Kunduru-1149 Populasyonundan Seçilen Bazı Hatlarda Tarımsal Özelliklerin İncelenmesi

Rukiye Kara; Cengiz Yürürdurmaz; Ali Karakuzulu; Aydın Akkaya

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.899979

TR EN

Kunduru-1149 Populasyonundan Seçilen Bazı Hatlarda Tarımsal Özelliklerin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada Kunduru yerel populasyonundan seçilen bazı saf hatların bazı tarımsal özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kunduru populasyonundan seçilmiş olan 14 genotip ile Zenith, Svevo ve Fuatbey makarnalık buğday çeşitleri 2011-2013 yılları arasında Kahramanmaraş koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak denemeye alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, olgunlaşma süresi ve başak uzunluğu hariç diğer özellikler yönünden genotipler arasındaki farklar önemli olmuştur. Genotiplerin başaklanma süresi 129.5 ile 138.1 gün, çiçeklenme süresi 133.3-142.8 gün, başaklanma erme süresi 36.75-44.87 gün, tane dolum periyodu 32.00-41.00 gün, olgunlaşma süresi 174.3-175.8 gün, bitki boyu 74.8-126.9 cm, başak uzunluğu 6.02-7.04 cm, sap uzunluğu 68.2-120.3 cm, üst boğum arası uzunluğu 29.86-51.22 cm ve tane verimi 357.5-538.4 kg da-1 arasında değişmiştir. Tane verimi ile başak uzunluğu, başaklanma erme süresi ve tane dolum periyodu arasındaki ilişkilerin olumlu ve önemli, bitki boyu, sap uzunluğu, üst boğum arası uzunluğu, başaklanma süresi, çiçeklenme süresi ve olgunlaşma süresi arasındaki ilişkilerin olumsuz ve önemli olduğu belirlenmiştir. Tane verimi yönünden 14-12-9 hattının (538.4 kg da-1) Fuatbey, Svevo ve Zenith standart çeşitlerinden ve diğer hatlardan daha yüksek değere sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, tane verimini artırmak için verimle önemli ilişki içerisinde olan özellikler seleksiyon kriteri olarak ele alınmalı ve daha sonraki buğday ıslah programlarında üzerinde durulmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Investigation of Agricultural Characteristics in Some Lines Selected from the Kunduru-1149 Population

Abstract

This study aimed to assess some of agricultural characteristics of some of pure lines selected from durum wheat landrace of Kunduru. 14 genotypes selected from the Kunduru population and durum wheat varieties of Zenith, Svevo and Fuatbey were tested in randomized complete block experimental design with 4 replications in Kahramanmaras conditions in 2011-2013 crop season. Results obtained from the research indicated that, except for the days to maturity and spike length, there were significant differences between genotypes for all traits under study. Heading period of genotypes varied from 129.5 to 138.1 days, flowering time from 133.3 to 142.8 days, heading-maturity time from 36.75 to 44.87 days, grain filling period from 32.00 to 41.00 days, days to maturity from174.3 to 175.8 days, plant height from 74.8 to 126.9 cm, spike length from 6.02 to 7.04 cm, stem length from 68.2 to 120.3 cm, peduncle length from 29.86 to 51.22 cm. Grain yield, on the other hand, varied between 357.5 and 538.4 kg da-1. There were significant and positive correlations between grain yield vs. spike length, heading-maturity time vs. grain filling period. There were significant and negative correlations between grain yield vs. plant height, stem length, peduncle length, heading time, flowering time and days to maturity. The line of 14-12-9 (538.4 kg da-1) had the higher grain yield comparing Fuatbey, Svevo and Zenith and other genotypes. It was concluded that, for higher grain yield, the traits giving high correlations with this trait should be considered as selection criteria in wheat improvement programs.

