Yağlık ve Yeşil Sofralık Amaca Yönelik Erkenci Bir Zeytin Çeşidi: ‘As Topakaşı’

Sabahittin Abay; İpek Sezer; Adem Dal; Yazgan Tunç; Emel Abay

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1437458

EN TR

An Early Olive Variety for Oil and Green Table Purposes: ‘As Topakaşı’

Abstract

In Türkiye, olive genetic resources and selection studies were started in 1968, and for this purpose, these studies have continued in different regions until today. A new olive variety named 'As Topakaşı' was detected within the scope of the selection breeding carried out by the Hatay Olive Research Institute Directorate in the Arsuz district of Hatay between 2017 and 2020. To identify this new local variety, 5-piece ‘As Topakaşı’ olive varieties were selected and marked from the producer's garden. Variety identification features were made according to UPOV criteria numbered TG/99/4 dated 20.10.2011. The early ripening ‘As Topakaşı’ olive variety is consumed as green table and oil. The tree has medium vigour and spreading growth. The fruit is medium-sized and its oil content is 31%. The ‘As Topakaşı’ olive variety was registered by the Variety Registration and Seed Certification Center Directorate of the Ministry of Agriculture and Forestry of the Republic of Türkiye on October 28, 2020.

Keywords

Yağlık ve Yeşil Sofralık Amaca Yönelik Erkenci Bir Zeytin Çeşidi: ‘As Topakaşı’

Öz

Türkiyede zeytin genetik kaynaklarının ele alınması ve seleksiyon çalışmalarına 1968 yılında başlanmış olup, bu amaçla günümüze kadar farklı bölgelerde yer yer bu çalışmalara devam edilmiştir. Hatay Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Hatay ili Arsuz ilçesinde 2017-2020 yılları arasında yapılan seleksiyon ıslahı kapsamında ‘As Topakaşı’ isimli yeni bir zeytin çeşidi tespit edilmiştir. Bu yeni yerel çeşidin, çeşit tanımlamasını yapmak amacıyla üretici bahçesinden 5 tane ‘As Topakaşı’ zeytin çeşidi seçilerek işaretlenmiştir. Çeşit tanımlama özellikleri 20.10.2011 tarihli TG/99/4 sayılı UPOV kriterlerine göre yapılmıştır. Erken olgunlaşan ‘As Topakaşı’ zeytin çeşidi, yeşil sofralık ve yağlık olarak tüketilmektedir. Ağacı orta kuvvette ve yayvan gelişim göstermektedir. Meyvesi orta irilikte olup, yağ oranı %31’dir. ‘As Topakaşı’ zeytin çeşidi 28 Ekim 2020 tarihinde T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Çeşit Tescil ve Tohumluk Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü tarafından tescil edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Altındal, D., & Akgün, İ. (2015). Bitki genetik kaynakları ve tahıllardaki durumu. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 147-153.
Anonim, (1973). Une Spanish Standart. 55032, 1973. Spain.
Anonim, (2010). T.C. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Tarımsal Araştırmalar Master Planı Revizyonu, Araştırma Fırsat alanları (AFA) veri değerlendirme raporları ve matriksler. Ankara.
Anonim, (2020). T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Çeşit Tescil ve Tohumluk Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü, ‘As Topakaşı’ zeytin çeşidinin teknik inceleme raporu, 1-5.
Anonim, (2024). Google earth. https://earth. google.com/ (Erişim tarihi: 14.02.2024).
Asayesh, Z.M., Arzani, K., Mokhtassi-Bidgoli, A., Abdollahi, H., (2023). Gas exchanges and physiological responses differ among ‘Pyrodwarf’ clonal and ‘Dargazi’ seedling pear (Pyrus communis L.) rootstocks in response to drought stress. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 23(4), 6469-6484. https://doi.org/10.1007/s42729-023-01502-1.
Asma, B.M. (2012). A new early-ripening apricot, ‘Dilbay’. HortScience, 47(9), 1367-1368. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.47.9.1367.
Bell, R.L., Schupp, J.R., Dardick, C., Demuth, M., & Gottschalk, C. (2023). ‘Bell’ pear. HortScience, 58(8), 832-835. https://doi.org/10.21273/ HORTSCI 17113-23.

