Year 2018, Volume 21 , Issue , Pages 154 - 160 2018-12-31

ARIMA Modeli ile Türkiye Fındık Üretim Projeksiyonu
Turkey Hazelnut Production Projection with ARIMA Model

Türkay BARS [1] , İlkay UÇUM [2] , Cuma AKBAY [3]


Fındık, badem ve cevizden sonra dünyada üretimi en yaygın yapılan sert kabuklu meyvedir. Türkiye fındık üretiminde ve ihracatında dünyada ilk sıradadır. Bu nedenle uluslararası fındık piyasanın şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Türkiye’de en fazla Karadeniz Bölgesinde yetiştirilen fındık, gıda sanayiinde birçok ürünün içeriğinde kullanılmasından dolayı katma değeri yüksek olan bir üründür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de fındık üretiminde mevcut durumun incelenmesi ve geleceğe yönelik beş yıllık üretim tahminlerinin yapılmasıdır. Zaman serilerinin elde edilmesinde, TÜİK fındık üretim istatistiklerinden faydalanılmıştır. Fındık üretim miktarının tahmin edilmesinde ARIMA modeli kullanılmıştır. ARIMA yöntemi kullanılarak yapılan analizde en uygun modelin ARIMA (1,2,2) olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye fındık üretiminin 2018 yılında yaklaşık 639 bin ton, 2022 yılında ise yaklaşık 648 bin ton olacağı tahmin edilmiştir.

Hazelnut is the most common hard-shelled fruit produced in the world, after almonds and walnuts. Turkey is in the first place in the world in hazelnut production and export. Therefore, it plays an important role in shaping the international hazelnut markets. Hazelnut, which is mostly grown in the Black Sea Region in Turkey, is a high value-added product due to the use of content of many products in food industry. The objective of this study was to examine the current situation in the hazelnut production in Turkey and make five-year production forecast for the future. In order to obtain time series, the hazelnut production statistics of Turkish Statistical Institute (TUIK) were used. The ARIMA model was used to estimate the amount of hazelnut production. ARIMA (1,2,2) was found to be the most suitable model in the analysis by ARIMA method. According to the results of analysis, Turkey's hazelnut production in 2018 is approximately 639 thousand tons, while it is estimated to be approximately 648 thousand tons in 2022.

  • Anonim 2018. https://faculty.washington.edu/ezivot/econ584/notes/unitroot.pdf. Erişim Tarihi: 10.11.2018
  • Amin M, Amanullah M, Akbar A 2014. Time Series Modeling For Forecasting Wheat Production of Pakistan. The Journal of Animal & Plant Sciences, 24(5):1444-1451, ISSN: 1018-7081.
  • Anıl Ş, Kurt H, Akar A, Bulam Köse Ç 2018. Hazelnut culture in Turkey. XXX. Internatıonal Hortıcultural Congress.
  • Anonim 2018. https://faculty.washington.edu/ezivot/econ584/notes/unitroot.pdf. Erişim Tarihi: 10.11.2018.Bars, T. 2017. Fındık Ürün Raporu. TEPGE Yayın No: 298. ISBN: 978-605-2207-05-5.
  • Bayramoğlu Z, Gündoğmuş E 2007. Dünya Fındık Piyasasının Analizi. Ekonomik Yaklaşım, 18(65)71-89.
  • Çelik Ş 2013. Sert Kabuklu Meyvelerin Üretim Miktarının Box-Jenkins Tekniği ile Modellenmesi. YYÜ Tar Bil Derg (YYU J Agr Scı) 23(1): 18–30.
  • Erdal G, Uzunöz M 2008. Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi. U.Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2):47-56.
  • Manoj K, Madhu A 2012. An Applicatıon of Tıme Series Arıma Forecastıng Model For Predicting Sugarcane Production in India.
  • Özer OO, Yavuz GG 2014. Box-Jenkıns Modeli Yardımıyla Fındık Fiyatının Tahmini. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi 3-5 Eylül. Samsun.
  • Özer OO, İlkdoğan U 2013. Box-Jenkins Modeli Yardımıyla Dünya Pamuk Fiyatının Tahmini. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 10(2):13-20
  • Özkan AH 2012. Türkiye’deki Fındık Üretimi ve Pazarlama Sorunlarına Global Bakış. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2(2): 183-192.
  • Öztürk D, Arıcı YK 2017. Fındık İşletmelerinin Üretim ve Pazarlama Sorunlarının Analizi: Samsun İli Örneği. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(1):31-34, ISSN:1309-9302.
  • TMO 2015. Fındık Sektör Raporu.
  • TMO 2017. 2016 Yılı Fındık Sektör Raporu.
  • TÜİK 2018. www.tuik.gov.tr, Erişim Tarihi: 21.02.2018 Uçum İ 2016. ARIMA Modeli ile Türkiye Soya Üretim ve İthalat Projeksiyonu, TEAD, 2016; 2(1):24-21
  • UN Comtrade, 2018. https://comtrade.un.org.
  • ZMO 2016. http://www.zmo.org.tr
Primary Language tr
Subjects Science
Journal Section RESEARCH ARTICLE
Authors

Orcid: 0000-0002-9138-2694
Author: Türkay BARS (Primary Author)
Institution: GTHB, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-1015-9870
Author: İlkay UÇUM
Institution: GTHB, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü
Country: Turkey


Orcid: 0000-0001-7673-7584
Author: Cuma AKBAY
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIM EKONOMİSİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Dates

Application Date : October 21, 2018
Acceptance Date : January 2, 2019
Publication Date : December 31, 2018

APA Bars, T , Uçum, İ , Akbay, C . (2018). ARIMA Modeli ile Türkiye Fındık Üretim Projeksiyonu . Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi , Cilt 21 Özel Sayı , 154-160 . DOI: 10.18016/ksutarimdoga.v21i41625.473029