Keywords

References

Aguado JAC, Rodes R, Perez PI, Dorado M 2000. Morphological Characteristics and Yield Components Associated with Accumulation and Loss of Dry Mass in the Internodes of Wheat. Field Crops Research 66: 129-134.
Akan A, Ünsal N, Ünsal AS 2021. Kuru Koşullarda Durum Buğday Çeşitlerinin Verim ve Kalitelerini Etkileyen Önemli Parametrelerin Belirlenmesi. ISPEC Tarım Bilimleri Dergisi 5(1): 246-256.
Akıncı C, Yıldırım M 2009. F6 Generasyonundaki Bazı Makarnalık Buğday Hatlarının Verim ve Verim Unsurlarının Karşılaştırılması. Türkiye 8. Tarla Bitkileri Kongresi 19-22 Ekim 2009, Hatay.
Akçura M 2001. Ethephon ve Mepiquat Chloride Uygulamasının Kahramanmaraş Koşullarında İki Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotipinin Verim ve Verim Unsurları Üzerine Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 53sy.
Akçura M 2004. Türkiye Kışlık Ekmek Buğday Genetik Kaynaklarının Karakterizasyonu. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 225 sy.
Albayrak Ö, Akıncı C, Yıldırım M 2011. Diyarbakır Yöresi Yerel Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Verim ve Verim Unsurları Yönünden Değerlendirilmesi. Türkiye IX. Tarla Bitkileri Kongresi, 12-15 Eylül 2011, Bursa.
Anonymus 1999. SAS Inst., 1999, SAS Institute Inc., Cary, NC, USA.
Anonim 2013a. Kahramanmaraş Meteoroloji İl Müdürlüğü Gözlem Kayıtları https://mgm.gov.tr/ tahmin/il-ve-ilceler.aspx?il=Kahramanmaras.

