Year 2019, Volume 22 , Issue 2, Pages 322 - 332 2019-04-30

Yeşil Kuşak Orman Ekosistemlerindeki Orman Parçalılığının Bazı Toprak Özellikleri Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması (Kahramanmaraş Ahir Dağı Örneği)
Investigation of the Effects of Forest Fragmentation on Some Soil Properties of Green Belt Forest Ecosystems (Kahramanmaras Ahir Mountain Study Case)

Turgay DİNDAROĞLU [1] , Hasibe ÇELİK [2]


Bu araştırma Kahramanmaraş ili Ahir dağındaki yeşil kuşak orman ekosistemlerindeki orman parçalığının neden olduğu toprak özelliklerindeki değişimlerin araştırılması amacıyla yürütülmüştür. Parçalanmış ormanlar Landsat8 uydu görüntüleri kullanılarak tespit edilmiş ve 30 farklı büyüklükte deneme alanı seçilmiştir. Bu alanlardan alınan toprak örneklerinde pH, elektriksel iletkenlik (EC), tane büyüklük dağılımı (TBD), dispersiyon oranı (DO), tarla kapasitesi (TK), organik madde miktarı (OM), toplam Azot (N), permeabilite, katyon değişim kapasitesi (KDK), kireç içeriği, porozite oranı (PO), hacim ağırlığı (HA), tane yoğunluğu (TY) ve maksimum su tutma kapasitesi (MSTK) analizleri yapılmıştır. Araştırma alanında parçalanış ormanlarda farklı büyüklük (0.54 ha-69.9 ha) ve mesafeler (4.79 m-980 m) tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizlerine göre parçalanmış orman alanları küçüldükçe OM, PO ve MTSK değerlerinde azalma eğilimi, HA ve DO değerlerinde ise artma eğilimi belirlenmiştir. Yapılan varyans analizi sonuçlarına göre, parçalanmış orman büyüklüğü ile EC, kil oranı, silt oranı, OM, kireç içeriği, DO, TK, KDK, permeabilite, PO, HA, MSTK, N, C/N değerleri arasında istatistiki olarak (p<0.05) anlamlı farklar tespit edilmiştir. Parçalar arası mesafe ile sadece pH arasında anlamlı bir fark tespit edilebilmiştir. Korelasyon analiz sonuçlarına göre ormanların parçalanması ve aralarındaki mesafenin artması, toprak gözenek oranında önemli azalma meydana getirmekte ve bu durum erozyon duyarlılığını ve toprağın degradasyon eğilimini artırmıştır. Yeşil kuşak orman ekosistemleri korunmalı, 2B uygulamalarına ve farklı arazi kullanımlarına izin verilmemelidir.

In this research, some soil characteristics of fragmented green belt forest ecosystem were analyzed located in Ahir Mountain, Kahramanmaras. Fragmented forest areas were detected using Landsat8 satellite images and selected 30 different trial areas. pH, electrical conductivity (EC), texture, dispersion ratio (DR), field capacity (FC), organic matter content (OM), total Nitrogen (N) cation exchange capacity (CEC), lime content (LC), porosity (PR), bulk density (BD), grain density (GD) and water retention capacity (WRC) analyzes were performed with soil samples. Different fragmented forest size (0.54 ha and 69.9 ha) and distance (4.79 m-980 m) were determined in the study area. According to correlation analysis, the tendency of OM, PR and WRC to decrease, the tendency of BD and DR to increase as forest areas become smaller. According to the results of variance analysis, forest size and EC, clay, silt, OM, lime content, DR, FC, CEC, permeability, PR, BD, WRC, N, C/N values statistically (Sig< 0.05) significant differences were determined. A significant difference could be detected between distance and pH only. According to the correlation analysis the small fragmentation of the forest and the long distance between them caused a significant reduction in the porosity values of soil and thus increased the soil erosion sensitivity and degradation. Green belt of forest ecosystems should be protected and not be allowed to 2B applications and convert to different land use.

