi ile ülke ekonomileri açısından önemli bir sektör haline gelmiştir. Türkiye’nin su ürünleri ihracatı başta olmak üzere dış ticaretinde son yıllarda önemli bir büyüme yaşanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin dış ticaret yaptığı ülkeler ile su ürünleri sektörü endüstri-içi ticaretinin analiz edilmesidir. Bu kapsamda TÜİK’ten 2010-2022 dönemi için su ürünleri 4 ve 6 haneli HS (Harmonize Sistem) kodlu ürün grupları dış ticaret verileri, Grubel-Lloyd endeksi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, Türkiye’nin su ürünleri dış ticaretinde EİT (endüstri-içi ticaret) düzeyinin düşük olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla su ürünleri dış ticaretinde, ihracatın ithalattan fazla olduğu dikkate alındığında, ihracat yönlü endüstriler-arası şekli öne çıkmaktadır. Aynı zamanda ham su ürünleri ve işlenmiş su ürünlerinde de EİT seviyesinin düşük olduğu gözlenmiştir. Bu bakımdan ham su ürünlerinde ihracat yönlü, işlenmiş su ürünlerinde ise ithalat yönlü endüstriler-arası ticaret şeklinde dış ticaret yapısının olduğu ortaya çıkmıştır. Sadece ham su ürünleri içinde yer alan kabuklu hayvanlar ve yumuşakçalar ürün gruplarında EİT düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür.