Research Article

Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: September 20, 2026
EN TR

Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, tarımsal işletmeler için en uygun insansız hava aracı (drone) alternatifinin belirlenmesinde belirsizliğin etkisini dikkate alan bütünleşik bir karar destek modeli geliştirmektir. Bu kapsamda, karar sürecinde yer alan çok sayıda nicel ve nitel kriteri eşzamanlı olarak değerlendirebilen Küresel Bulanık tabanlı COPRAS (SFN COPRAS) yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada sekiz temel değerlendirme kriteri belirlenmiş ve sekiz uzman görüşleriyle ağırlıklandırılmıştır. Uzmanların değerlendirmeleri küresel bulanık sayılar aracılığıyla modellenmiş, ardından SFN-COPRAS yöntemi kullanılarak beş farklı drone alternatifi (A1–A5) çok kriterli olarak karşılaştırılmıştır. Modelin sağlamlığını test etmek amacıyla, kriter ağırlıklarında ±30’a kadar değişim uygulanarak senaryo bazlı duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, A2 (XAG P30) alternatifinin tüm senaryolarda en yüksek nihai skor değerine (P_i=1.000) ulaşarak en uygun drone seçeneği olarak belirlenmiştir. A1 (DJI Agras T30) (P_i=0.9998) ve A4 (Yuneec H520) (P_i=0.9997) alternatifleri sırasıyla ikinci ve üçüncü sırada yer almış, A5 (Shark Havacılık-Yerli ilaçlama dronu (Konya)) (P_i=0.9944) ve A3 (Parrot Bluegrass) (P_i=0.9913) ise nispeten düşük skorları nedeniyle dördüncü ve beşinci sırada kalmıştır. Senaryo testlerinde, kriter ağırlıklarındaki değişimlerin sıralama üzerinde yalnızca sınırlı etkiler yarattığı ve yöntemin yüksek düzeyde stabil sonuçlar ürettiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, SFN COPRAS yönteminin belirsizlik koşullarında sağlam (robust) ve tutarlı kararlar verebildiğini göstermiştir. Böylece SFN COPRAS yaklaşımının, tarımsal drone seçimi gibi yüksek belirsizlik içeren alanlarda karar destek mekanizması olarak etkin bir şekilde kullanılabilir olduğu görülmüştür.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma, herhangi bir canlı üzerinde deneysel bir uygulama, insan katılımcılardan veri toplama veya kişisel verilerin kullanımı içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir. Çalışma kapsamında yalnızca literatür verileri, ikincil kaynaklardan elde edilen bilgiler ve nicel değerlendirmelere dayalı analizler yapılmıştır.

Thanks

Bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde değerli katkıları bulunan sekiz uzman ekibe içten teşekkürlerimizi sunarız. Sağladıkları bilgi, deneyim ve rehberlik, çalışmamızın bilimsel niteliğini artırmada büyük önem taşımıştır. Ayrıca, çalışmamıza dolaylı veya doğrudan katkıda bulunan tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederiz. Her birinin emeği ve desteği, araştırmanın başarısına önemli ölçüde katkı sağlamıştır.

References

  1. Agrawal, J., & Arafat, M. Y. (2024). Transforming Farming: A Review of AI-Powered UAV Technologies in Precision Agriculture. Drones (2504-446X), 8(11), 664. https://doi.org/10.3390/drones8110664
  2. Alamoodi, A., Garfan, S., Deveci, M., Albahri, O. S., Albahri, A. S., Yussof, S., ... & Moslem, S. (2024). Evaluating agriculture 4.0 decision support systems based on hyperbolic fuzzy-weighted zero-inconsistency combined with combinative distance-based assessment. Computers and Electronics in Agriculture, 227, 109618. https://doi.org/10.1016/j.compag.2024.109618
  3. Arza-García, M., & Burgess, A. J. (2022). Drones in the sky: towards a more sustainable agriculture. Agriculture, 13(1), 84. https://doi.org/10.3390/agriculture13010084
  4. Aydoğdu, E., Aldemir, B., Güner, E., & Aygün, H. (2023). A novel entropy measure with its application to the COPRAS method in complex spherical fuzzy environment. Informatica, 34(4), 679-711. https://doi.org/10.15388/23-INFOR539
  5. Azim, A. B., ALoqaily, A., Ali, A., Ali, S., Mlaiki, N., & Hussain, F. (2023). Industry 4.0 project prioritization by using q-spherical fuzzy rough analytic hierarchy process. AIMS Mathematics, 8(8), 18809-18832.
  6. Boz, E. (2025). Evaluation for the selection of agricultural spraying drones using p, q-Quasirung orthopair fuzzy logic and multi-criteria methods. Scientific Reports, 15(1), 27606. https://doi.org/10.1038/s41598-025-11656-w
  7. Briscilla S, J., & Rajan, R. S. (2024). The Impact of Sensitivity Analysis on Multi-Criteria Decision Making: Implications for Location Selection Performance. Journal of Management Information and Decision Sciences, 27(S4), 1-16.
  8. Calderone, G., Ferro, M. V., & Catania, P. (2025). A systematic literature review on recent unmanned aerial spraying systems applications in orchards. Smart Agricultural Technology, 10, 100708. https://doi.org/10.1016/j.atech.2024.100708

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Machines, Agricultural Structures, Sustainable Agricultural Development, Agricultural Policy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 20, 2026

Publication Date

-

Submission Date

October 9, 2025

Acceptance Date

May 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Öztürk, M. (2026). Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication, 115-144. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299
AMA
1.Öztürk M. Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi. KSU J. Agric Nat. 2026;(Advanced Online Publication):115-144. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299
Chicago
Öztürk, Müslüm. 2026. “Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS Ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, no. Advanced Online Publication: 115-44. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299.
EndNote
Öztürk M (September 1, 2026) Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi Advanced Online Publication 115–144.
IEEE
[1]M. Öztürk, “Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi”, KSU J. Agric Nat., no. Advanced Online Publication, pp. 115–144, Sept. 2026, doi: 10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299.
ISNAD
Öztürk, Müslüm. “Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS Ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. Advanced Online Publication (September 1, 2026): 115-144. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299.
JAMA
1.Öztürk M. Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi. KSU J. Agric Nat. 2026;:115–144.
MLA
Öztürk, Müslüm. “Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS Ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, pp. 115-44, doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299.
Vancouver
1.Müslüm Öztürk. Küresel (Spherical) Bulanık COPRAS ile Akıllı Tarım Dronu Seçimi: Çok Kriterli Belirsiz Karar Problemi. KSU J. Agric Nat. 2026 Sep. 1;(Advanced Online Publication):115-44. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1800299


International Peer Reviewed Journal
Free submission and publication
Published 6 times a year



88x31.png


KSU Journal of Agriculture and Nature

e-ISSN: 2619-9149