Determination of Reproductive and Survival and Growth Characteristics of Lambs in Akkaraman Ewes Reared in Şefaatli District of Yozgat Province

Ayşe Öncül Duykop; Hacer Tüfekci

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1652128

EN TR

Determination of Reproductive and Survival and Growth Characteristics of Lambs in Akkaraman Ewes Reared in Şefaatli District of Yozgat Province

Abstract

The aim of this study was to determine the factors affecting the reproductive efficiency and the growth characteristics of Akkaraman ewes reared under conditions in Şefaatli district, Yozgat province. The animal materials of this study consisted of 581 head ewes and 643 head lambs obtained from different farms. It was determined lambing rate, infertility rate, single birth rate, twinning birth rate, female birth rate, male birth rate, and litter size at birth, 95.5%, 4.4%, 82.7%, 17.3%, 46.9%, 53.1% and 1.16%i, respectively. The birth weight and weaning weight of lambs were established as 4.16 kg and 21.50 kg, respectively. In general, the survivability rate of lambs until weaning was determined as 95.80 %. These rates were 94.70, 96.77, 98.91, and 88.04% for female, male, single, and twin lambs, respectively. In addition, the survivability rate of lambs born to 2-, 3-, and 4-year-old ewes was 92.59%, 94.33% and 97.35% respectively. As a result, when the obtained data are evaluated, it can be said that the lambing and twinning rates are quite good according to the field conditions, and the infertility rate is at the desired levels.

Keywords

Yozgat İli Şefaatli İlçesinde Yetiştirilen Akkaraman Koyunlarında Döl Verimi ve Kuzuların Yaşama ve Büyüme Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Yozgat ili Şefaatli ilçesi koşullarında yetiştirilen Akkaraman koyunlarının döl verimi ve büyüme özelliklerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu çalışmanın hayvan materyalini farklı çiftliklerden elde edilen 581 baş koyun ve 643 baş kuzu oluşturmuştur. Kuzulama oranı, kısırlık oranı, tek doğum oranı, ikiz doğum oranı, dişi doğum oranı, erkek doğum oranı ve doğumdaki yavru sayısı sırasıyla %95.5, %4.4, %82.7, %17.3, %46.9, %53.1 ve %1.16 olarak belirlenmiştir. Kuzuların doğum ağırlığı ve sütten kesim ağırlığı sırasıyla 4.16 kg ve 21.50 kg olarak belirlenmiştir. Genel olarak kuzuların sütten kesimine kadarki yaşama gücü değeri %95.80 olarak hesaplanmıştır. Bu oran sırası ile dişi, erkek, tek ve ikiz yavrularda %94.70, 96.77, 98.91 ve 88.04 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca çalışmada 2 yaşlı, 3 yaşlı ve 4 ve üzeri yaşlı koyunlardan doğan kuzularda yaşama gücü değerleri ise sırası ile %92.59, %94.33 ve %97.35 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak elde edilen veriler değerlendirildiğinde kuzulama ve ikizlik oranının saha şartlarına göre oldukça iyi, kısırlık oranının ise istenen seviyelerde olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

Sayın Editör, Bu çalışmanın yapılması için etik kurul onay belgesine ihtiyaç yoktur. Ancak yapılan çalışma deney hayvanlarının korunmasına ilişkin ulusal yönetmeliğe uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Metin içerisinde de aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir. “ All researchers declared it that "all animal procedures were conducted in accordance with EU Directive for animal experiments (European Union, 2010), ARRIVE guidelines (Kilkenny et al., 2010) and national regulation on the protection of experimental animals used for experimental ".