  • Akalan İ 1965. Toprak Oluşu, Yapısı ve Özellikleri. Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yay. No: 241, 332 s.
  • Balcı AN 1973. İç Anadolu'da Ana materyal ve Bakı Faktörlerinin Erodobilite İle İlgili Toprak Özellikleri Üzerindeki Etkileri. İ.Ü. Orman Fak., Yay. No:195, İstanbul
  • Balcı AN 1996. Toprak Koruması Ders Notları, İ.Ü. Orman Fak., İstanbul.
  • Balesdent J, Chenu C, Balabane M 2000. Relationship of Soil Organic Matter Dynamics to Physical Protection and Tillage. Soil and Tillage Research,53, pp. 215-230.
  • Baver LD 1956.Soil Physics, John Wiley and Sons Inc., New York
  • Brammer JM, Mulvane CS. 1982. Nitrogen total. Methods of Soil Analysis Part 2. Chemical and Microbiological
  • Çavdar B, Yolasığmaz HA 2015. Sürdürülebilir orman yönetimi ölçüt ve göstergelerine göre değerlendirme: Saçinka Orman İşletme Şefliği. Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, 16(1): 18-29.
  • Çelik A 1991. Ankara Kenti Yeşil Kuşak Çalışmalarının Dünü, Bugünü ve Yarını. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 79s.
  • Çelik A 2005. Yeşil Kuşak Kavramı Ve İstanbul Kenti Yeşil Kuşak Sistemi İçin Öneriler. Bahçeşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Tasarımı Yüksek Lisans Tezi, 135s.
  • Çepel N 1978. Orman Ekolojisi, İ.Ü. O.F. Yayınları, İ.Ü. Yay. No. 2479, O.F. Yay. No.257, İstanbul.
  • Çepel N 1996. Toprak İlmi, İ.Ü. O.F. Yayınları, İ.Ü. Yay. No. 3945, O.F. Yay. No.438, İstanbul.
  • Çulcuoğlu GK 1997. Ankara Kenti Yeşil Kuşak Çalışmalarının Yabancı Ülke Örnekleri Açısından İrdelenmesi ve Yeşil Kuşak Sistemi İçin Öneriler. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı. Doktora Tezi. Ankara. 130s.
  • Dindaroğlu T, Canbolat MY 2011. Kuzgun Baraj Gölü Su Üretim Havzasının Toprak Kalitesi Bakımından Değerlendirilmesi. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 42 (2): 145-151.
  • Dirik H, Ata C 2005. Kent Ormancılığının Kapsamı, Yararları, Planlanması ve Teknik Esasları, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 55 (1): 1-14.
  • DMİ 2012. Devlet Meteoroloji İşleri Genel. Müdürlüğü, K.Maraş Meteoroloji İl Müdürlüğü, K.Maraş Meteoroloji İstasyonu Verileri, 1975-2010, Kahramanmaraş.
  • Düzgüneş O 1963. Bilimsel Araştırmalarda İstatistik Prensipleri ve Metotları, Ege Üniversitesi Matbaası, İzmir.
  • ERDAS 2001. Erdas Tour Guide,Erdas Inc. Atlanta, Georgia.
  • Gökyer E 2013. Bartın Kenti ve Arıt Havzası Örneğinde Peyzaj Değişimi ve Parçalılık Üzerine Bir Araştırma, N.K.Ü. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(3): 19-24.
  • Grey GW, Deneke FJ 1986. Urban Forestry. New York: John Wiley and Sons, New-York.
  • Gülçur F 1974. Toprağın Fiziksel ve Kimyasal Analiz Metodları. İ.Ü. Orman Fak. Yay. No:201, İstanbul.
  • He Z, Liu J, Su S, Zheng S, Xu D, Wu Z, Hong W, Wang JLM 2015. Effects of Forest Gaps on Soil Properties in Castanopsis kawakamii Nature Forest. PLOS ONE DOI:10.1371/journal.pone. 0141203.
  • Irmak A 1966. Orman Ekolojisi, İ. Ü. Orman Fakültesi Yayın No: 1187/104.