Boggess, S.L., & Trigiano, R.N. (2024). Two new cultivars of Cornus kousa: Melissa’s Mountain Snowfall and Sarah’s Mountain Pixie. HortScience, 59(1), 105-107. https://doi.org/10.21273/ HORTSCI17489-23.
Brand, M.H. (2024). ‘UCONNAM012’ (Ground Hug®) and ‘UCONNAM165’ (Low Scape Mound®): Two Low-growing Cultivars of Black Chokeberry (Aronia melanocarpa). HortScience, 59(4), 462-464. https://doi.org/10.21273/HORTSCI17663-23.
Camposeo, S., Vivaldi, G.A., Montemurro, C., Fanelli, V., & Cunill Canal, M. (2021). Lecciana, a new low-vigour olive cultivar suitable for super high density orchards and for nutraceutical EVOO production. Agronomy, 11(11), 2154. https://doi.org/10.3390/ agronomy11112154.
Chen, C., & Okie, W.R. (2024). ‘Cardinal Joy’ peach. HortScience, 59(2), 264-265. https://doi.org/ 10.21273/HORTSCI17592-23.
Dicenta, F., Cremades, T., López-Alcolea, J., Rubio, M., Martínez-García, P.J., Sánchez-Pérez, R., Martínez- Gómez, P., & Egea, J. (2023). ‘Florida’ and ‘Alaska’: two new self-compatible soft-shelled almonds from CEBAS-CSIC. HortScience, 58(4), 433-435. https://doi.org/10.21273/HORTSCI16904-22.
Gözel, H. (2018). İslahiye ve Hassa ilçelerinde yabani zeytin (Olea europaea spp. Oleaster) seleksiyonu (Tez no 531235). [Doktora Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Guevara, A., Nicolás-Almansa, M., Cos, J.E., Salazar, J.A., López, D., Egea, J., Carrillo, A., Rubio, M., García, F., & Ruiz, D. (2021). ‘lucía myrtea’ and ‘victoria myrtea’: Two new Japanese plum cultivars with low chilling requirements, early ripening, and high-quality fruit for the fresh market. HortScience, 56(11), 1453-1455. https://doi.org/ 10.21273/HORTSCI16017-21.
Güner, A., & Aslan, S. (Eds.). (2012). Türkiye bitkileri listesi:(damarlı bitkiler). Nezahat Gökyiǧit Botanik Bahçesi Yayınları.
Hakan, M. (2017). Ayvacık Yöresinde Yabani Zeytin (Olea europaea L. ssp. oleaster) Seleksiyonu (Tez no 488288). [Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Jiang, D., Shen, X., & Shen, B. (2022). Prunus conradinae ‘Luoshifener’, a Flowering cherry cultivar with a strong aroma. HortScience, 57(11), 1473-1474. https://doi.org/10.21273/HORTSCI16663-22.
Kaya, H,. Sefer, F., Sahin, M., Çetin, Ö., Mete, N., Güloglu, U., Hakan, M., Altan, K., Köktürk, H. (2014) Zeytin genetik kaynaklarının toplanması muhafazası ve degerlendirilmesi. Proje ara sonuç raporu. Zeytincilik Araştırma Enstitüsü, İzmir, Türkiye
Kaya, H., Hakan, M., Güloğlu, U., Sefer, F., Çetin, Ö., Mete, N., Uluçay, N. (2023). ‘‘BEYLİK’’ zeytin çeşidi. Meyve Bilimi, 10(1), 37-40. https://doi.org/10.51532/meyve.1179196.
Kaya, H., Hakan, M., Sefer, F., Çetin, Ö., Mete, N., Güloğlu, U., Veral, M., Uluçay, N. (2018). Çanakkale yöresi, Ezine ilçesinde bulunan “Hanım Parmağı” zeytin çeşidinin özellikleri. Zeytin Bilimi, 8(1), 29-33.
Kwon, J.H., Nam, E.Y., Jun, J.H., Chung, K.H., Yun, S.K., Kim, S.J., Lee, H.J., Hwang, K., & Jeong, N. (2024). ‘Sweet Queen’ nectarine. HortScience, 59(2), 164-166. https://doi.org/10.21273/HORTSCI17384-23. Lavee, S. (1978). ‘Kadesh’ table olive. HortScience, 13(1), 62-63.