References

Abegaz, S., Gemeda, D., Rege, J. E. O., Van Wyk., J. B., Neser, F. W. C. & Erasmus, G. J. (2000). Early growth, survival and litter size in Ethiopian Horro sheep. South African Journal of Animal Science, 30, 1-3. https://doi.org/10.4314/sajas.v30i4.3884
Akçapınar, H., Özbeyaz, C., Ünal, N. & Avcı, M. (2000). Kuzu eti üretimine uygun ana ve baba hatlarının geliştirilmesinde Akkaraman, Sakız ve Kıvırcık koyun ırklarından yararlanma imkânları. I. Akkaraman koyunlarda döl verimi, Akkaraman, Sakız x Akkaraman F1 ve Kıvırcık x Akkaraman F1 kuzularda yaşama gücü ve büyüme. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 24(1), 71-79. https://journals.tubitak.gov.tr/veterinary/vol24/iss1/11
Aktaş, A. H., Ankarali, B., Halici, I., Demirci, U., Atik, A. & Yaylaci, E. (2014). Growth traits and survival rates of Akkaraman lambs in breeder flocks in Konya Province. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 38(1), 40-45. https://doi.org/10.3906/vet-1303-3
Anonymous (2023). Yozgat İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. 2023 Yıl Sonu Brifing Raporu. https://yozgat.tarimorman.gov.tr/. (Alınma Tarihi: 03.08.2024).
Anonymous (2024). Şefaatli Belediyesi. https://sefaatli.bel.tr/sayfa/cografi-yapi-ve-nufus. (Alınma Tarihi: 05.07.2024)
Arzik, Y., Kizilaslan, M., Behrem, S., White, S. N., Piel, L. M. & Cinar, M. U. (2023). Genome-wide scan of wool production traits in Akkaraman sheep. Genes, 14(3), 713. https://doi.org/10.3390/genes14030713
Behrem, S. (2021) Effects of environmental factors growth traits of Akkaraman sheep in Çankırı province. Livestock Studies, 61(1), 22-27. https://doi.org/10.46897/livestockstudies.610104
Bertolozzi-Caredio, D., Garrido, A., Soriano, B. & Bardaji, I. (2021). Implications of alternative farm management patterns to promote resilience in extensive sheep farming. A Spanish case study. Journal of Rural Studies, 86, 633-644. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2021.08.007