  • Irmak A 1968. Toprak İlmi. İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Yayınları. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 1268. Orman Fakültesi Yayın No: 121, Becid Basımevi, İstanbul, 292s.
  • Irmak A 1972. Toprak İlmi, İ.Ü. Orman Fak. Yay. No:184, İstanbul.
  • Irmak A 1954. Arazide ve Laboratuvarda Toprağın Araştırılması Metodları, İ.Ü. Yayınları, İ. Ü. Yayın No: 599, O. F. Yayın No: 27, İstanbul.
  • Jha MN, Rathore RK 1981. Erodibility of Soil in Shifting Cultivation Areas of Tripura and Orissa, Indian Forester, 107, 5: 310-313.
  • Kaçar B, Katkat AV, Öztürk Ş 2006. Bitki Fizyolojisi. Nobel Yayın No:848, Fen ve Biyoloji Dizisi: 28, Ankara, s. 185-186.
  • Kalay HZ, Yavuz H, Karagül R, Altun L, Tüfekçioğlu A 1993. Kızılçam’ın Orta Karadeniz Bölümü Arazisinde Dikey ve Yatay Yayılışının Bitki Kuşakları ve Türleri Bakımından Ekolojik İncelenmesi, Uluslararası Kızılçam Sempozyumu, Marmaris.
  • Kantarcı MD 2000. Toprak İlmi, İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Yayınları, İ.Ü. Yayın No: 4261, O.F. Yayın No: 462, İstanbul.
  • Karaöz MÖ 1989. Toprakların Bazı Kimyasal Özelliklerinin (Ph, Karbonat, Tuzluluk, Organik Madde, Total Azot, Yararlanılabilir Fosfor) Analiz Yöntemleri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 39 (3): 65-81.
  • Korkanç SY 2014. Effects of Afforestation on Soil Organic Carbon and Other Soil Properties. Nigde University, Department of Environmental Engineering, 51245 Nigde, Turkey.
  • Lal R 1988. Soil Erosion Research Methods, Soil and Water Conservation Society, ISBN 0-935734-18-X, St. Lucie, USA.
  • Lillesand TM, Kiefer RW 2000. “Remote Sensing and Image Interpretation”, JohnWiley & Sons, New York.
  • Loeppert RH, Suarez DL 1996. Carbonate and gypsum. In: Sparks, D.L. (ed.) Methods of soil analysis. Part 3, 3rd ed. Madison, WI: SSSA, ASA. pp. 437-474.
  • Lutz JH 1947. Chandler, F.R., Forest Soils, John Wiley and Sons Inc., 514s, New York.
  • Ma, L., Shen, C., Lou, D., Fu, S., & Guan, D. 2017. Ecosystem carbon storage in forest fragments of differing patch size. Scientific reports, 7(1): 13173. doi:10.1038/s41598-017-13598-4
  • Mengel K, Kirkby EA 1982. Principles of Plant Nutrition. 3th ed. International Potash Institute, P. O. Box. CH-3048 Worblaufen-Bern, Switzerland, pp. 655.
  • MTA 1996. Güneydoğu Anadolu-Kenar Kıvrım Kuşağı-Amonos Dağları Kuzeyi Ve Doğu Torosların Jeolojisi, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara.
  • Ngatunga ELN, Lal R, Singer MJ 1984. Effect of Surface Management on Run off and Soil Erosion from Some Plot Milangano, Geoderma, 33:1–12. Tanzania.
  • O’Green AT, Elkins R, Lewis D 2006. Erodobility of Agricultural Soils, with Examples in Lake and Mendocino Counties. Oakland: University of California Division of Agriculture and Natural Resources, Publication 8194
  • Okatan A 1986. Trabzon-Meryemana Deresi Yağış Havzası Alpin Meralarında Bazı Fiziksel ve Hidrolojik Toprak Özellikleri ile Vejetasyon Yapısı Üzerine Araştırmalar. O.G.M. Eğt. Dairesi Başk.,Yayınları. Tan. Şb. Müd. Matbaası, Ankara.