Lavee, S., Harshemesh, H., Haskal, A., Avidan, B., Ogrodovich, A., Avidan, N. and Trapero, A. (1999). ‘‘Maalot’a new cultivar for oil extraction resistant to Spilocaea oleagina (Cast.). Acta Horticulturae, 474, 125-128. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.1999.474.22.
Mehlenbacher, S.A., Smith, D.C., McCluskey, R.L., Snelling, J.W., Molnar, T.J., & Clare, A. (2023). OSU 541.147 hazelnut. HortScience, 58(3), 333-337. https://doi.org/10.21273/HORTSCI16987-22.
Özbek, S. (1978). Özel meyvecilik. Çukurova üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, 128, 392-483
Özcan, A., Sütyemez, M., & Bükücü, Ş.B. (2023). Kurtulus 100, a new superior walnut cultivar in Turkey; field experimental comparative results with Chandler. Erwerbs-Obstbau, 65(1), 93-99. https://doi.org/10.1007/s10341-022-00673-y.
Özdağ, A.N., & Koyuncu, F. (2020). Zeytin ağacı üzerine bir monografi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(1), 123-130.
Özdemir, E.R., Gündoğdu, M.A., & Şeker, M. (2023). Gökçeada zeytin çeşidinin pomolojik özellikleri. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 11(1), 132-138. https://doi.org/10.33202/comuagri.1259325.
Pan, Z. (2011). Zhongtian Dashanzha, a new hawthorn cultivar for fresh market in the South of China. Journal of Fruit Science, 28(1), 186-187.
Park, Y., Lim, S., & Heo, J. (2020). ‘Hanareum’ grape. HortScience, 55(2), 275-276. https://doi.org/ 10.21273/HORTSCI14577-19.
Petruccelli R., Bartolini, G., Ganino T., Zelasco, S., Lombardo., L, Perri, E., Durante, M., Bernardi, R. (2022). Cold stress, freezing adaptation, varietal susceptibility of Olea europaea L.: A review. Plants, 11(10), 1367. https://doi.org/10.3390/plants 11101367.
Pınar, H., Ercişli, S., Bircan, M., Ünlü, M., Uzun, A., Yılmaz, K.U., & Yaman, M. (2017). Morphological, molecular, and self-(in) compatibility characteristics of new promising apricot genotypes. Journal of Agricultural Science and Technology (JAST), 19(2), 365-376. SID. https://sid.ir/ paper/62927/en
Rallo, L. (1995). Selection and breeding of olive in Spain. Olivæ No: 59, p. 46-53.
Rallo, L., Barranco, D., de la Rosa, R., & León, L. (2008). ‘Chiquitita’ olive. HortScience, 43(2), 529-531. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.43.2.529.
Sansavini, S., Donati, F., Costa, F., & Tartarini, S. (2004). Advances in apple breeding for enhanced fruit quality and resistance to biotic stresses: new varieties for the European market. Journal of fruit and ornamental plant research, 12, 13-52.
Scorza, R., Demuth, M., Artlip, T., & Dardick, C. (2024). ‘Tango’ female and ‘Hombre’ male freeze-tolerant kiwis (Actinidia chinensis Planch var. chinensis). HortScience, 59(2), 220-224. https://doi.org/10.21273/HORTSCI17485-23.
Stringer, S.J., Draper, A.D., Sampson, B.J., Sakhanokho, H.F., & Babiker, E. (2023). ‘USDA-Spiers’ rabbiteye blueberry. HortScience, 58(3), 338-340. https://doi.org/10.21273/HORTSCI17042-22.
Tunç, Y., & Yılmaz, K.U. (2022a). Hatay ili Hassa ilçesinde bulunan bazı yabani (delice) zeytin (Olea europaea L. subps. oleaster) genotiplerinin çelikle köklenebilme durumlarının araştırılması. Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 5(2), 44-49. https://doi.org/10.55257/ethabd.1171708.