Boujenane, I., Cisse, M. F. & Kansari, J. (2005). Productivity of Timahdite and D’man x Timahdite ewes lambing in the autumn, spring and summer in Morocco. Animal Research, 54(1), 25-31. https://doi.org/10.1051/animres:2005003
Büyüktekin, M. (2023). Konya ili yetiştirici şartlarındaki Akkaramanların döl verimi ve buna etkili kimi faktörlerin incelenmesi. (Tez no 796461). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Ceyhan, A., Şekeroğlu, A. & Duman, M. (2019). Some reproductive traits and lambs growth performance of Akkaraman sheep raised in Niğde Province. Turkish Journal of Agriculture Food Science and Technology, 7(10), 1509-1514. https://doi.org/10.24925/turjaf.v7i10.1509-1514.2249
Çelik, R. (2006). İvesi ve Türk merinosu x ivesi (F1) kuzuların bazı verim özellikleri üzerinde araştırmalar. (Tez no 193390). [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Çulha, E. (2019) Ekstansif Koşullarda İvesi, Merinos ve Sakız ırkı kuzularda bazı büyüme özelliklerinin belirlenmesi. (Tez no 603658). [Yüksek Lisans Tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Demirel, M., Kurbal, Ö. F., Aygün, T., Erdoğan, S., Bakıcı, Y., Yılmaz, A. & Ülker, H. (2004). Effects of different feeding levels during mating period on the reproductive performance of Norduz ewes and growth and survival rate of their lambs. J. Biological Sciences, 4(3), 283-287. https://doi.org/10.3923/jbs.2004.283.287
Duman, M., Şekeroğlu, A. & Aksoy, Y. (2024). Investigation of some fertility and growth traits of Akkaraman sheep under breeder condition in altunhisar district of Niğde province. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 12(6), 1072-1079. https://doi.org/10.24925/turjaf.v12i6.1072-1079.6747
Elçi, E. (2022). Malatya ili halk elinde küçükbaş hayvan ıslahı ülkesel projesi’ndeki Akkaraman ırkı koyunların döl verim özellikleri ve kuzuların büyüme performansı. (Tez no 711683). [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
European Union, (2010). European Union Directive 2010/63/EU of the European parliament and of the council of 22 September 2010 on the protection of animals used for scientific purposes. Official Journal of the European Union Legislation, 276,33-79. (Erişim Linki:https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/7ff424e1-eb8f-11ec-a534-01aa75ed71a1/language-en
Gül, B. (2012). Kars Arpaçay ilçesi yetiştirici şartlarında Akkaraman ve Tuj kuzularının büyüme ve yaşama gücü özellikleri. (Tez no 351291). [Doktora Tezi, Kafkas Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Gürsoy, O. (2005). Small ruminant breeds of Turkey. In Characterization of the small ruminant breeds in West Asia and North Africa. Small Rumininant Research, 1, 239-416.
Karabacak, A., Zülkadir, U. & Aköz, M. (2012). Akkaraman koyunlarında bazı üreme davranışları. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26(4), 55-59
Karakuş, F. (2007). Karakaş ve (İle De France x Akkaraman G1) x Karakaş F1 ve F2 melez kuzularında büyüme-gelişme, besi gücü ve karkas özellikleri. (Tez no 213619). [Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kaymakçı M (2006). İleri Koyun Yetiştiriciliği. İzmir ili Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği Yayın No:1, Bornova, İzmir.
Kaymakçı, M. & Sönmez, R. (1992). Koyun Yetiştiriciliği. Hasad Yayıncılık. Hayvancılık Serisi 3. İstanbul.
Kilkenny, C., Browne, W. J., Cuthill, I. C., Emerson, M. & Altman, D. G. (2010). Improving bioscience research reporting: the ARRIVE guidelines for reporting animal research. Journal of Pharmacology and Pharmacotherapeutics 1(2),94-99. https://doi.org/10.4103/0976-500X.723
Kizilaslan, M., Arzik, Y., White, S. N., Piel, L. M. & Cinar, M. U. (2022). Genetic parameters and genomic regions underlying growth and linear type traits in Akkaraman sheep. Genes, 13(8), 1414. https://doi.org/10.3390/genes13081414