Anonim 2013b. K.S.Ü. Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü Laboratuar Analiz Sonuçları.
Araus JL, Slafer GA, Reynolds MP, Royo C 2002. Plant Breeding and Water Relations in C3 Cereals: What to Breed for? Ann. Bot. 89: 925–940.
Araus JL, Slafer GA, Royo C, Serret MD 2008. Breeding for Yield Potential and Stress Adaptation in Cereals. Crit. Rev. Plant Sci. 27: 377–412.
Ayçiçek M, Yürür N 1993. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin (Triticum turgidum var. durum L.) Bursa Koşullarındaki Verim Yeteneklerinin Belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1): 181-193.
Başer İ, Korkut KZ, Bilgin O 2001. İleri Ekmeklik Buğday Hatlarının (T. aestivum L.) Tane Verimi ve Bazı Agronomik Karakterler Yönünden Değerlendirilmesi. Türkiye 4. Tarla Bitkileri Kongresi, 17-21 Eylül 2001, Tekirdağ.
Bilgin O, Korkut KZ 2005. Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşit ve Hatlarının Tane Verimi ve Bazı Fenolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. Tekirdağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(1): 58-65.
Birsin MA 1999. Makarnalık Buğdaylarda Tane Doldurma Süresi ve Oranı. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 8(1-2): 68-74.
Clarke FR, Clarke JM, Ames NA, Knox RE, Ross RJ 2010. Gluten Index Compared with SDS-sedimentation Volume for Early Generation Selection for Glüten Strength in Durum Wheat. Canadian Journal of Plant Science, 90(1): 1-11.
Çekiç C 2007. Kurağa Dayanıklı Buğday (Triticum aestivum L.) Islahında Seleksiyon Kriteri Olabilecek Fizyolojik Parametrelerin Araştırılması. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 124 sy.
Dalkılıç AY 2012. Malatya Yöresi Kunduru 1149 Populasyonundan Seçilen Hatların Kahramanmaraş Koşullarındaki Verim ve Verim Unsurları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 45 sy.
Damania AB, Pecetti L, Qualset CO, Humeid OB 1996. Diversity and Geograhic Distribution of Adapt and Traits in Triticum Turgidum L. (Durum Group) Wheat Landraces From Turkey. Genetic Resources And Crop Evolution, 43(5): 409-422.
Doğan R, Yürür N 1992. Bursa Yöresinde Yetiştirilen Buğday Çeşitlerinin Verim Komponentleri Yönünden Değerlendirilmesi. Uludağ Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi, 9: 37-46.
Doğan Y, Cetiz MB 2015. Türkiye’de Tescil Edilmiş Bazı Makarnalık Buğday (Triticum durum L.) Çeşitlerinin Mardin-Kızıltepe Koşullarında Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tar. Bil. Dergisi, 25(3): 304-311.
Dokuyucu T, Akkaya A, Nacar A, İspir B 1997. Kahramanmaraş Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğdayların Verim ve Verim Unsurları ve Fenolojik Özelliklerinin İncelenmesi. Türkiye II. Tarla Bitkileri Kongresi, 22-25 Eylül 1997, Samsun.
Dokuyucu T, Cesurer L, Akkaya A 1999. Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Kahramanmaraş Koşullarında Verim ve Verim Unsurlarının İncelenmesi. Türkiye 3. Tarla Bitkileri Kongresi, 15-18 Kasım 1999, Ankara.
Duran R 2001. Bazı Makarnalık Buğdaylarda (Triticum Durum Desf.) Verim ve Verim Unsurlarının İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 53 sy.
Ehdaie B, Waines JG 1989. Genetic Variation, Heritability and Path – Analysis of Bread Wheat from Southwestern Iran. Euphytica, 41: 183-190.
Elings A, Nachit MM 1991. Durum Wheat Landraces from Yyria. I. Agroecological and Morphological Characterization. Euphytica, 53: 211-224.
Emam Y, Ranjbar AM, Bahrani MJ 2007. Evaluation of Yield and Yield Components in Wheat Genotypes under Post-Anthesis Drought Stress. JWSS-Isfahan University of Technology, 11(1): 317-328.
Gebeyehou G, Knott DR, Baker RJ 1982a. Relationships Among Durations of Vegetative and Grain Filling Phases, Yield Components and Grain Yield in Durum Wheat Cultivars. Crop Science, 22: 287-290.
Gebeyehou G, Knott DR, Baker RJ 1982b. Rate and Duration of Filling in Durum Wheat Cultivars. Crop Science, 22: 337-340.
Gençtan T, Balkan A 2006. Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L. em Thell) Çeşitlerinde Ana Sap ve Fertil Kardeşlerin Bitki Tane Verimi ve Verim Öğeleri Yönünden Karşılaştırılması, Tarım Bilimleri Dergisi 13 (1): 17-21.
Gummadov N 2012. Kışlık Ekmeklik Buğdayda Verim ve Kalite Özellikleri Yönünden Genetik İlerlemenin Belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 205 sy.
Jaradat AA, Ajluni MM, Karaki G 1996. Genetic Structure of Durum Wheat Landraces in a Center of Diversity. 5th International Wheat Conference Abstracts, 10-14.