Tunç, Y., & Yılmaz, K.U. (2022b). Hatay ili Hassa ilçesinde seleksiyon ile belirlenmiş bazı yabani (delice) zeytin (Olea europaea L. subps. oleaster) genotiplerinin fidan kalite durumlarının araştırılması. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(2), 156-173.
Turanoğlu, İ.M. (2015). Şanlıurfa Koşullarında Yetiştirilen Ayvalık Zeytin Çeşidinin Morfolojik, Fenolojik, Pomolojik ve Biyokimyasal Özelliklerinin Araştırılması (Tez no 413608). [Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
UPOV, (2011). Zeytin tanımlama (20.10.2011-TG/99/4) https://www.upov.int/edocs/tgdocs/en/tg099.pdf. (Erişim tarihi: 10.02.2023).
Uzun, A., Yaman, M., Pinar, H., Gök, B.D., & Gazel, I. (2021). Leaf and fruit characteristics and genetic diversity of wild fruit Cerasus prostrata genotypes collected from the Central Anatolia, Turkey. Acta Scientiarum Polonorum-Hortorum Cultus, 20(2), 53-60. https://doi.org/10.24326/asphc.2021.2.6.
Valverde, P., Muñoz, C., Barranco, D., & Trapero, C. (2024). ‘Sultana’: A new olive cultivar for hedgerow orchards. HortScience, 59(4), 498-502. https:// doi.org/10.21273/HORTSCI17653-23.
Wu, X., Wang, D., Chen, X., Liu, Z., Zhao, X., & Jing, C. (2024). ‘Jizaohong’—an early-ripening apricot cultivar. HortScience, 59(2), 262-263. https:// doi.org/10.21273/HORTSCI17579-23.
Yaman, M. (2022a). Determination of genetic diversity in european cranberrybush (Viburnum opulus L.) genotypes based on morphological, phytochemical and ISSR markers. Genetic Resources and Crop Evolution, 69(5), 1889-1899. https://doi.org/ 10.1007/s10722-022-01351-4.
Yaman, M. (2022b). Evaluation of genetic diversity by morphological, biochemical and molecular markers in sour cherry genotypes. Molecular Biology Reports, 49, 5293–5301. https://doi.org/10.1007/ s11033-021-06941-6.
Yıldız, E., Sümbül, A., Yaman, M., Nadeem, M.A., Say, A., Baloch, F.S., & Popescu, G.C. (2023). Assessing the genetic diversity in hawthorn (Crataegus spp.) genotypes using morphological, phytochemical and molecular markers. Genetic Resources and Crop Evolution, 70(1), 135-146. https://doi.org/10.1007/ s10722-022-01414-6.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Meyve Yetiştirme ve Islahı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sabahittin Abay
0000-0002-7483-6957
Türkiye

İpek Sezer
0000-0002-6326-2054
Türkiye

Adem Dal
0000-0003-3033-0265
Türkiye

Yazgan Tunç ^*
0000-0002-3228-8657
Türkiye

Emel Abay
0009-0001-1145-0272
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Eylül 2024

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2024

Kabul Tarihi

18 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 27 Sayı: Ek Sayı 1 (Suppl 1)

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1437458

IZ

https://izlik.org/JA64YY79BC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Abay, S., Sezer, İ., Dal, A., Tunç, Y., & Abay, E. (2024). Yağlık ve Yeşil Sofralık Amaca Yönelik Erkenci Bir Zeytin Çeşidi: ‘As Topakaşı’. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 27(Ek Sayı 1 (Suppl 1), 141-151. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1437458