Koyun, M. (2019). Erzincan ili yetiştirici şartlarında yetiştirilen Akkaraman koyunlarının döl verimi ve kuzularının büyüme gelişme özelliklerinin belirlenmesi. (Tez no 608044). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Koyun, M. (2019). Erzincan ili yetiştirici şartlarında yetiştirilen Akkaraman koyunlarının döl verimi ve kuzularının büyüme gelişme özelliklerinin belirlenmesi. (Tez no 608044). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kutlu, M. A., Çelik, Ş. & Kaygusuzoğlu, E. (2022). Bingöl ilinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman ırkı kuzuların büyüme performansının incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(6), 1502-1509. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1011360
Noyan, M. & Ceyhan, A. (2021). Yarı entansif koşullarda yetiştirilen Akkaraman ırkı kuzuların büyüme performansı. Journal of Agriculture, Food, Environment and Animal Sciences, 2(2), 147-162. https://www.jafeas.com/index.php/j1/article/view/19/43
Oğrak, Y. Z. (2020). Fertility traits of Kangal Akkaraman sheep reared in breeder conditions in Sivas province. Agriculture-Food Science and Technology, 8(12), 2651-2656. https://doi.org/10.24925/turjaf.v8i12.2651-2656.3850
Özbey, O., Esen, F. & Aysöndü, M. H. (2000). Kıvırcık x (Sakız x Sorkaraman) F1 ve Sakız X (Kıvırcık x Morkaraman) M1 melez kuzularda verim özellikleri II. besi performansı ve karkas özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 11(2), 34-40. https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuvfd/issue/13751/166550
Öziş Altınçekiç, Ş. & Koyuncu, M. (2017). Comparison of effects of CIDR and prostaglandin applications on the reproductive performance of Kıvırcık ewes in anestrous. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 14(1), 9-15
Özmen, Ö., Kul, S. & Gök, T. (2015). Elazığ ilinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman ırkı koyun ve kuzulara ait bazı verim özellikleri. Fırat Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 29(2), 81-85. https://veteriner.fusabil.org/text.php3?id=1040
Özsoy, M. K., Akbulut, Ö., Baş, S. ve Vanlı, Y. (1992). İvesi x Morkaraman melezlemesinde bazı faktörlerin koyun verimliliğine etkileri, 3. Kirli yapağı ve kırkım sonu vücut ağırlığı. Doğa Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 16, 369-379.
Özten, B. & Tüfekci, H. (2024). Küçük ölçekli aile işletmesi yapısındaki Akkaraman koyun sürülerinde bazı verim özellikleri. 7th International Сukurova Agriculture and Veterinary Congress, 9-10 March, Adana,
Öztürk, A. & Pembeci, M. (2016). Reproductive performance of Akkaraman and Awassi sheep flocks in the state farm of Tigem Gözlü. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 30(1), 17-20. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/496951
Öztürk, N. & Tölü, C. (2025). Effect of melatonin treatment on reproductive hormones and sexual behaviors in sheep. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 22(1), 221-232. https://doi.org/10.33462/jotaf.1524295
Öztürk, Y. (1998) Van ve yöresinde Hamdani koyunlarının verimleri ve morfolojik özelliklerinin araştırılması. (Tez no 70683). [Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Sakar, Ç. M. & Ünal, İ. (2021). Çankırı ilinde yetiştirilen Akkaraman ırkı kuzuların büyüme özelliklerinin belirlenmesi. Hayvansal Üretim, 62(1), 61-66. https://doi.org/10.29185/hayuretim.790939
Sakar, Ç. M., Koncagül, S., Artut, B., Aydın, A., Ünal, İ., Özdemir, A. & Ünal, E. (2024). Animal welfare investigation of Akkaraman sheep farms in different provinces of Türkiye. Journal of Applied Animal Welfare Science, 1-12. https://doi.org/10.1080/10888705.2024.2381472
Sezgin, E. (2019). Farklı meralarda otlatılan Morkaraman ve Akkaraman kuzuların performans özelliklerinin belirlenmesi. (Tez no 596577). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Simões, J., Abecia, J. A., Cannas, A., Delgadillo, J. A., Lacasta, D., Voigt, K. & Chemineau, P. (2021). Managing sheep and goats for sustainable high yield production. Animal, 15, 100293. https://doi.org/10.1016/j.animal.2021.100293
SPSS (2016). IBM Corp. Released 2016. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 24.0. Armonk, NY: IBM Corp.
Suarez, V. H., Busetti, M. R., Garriz, C. A., Gallinger, M. M. & Babinec, F. J. (2000). Pre-weaning growth, carcass traits and sensory evaluation of Corriedale, Corriedale x Pampinta and Pampinta lambs. Small Ruminant Research, 36(1), 85-89. https://doi.org/10.1016/S0921-4488(99)00111-X