Kara R 2002. Kahramanmaraş Yöresi İçin Ümitvar Görülen Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Verim ve Verim Unsurlarının İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 53 sy.
Kara R, Dumlupınar Z, Akkaya A, Dokuyucu T 2008. Bazı Makarnalık Buğday Genotiplerinin Kahramanmaraş Koşullarında Fenolojik Dönemler, Bazı Bitkisel Özellikler ve Tane Verimi Bakımından Değerlendirilmesi. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 11(1): 104-111.
Kara R 2009. Kahramanmaraş Yöresine Ait Yerel Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Verim ve Fizyolojik Özellikler Yönünden İncelenmesi Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 100 sy.
Kaydan D, Yağmur M 2008. Van Ekolojik Koşullarında Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşitlerinin Verim ve Verim Öğeleri Üzerine Bir Araştırma, Tarım Bilimleri Dergisi, 14(4): 350-358.
Kendal E, Tekdal S, Aktaş H, Karaman M 2012. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Diyarbakır ve Adıyaman Sulu Koşullarında Verim ve Kalite Parametreleri Yönünden Karşılaştırılması, Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Dergisi, 26(2): 1-14.
Kılıç H 2003. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Koşullarında Makarnalık Buğday (Triticum turgidum ssp. durum) Çeşitlerinin Bazı Tarımsal ve Kalite Özellikleri ile Stabilitesi Üzerine Araştırmalar. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 253 sy.
Kılıç H 2014. İleri Kademe Makrnalık Buğday Hatlarının Farklı Çevrelerde Tane Verimi ve Bazı Kalite Özelliklerinin Değerlendirilmesi, Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 1(2): 194-201.
Kılıç H, Erdemci İ, Karahan T, Aktas H, Karahan H, Kendal E 2005. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Şartlarında Bazı Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Verim Stabiliteleri Üzerine Araştırmalar. GAP IV Tarım Kongresi 21-23 Eylül 2005, Şanlıurfa.
Kılınç M, Şener O, Gözübenli H 1996a. Makarnalık Buğdaylarda Verim ve Bazı Verim Komponentlerinin Korelasyon ve Path Analizi, MKÜ Ziraat Fak. Dergisi, 1(1): 47-58.
Kılınç M, Şener O, Gözübenli H 1996b. Hatay Koşullarında Uygun Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Belirlenmesi, MKÜ Ziraat Fak. Dergisi, 1(1): 125-138.
Kıral AS, Çelik A 2012. Tokat-Kazova Koşullarında Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Verim ve Diğer Özelliklerine Ekim Zamanının Etkisi, GOÜ Ziraat Fak. Dergisi, 29(1): 75-79.
Kırtok Y., Genç İ, Yağbasanlar T, Çölkesen M, Kılınç M 1988. Tescilli Bazı Ekmeklik (T. aestivum L. em Thell) ve Makarnalık (T. Durum Desf.) Buğday Çeşitlerinin Çukurova Koullarında Başlıca Tarımsal Karakterleri Üzerine Araştırmalar. Çukurova Üniv. Zir. Fak. Der. 3(3): 96-106.
Knott DR, Gebeyehou G 1987. Relationships between The Lengths of the Vegetative and Grain Filling Periods and Agronomic Characters in Three Wheat Crosses. Crop Sci. 27: 857-860.
Korkut KZ, Başer İ, Bilgin O 2001. Makarnalık Buğday Hatlarında (T. durum L. Desf.) Kışa Dayanım ile Tane Verimi ve Bazı Verim Komponentleri Arasındaki İlişkiler. Türkiye 4. Tarla Bitkileri Kongresi, 17-21 Eylül 2001, Tekirdağ.
Kyzeridis N, Biesantz A, Limberg P 1995. Comparative Trials with Durum Wheat Landraces and Cultivars in Different Ecological Environments in The Mediterranean Region. Journal of Agronomy and Crop Science, 174: 133–144.
Levitt J 1980. Stress terminology. In: Turner NC, Kramer PJ, editors. Adaptation of plants to water and high temperature stress. New York: Wiley pp.439-473.
Loss SP, Kirby EJM, Siddique KHM, Perry MW 1989. Grain Growth and Development of Old and Modern Auturalian Wheats. Field Crops Research, 21: 131-146.
Mahler RL, Koehler FE, Lutcher LK 1994. Nitrogen Sourge, Timing of Application and Placement: Effects on Winter Wheat Production, Agron. J., 86: 637-642.
Motzo R, Giunta F, Deiddia M 1996. Relationships between Grain-Yield-Filling Parameters, Fertility, Earliness and Grain Protein of Durum Wheat in a Mediterranean environment. Field-Crops Research, 47(2-3): 129-142.
Mou B 1990. Inheritance of the Rate and Duration of Grain Fill in Wheat. Agron. Abstract, 102: 21-26.
Mou B, Kronstad WE 1989. Duration and Rate of Grain Filling and Subsequent Grain Yield in Wheat. Agronomy Abstract, 93: 15-20.
Nazco R, Villegas D, Ammar K, Peña RJ, Moragues M, Royo C 2012. Can Mediterranean Durum Wheat Landraces Contribute to İmproved Grain Quality Attributes in Modern Cultivars? Euphytica, 185: 1–17.
Öztürk A, Çağlar Ö, Tufan A 2001. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Erzurum Koşullarına Adaptasyonu. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(2): 117-123.
