Research Article

Tarımsal Toplam Faktör Verimliliği ve Ekonomik Büyümenin Çevre Kalitesi Üzerindeki Etkisi: Tarımda Başarılı Olan Ülkeler Örneği

Volume: 28 Number: 6 October 20, 2025
TR EN

Tarımsal Toplam Faktör Verimliliği ve Ekonomik Büyümenin Çevre Kalitesi Üzerindeki Etkisi: Tarımda Başarılı Olan Ülkeler Örneği

Öz

Tarımsal verimlilik su, toprak, emek, sermaye gibi tarım sektöründe kullanılan kaynakların verimliliğini sağlayarak tarımsal üretimin artmasını desteklemektedir. Ayrıca verimli tarım teknikleri kullanılarak arazi genişlemesi ve ormansızlaşma gibi çevresel sorunların önüne de geçilebilmektedir. Fakat literatür incelendiğinde tarımsal verimliliğin çevre kalitesi üzerindeki etkisi konusunda fikir birliğine varılamadığı görülmektedir. Diğer taraftan ekonomik büyümenin çevre üzerinde meydana getirdiği etkinin incelenmesi oldukça önemlidir. Ülkelerin büyüme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda gerçekleştirdiği ekonomik faaliyetler çevre kalitesini etkilemektedir. Bu doğrultuda çalışmada, 1990-2022 döneminde tarımda başarılı olan 12 ülkede (Çin, ABD, Rusya, Fransa, Almanya, Kanada, Avustralya, Hindistan, Brezilya, Endonezya, Arjantin ve Türkiye) Tarımsal Toplam Faktör Verimliliği (T-TFV) ve ekonomik büyümenin çevre kalitesi üzerindeki etkisi Artırılmış Ortalama Grup (AMG) yöntemi ve Dumitrescu & Hurlin nedensellik analizi ile incelenmektedir. Çevre kalitesini temsilen karbon emisyonu değişkeni kullanılmıştır. Bulgular Çin, ABD, Rusya, Fransa, Kanada, Endonezya ve Avustralya’da T-TFV artışının çevre kalitesini artırdığını göstermektedir. Yani, Borlaug hipotezi bu ülkelerde geçerlidir. Hindistan, Brezilya, Arjantin ve Türkiye’de T-TFV artışı çevre kalitesini azaltmaktadır. Yani, Jevons Paradoksu bu ülkelerde geçerlidir. Ayrıca, çalışmada Almanya hariç diğer tüm ülkelerde ekonomik büyüme arttıkça çevre kalitesi azalmaktadır. Yenilenebilir enerji tüketimi Çin, ABD, Brezilya, Avustralya ve Türkiye’de çevre kalitesini artırmaktadır. Dumitrescu & Hurlin nedensellik analizi bulguları ise T-TFV ile karbon emisyonu ve yenilenebilir enerji tüketimi arasında çift yönlü nedenselik ilişkisi olduğunu göstermektedir. Bulgular, T-TFV, ekonomik büyüme ve yenilenebilir enerji tüketiminin çevre kalitesi üzerinde önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Abrol, I. P. (2000). Agriculture in India. Centre for Advancement of Sustainable Agriculture. http://164.100.161.239/reports/sereport/ser/vision2025/agricul.pdf (Erişim Tarihi: 7 Aralık 2024).
  2. Agrolearner (2024). 12 Biggest Farming Countries in the World, https://agrolearner.com/biggest-farming-countries-in-the-world/ (Erişim Tarihi: 01 Aralık 2024).
  3. Ahmed, K. & Long, W. (2012). Environmental Kuznets Curve and Pakistan: An Empirical Analysis. Economics and Finance,1, 4–13. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(12)00003-2
  4. Alcott, B. (2005). Jevons' Paradox. Ecological Economics, 54(1), 9-21. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2005.03.020
  5. Alhassan, H. (2021). The Effect of Agricultural Total Factor Productivity on Environmental Degradation in Sub-Saharan Africa. Scientific African, 12, e00740. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2021.e00740
  6. Anwar, A., Sarwar, S., Amin, W., & Arshed, N. (2019). Agricultural Practices and Quality of Environment: Evidence for Gobal Perspective. Environmental Science and Pollution Research, 26, 15617-15630. https://doi.org/10.1007/s11356-019-04957-x
  7. Aydınbaş, G. (2024). Tarımsal Verimlilik ile İlişkili Faktörlerin Tespiti: BRICS-T Ülkeleri Örneği. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 11(2), 524-535. https://doi.org/10.30910/turkjans.1401633
  8. Borlaug, N. (2007). Feeding a Hungry World. Science, 318(5849), 359-359. https://doi.org/10.1126/science.1151062

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Economics (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 14, 2025

Publication Date

October 20, 2025

Submission Date

March 19, 2025

Acceptance Date

July 20, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 28 Number: 6

APA
Dinçer, S., & Akın, F. (2025). Tarımsal Toplam Faktör Verimliliği ve Ekonomik Büyümenin Çevre Kalitesi Üzerindeki Etkisi: Tarımda Başarılı Olan Ülkeler Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, 28(6), 1531-1544. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1661043


International Peer Reviewed Journal
Free submission and publication
Published 6 times a year



88x31.png


KSU Journal of Agriculture and Nature

e-ISSN: 2619-9149