Şirin, E. (2023). Breeding of Akkaraman sheep in Tokat. Black Sea Journal of Agriculture, 6(6), 660-663. https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1333897
Şirin, E., Uçan, Ü., Şen, U. & Soydan, E. (2017). Akkaraman koyunlarında gebeliği son döneminde yapılan ek yemlemenin kuzularda doğum ve çeşitli dönemlerdeki canlı ağırlıklar üzerine etkisi. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(11),1353-1359. https://doi.org/10.24925/turjaf.v5i11.1353-1359.1405
Teixeira, A., Silva, S., Guedes, C. & Rodrigues, S. (2020). Sheep and goat meat processed products quality: A Review. Foods, 9, 960. https://doi.org/10.3390/foods9070960
Tekin, M. E. (1991). Türk Merinosu ve Lincoln x Türk Merinosu (F1) melezi kuzuların büyüme, besi ve karkas özelliklerinin karşılaştırılması. (Tez no 20032). [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Tüfekci, H. & Tozlu Çelik, H. (2021). Effects of climate change on sheep and goat breeding. Black Sea Journal of Agriculture, 4(4), 137-145. https://doi.org/10.47115/bsagriculture.954299
Tüfekci, H. (2020). Yozgat ili küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yapısal durumu ve geliştirme olanaklarının belirlenmesi. Hayvansal Üretim, 61(2), 91-100. https://doi.org/10.29185/hayuretim.663273
Tüfekci, H. (2021). Tiftik (Ankara) keçisi yetiştiriciliği ve Yozgat ili potansiyeli. Bahri Dağdaş Hayvancılık Araştırma Dergisi, 10(2), 147-157. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bdhad
Tüfekci, H. (2023). Yetiştirici koşullarında Akkaraman ırkı koyunlarda döl verimi ile kuzularda büyüme ve yaşama gücü özelliklerinin belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 139-144. https://doi.org/10.29278/azd.1188633
Tüfekci, H., Tozlu Çelik, H. & Özten, B. (2024). Fertility and lamb growth characteristics in Akkaraman sheep: the case of Çorum. Journal of Animal Production, 65(1). https://doi.org/10.47115/bsagriculture.954299
Türkmen, C. & Çak, B. (2021). Çaldıran’da yetiştirilen Akkaraman koyunlarının bazı verim özelliklerinin araştırılması. Van Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(1), 63-73. https://doi.org/10.52976/vansaglik.790459
Türkmen, C. (2018). Çaldıran’da yetiştirilen Akkaraman koyunlarının bazı verim özellikleri. (Tez no 513832). [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Uçan, Ü. (2016). Akkaraman koyunlarında gebeliğin son döneminde yapılan ek yemlemenin kuzularda doğum ve çeşitli dönemlerdeki canlı ağırlıklar üzerine etkisi. (Tez no 423794). [Yüksek Lisans Tezi, Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Yağcı, S., Baş, S., & Tatlıyer, A. (2018). Şavak Akkaraman kuzuların yetiştirici koşullarında büyüme ve yaşama gücü özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58(2), 81-88.
Yakan, A., Ünal, N. & Dalcı, M. T. (2012). Ankara şartlarında Akkaraman, İvesi ve Kıvırcık ırklarında döl verimi, büyüme ve yaşama gücü. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 52(1), 1-10. https://dergipark.org.tr/en/pub/lahaed/issue/39452/465307
Yavuz, İ. H. (2015). Akkaraman kuzularında yaşama gücü, büyüme ve vücut ölçüleri. (Tez no 387547). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Details

Primary Language

English

Subjects

Sheep and Goat Breeding and Treatment

Journal Section

Research Article

Authors

Ayşe Öncül Duykop
0009-0006-7926-4421
Türkiye

Hacer Tüfekci ^*
0000-0003-2272-4088
Türkiye

Early Pub Date

July 27, 2025

Publication Date

September 11, 2025

Submission Date

March 5, 2025

Acceptance Date

June 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 28 Number: 5

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1652128

IZ

https://izlik.org/JA65UT45BN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Öncül Duykop, A., & Tüfekci, H. (2025). Determination of Reproductive and Survival and Growth Characteristics of Lambs in Akkaraman Ewes Reared in Şefaatli District of Yozgat Province. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, 28(5), 1383-1393. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1652128

Cited By

Determination of fertility in Merino sheep, growth and survival characteristics in lambs under breeder conditions

International Journal of Agriculture, Environment and Food Sciences

https://doi.org/10.31015/jaefs.2026.1.19