Öztürk A, Avcı R, 2014. Ekmeklik Buğdayda (Triticum aestivum L.) Tane Verimi ile Bazı Tarımsal Karakterler Arası İlişkiler. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Entitüsü Dergisi, 23(2): 49-55.
Pisante M, Basso B, Carafa AC, Stornaivola S 1996. The Possibility of Growing Spelt (Triticum dicoccum and T. spelta) in Arid Regions of Southern Italy, Field Crop Abstract, 49:11.
Sakin M, Yıldırım A, Gökmen S 2004. Tokat Kazova Koşullarında Bazı Makarnalık Buğday Genotiplerinin Verim, Verim Unsurları İle Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Tarım Bilimleri Dergisi, 10 (4): 481 - 489.
Sharma RC 1994. Early Generation Selection for Grain Filling Period in Wheat. Crop Sci., 34: 945-948.
Shukla S, Bhargava A, Chatterjee A, Singh SP 2004. Estimates of Genetic Parameters to Determine Variability for Foliage Yield and its Different Quantitative and Qualitative Traits in Vegetable Amaranth (A. tricolor). Journal of Genetics and Breeding, 58: 169-176.
Soriano JM, Villegas D, Aranzana MJ, García del Moral LF, Royo C 2016. Genetic Structure of Modern Durum Wheat Cultivars and Mediterranean Landraces Matches with Their Agronomic Performance. Plos One 11(8):e0160983. doi:10.1371/journal.pone.0160983.
Sönmez F, Kıral AS 2004. Bazı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Erbaa Şartlarında Adaptasyonlarının Belirlenmesi, GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2): 86-93.
Sözen E, Yağdı K 2005. Bazı İleri Makarnalık Buğday Hatlarının Tarımsal Özellikleri Üzerine Araştırmalar, ADÜ Ziraat Fak. Dergisi, 2(2): 51-57.
Spiertz JHJ, Vos J 1985. Grain Growth of Wheat its Limitation by Carbonhydrate and Nitrogen Supply. In Wheat Growth and Modelling, Plenum Press, New York, 407.
Şahin M, Aydoğan S, Göçmen Akçacık A 2008. Orta Anadolu Sulu ve Kuru Koşulları İçin Tescil Edilmiş Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Verim ve Bazı Kalite Özellikleri Yönüyle Çok Yıllık Performanslarının Belirlenmesi. Ülkesel Tahıl Sempozyumu, 2-5 Haziran 2008, Konya.
Talas F, Longin F, Miedaner T 2011. Sources of Resistance to Fusarium Head Blight within Syrian Durum Wheat Landraces. Plant Breed. 130: 398–400.
Taneva K, Bozhanova V, Petrova I 2019. Variability, Heritability and Genetic Advance of Some Grain Quality Traits and Grain Yield in Durum Wheat Genotypes. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 25(2): 288-295.
Tosun M, Yüce S, Erkul A, Ege H 2006. Kuru ve Sulu Koşullarda Yetiştirilen Buğdayın Bazı Agronomik ve Kalite Özelliklerinin Direkt Seleksiyona Karşı İndirekt Seleksiyon Etkinliği. Ege Üniv. Ziraat Fak. Dergisi, 43(2): 53-62.
Wang ZM, Wei AI, Zheng DM 2001. Photosynthetic Characteristics of Non-Leaf Organs of Winter Wheat Cultivars Differing in Ear Type and Their Relationship with Grain Mass Per Ear. Photosynthetica, 39(2): 239-244.
Yağmur M, Kaydan D 2007. Van Ekolojik Koşullarında Bazı Buğday, Arpa ve Tritikale Çeşitlerinin Verim ve Verim Öğeleri Üzerine Bir Araştırma, Türkiye 7. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-27 Haziran 2007, Erzurum.
Zecevic V, Knezevic D, Micanovic D, Urosevic D, Dimitrijevic B, Urosevic V 2001. Components of Variance and Heritability of Quality Parameters in Wheat Cultivars. Genetika, 13(3): 77-84.
Zhang J, Sui X, Li B, Su B, Li J, Zhou D 1998. An Improved Water-Use Efficiency for Winter Wheat Grown under Reduced Irrigation, Field Crops Res., 59: 91-98.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural, Veterinary and Food Sciences

Journal Section

Research Article

Authors

Rukiye Kara
Türkiye

Cengiz Yürürdurmaz ^*
Türkiye

Ali Karakuzulu
Türkiye

Aydın Akkaya
Türkiye

Publication Date

August 31, 2022

Submission Date

March 19, 2021

Acceptance Date

October 7, 2021

Published in Issue

Year 2022 Volume: 25 Number: 4

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.899979

IZ

https://izlik.org/JA23JW77TC

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kara, R., Yürürdurmaz, C., Karakuzulu, A., & Akkaya, A. (2022). Kunduru-1149 Populasyonundan Seçilen Bazı Hatlarda Tarımsal Özelliklerin İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, 25(4), 787-799. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.899979

Cited By

Performance of durum wheat landraces concerning on grain yield and spike characteristics in Bornova ecological conditions

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.20289/zfdergi.1506339