  • Özhan S 1977. Belgrad Ormanı Ortadere Yağış Havzasında Ölü Örtünün Hidrolojik Bakımdan Önemli Özelliklerinin Bazı Yöresel Etkenlere Göre Değişimi, İ.Ü. Orman Fak. Yay. No.235, İstanbul.
  • Özhan S 2004. Havza Amenajmanı Kitabı, İ.Ü. Orman Fakültesi, Havza Yönetim Anabilim Dalı, Orman Fakültesi Yayın No:481, İstanbul.
  • Öztan Y 1980. Meryemana Deresi Havzasında Değişik Bakılardaki Orman v e Mera Arazileri Topraklarının Erozyon Eğilimi (Erodibility) Değerlerindeki Farklılıklarının Araştırılması, K.T.Ü. Orman Fak. Derg., 3 (2): 185-213.
  • Özyuvacı N 1971.Topraklarda Erozyon Eğiliminin Tespitinde Kullanılan Bazı Önemli İndeksler. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 21 (1): 190-207.
  • Özyuvacı N 1978. Kocaeli Yarımadası Topraklarında Erozyon Eğiliminin Hidrolojik Toprak Özelliklerine Bağlı Olarak Değişimi, İ.Ü. Orman Fak. Yayınları. No. 233, İstanbul.
  • Parlak M, Çanga MR 2007. Farklı Debi ve Eğim Koşullarının Parmak Erozyonu Ve Sediment Konsantrasyonu Üzerine Etkileri, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(1): 59-65.
  • Renteria, D.C., Yuste, J.C., Rincón, A.,Brearley, F.Q., García-Gil, J.C.,Valladares, F., 2015. Habitat Fragmentation can Modulate Drought Effects on the Plant-soil-microbial System in Mediterranean Holm Oak (Quercus ilex) Forests Microb Ecol. (2015) 69:798–812, DOI 10.1007/s00248-015-0584-9, New-York.
  • Rhoades JD 1986. Cation Exchange Capasity. Methods of Soil Analysis. Part II.
  • Sönmez K 1994. Toprak Koruma Ders Kitabı. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Yayınları. No:169, s.192, Erzurum.
  • Steel GDR, Torrie JA 1994. Principles and Procedures of Statistics, Mc. Graw-Hill Book Company Inc. London.
  • SPSS 2007. SPSS for Windows, Version 16.0. Chicago, SPSS Inc.
  • Tiryaki A, Tahmaz B 2010. Kirecin Ormancılıkta Kullanılma Olasılıkları, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Cilt: III, s:1067-1074. Udo EJ, Bohn HL, Tucker TC 1970. Zinc Adsorption by Calcareous Soils. Soil Sci. Sac. Am. J., 34: 405-410.
  • Yüksek T, Kalay HZ 2002. Kızılağaç Baltalık Büklerinin Çay Tarımına Dönüştürülmesi Sonucu Toprakların Bazı Özelliklerinde Meydana Gelen Değişimlerin Karşılaştırılması. II. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi 15-18 Mayıs 2002, Bildiriler Kitabı Cilt II, S. 780-789.
Primary Language tr
Subjects Science
Journal Section RESEARCH ARTICLE
Authors

Orcid: 0000-0003-2165-8138
Author: Turgay DİNDAROĞLU (Primary Author)
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-2994-0173
Author: Hasibe ÇELİK
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Application Date : October 3, 2018
Acceptance Date : December 24, 2018
Publication Date : April 30, 2019

APA Di̇ndaroğlu, T , Çeli̇k, H . (2019). Yeşil Kuşak Orman Ekosistemlerindeki Orman Parçalılığının Bazı Toprak Özellikleri Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması (Kahramanmaraş Ahir Dağı Örneği) . Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi , 22 (2) , 322-332 . DOI: 10.18016/ksutarimdoga.vi.466972