Pamukta (Gossypium hirsutum L.) Yatay ve Dikey Çiçeklenme Aralıklarının Kalıtımı

Many characters are use in cotton to determine of earliness. Horizontal flowering interval (HFI) and vertical flowering interval (VFI) are two of them. The objectives of this study were to estimate the combining ability of the parents (GCA) and hybrids (SCA), and heritability (H and h²) of HFI and VFI traits in Kahramanmaraş. İn study, while four cotton cultivars were used as lines, two cultivars used as testers, and eight F₁ combinations were developed by hybridization with Line x Tester method in 2010. Then, in 2011, Genotypes were planted in randomized block design with three replications in 26^th April and 04^th June. At the end of the study, while the HFI and VFI means were determined 4.99 and 2.86 days, it was determined that genotypes were found very important, and heritability of the HFI and VFI was found high. Moreover, in study, where the sowing time was important, the mean HFI and VFI of genotypes decreased by -13.99% and -8.36%. While Furkan and Primera had had very important GCA, the SCA of hybrids were found insignificant. In addition, while the inheritance of the HFI wasn't affected by the sowing time, when the sown delayed, the VFI was affected and increased by additive superior dominance genetic effects. On the other hand, while the yield which affected by much properties was reduced when the planting was delayed, yield of the parents and offspring decreased by -44.39% and -37.91%, respectively.

Pamukta çok sayıda erkencilik özelliği kullanılmaktadır. Yatay  (YÇA) ve dikey çiçeklenme aralığı (DÇA), bu özelliklerden ikisidir. Bu çalışma, YÇA ve DÇA kalıtımı (H ve h²) ile ebeveynlerin genel (GUY), melezlerin ise özel uyuşma yeteneğini (ÖUY) belirlemek amacıyla Kahramanmaraş’ta yürütülmüştür. 2010 yılında, geçci ve orta erkenci dört pamuk çeşidi ana, erkenci iki çeşit ise baba olarak kullanılmış ve Line x Tester analiz yöntemine uygun melezlemeyle sekiz F₁ kombinasyonu geliştirilmiştir. 2011 yılında da ebeveynler ile melezler 26 Nisan ve 04 Haziran tarihlerinde, tesadüf blokları deneme deseninde, üç tekerrürlü ekilmiştir. Çalışma sonucunda, genotipler önemli ve özelliklerin kalıtımı yüksek bulunurken, YÇA 4.99, DÇA ise 2.86 gün olmuş ve ekim zamanı geciktikçe YÇA ortalama % -13.99, DÇA ise % -8.36 azalmıştır. Furkan ve Primera çok önemli GUY’ne sahip olurken, melezlerin ÖUY önemsiz bulunmuştur. YÇA’nın kalıtımı, ekim zamanından etkilenmemiş, DÇA kalıtımı ise geç ekimde yükselmiştir. Bu durum, eklemeli gen etkisinin yüksekliği ve üstün dominantlıktan kaynaklanırken, çok sayıda özelliğin etkilediği kütlü verimi, ekim geciktikçe ebeveynlerde % -44.39, melezlerde ise % -37.91 oranında azalmıştır.