Buğdayda Pestisit ve Odun Sirkesi Uygulamalarının Toprak Üzerinde Yaşayan Arthropodlara Etkileri

İbrahim Koç; Erdal Necip Yardım

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1562074

EN TR

Effects of Pesticide and Wood Vinegar Applications on Surface-Dwelling Arthropods in the Wheat

Abstract

This study was conducted to determine the effects of certain pesticides (herbicides, fungicides) used in the wheat agro-ecosystem and wood vinegar (WV) produced from Broiler chicken bedding on soil-dwelling arthropods. The research was carried out under the ecological conditions of Muş province during the 2014-2016 production seasons. Pesticide and WV applications were carried out using a backpack sprayer as follows: First, the application of pesticides (fungicides and herbicides); Secondly, corresponding to each pesticide application, WV applications were made at concentrations of 0.5%, 1%, 2%, 3%, 4%, and 5% (v/v). Finally, a control application was conducted using only tap water in response to the pesticide and WV applications. Arthropod sampling was conducted using pitfall traps. The arthropods captured in the traps were considered in terms of their family (Carabidae, Gryllidae, Araneidae, and Formicidae), Order (Opiliones), and the number of individuals of other arthropods. Simple Correspondence Analysis Technique was used for data analysis. As a result, it was observed that the applications affected the number of arthropods considered. Additionally, it was determined that there was an increase in the number of arthropods captured in traps in the 2016 season compared to 2015. In comparison to the control application, the average number of arthropods captured in the traps for the Carabidae family was highest in the 1% WV application (42.49 individuals) and lowest in the pesticide application (18.44 individuals); for the Araneidae family, it was highest in the 5% WV application (23.97 individuals) and lowest in the pesticide application (14.66 individuals); for the Formicidae family, it was highest in the 1% WV application (38.41 individuals) and lowest in the 0.5% WV application (17.69 individuals); for the Opiliones order, it was highest in the 4% WV application (24.55 individuals) and lowest in the pesticide application (10.69 individuals); and for other arthropods, it was highest in the pesticide application (35.66 individuals) and lowest in the 1% WV application (23.05 individuals). According to statistical analyses, significant relationships were identified between the applications and the number of arthropods captured in the pitfall traps.

Keywords

Buğdayda Pestisit ve Odun Sirkesi Uygulamalarının Toprak Üzerinde Yaşayan Arthropodlara Etkileri

Öz

Bu çalışma, buğday agro-ekosisteminde kullanılan bazı pestisitler (herbisit, fungisit) ile Broyler tavuk yetiştiriciliği altlığından üretilmiş odun sirkesinin (OS) toprak üzerinde yaşayan arthropodlara etkilerini belirleme amacı ile yapılmıştır. Çalışma, 2014-2016 üretim sezonlarında Muş ili ekolojik şartlarında yürütülmüştür. Pestisit ve OS uygulamaları, sırt pülverizatörü kullanılarak şu şekilde gerçekleştirilmiştir: Birincisi, pestisit (fungisit ve herbisit) uygulaması; İkincisi, her bir pestisit uygulamasına karşılık %0.5, %1, %2, %3, %4 ile %5 (v/v) OS uygulamaları ve son olarak pestisit ve OS uygulamalarına karşılık olarak sadece şebeke suyunun kullanıldığı kontrol uygulaması. Arthropod örneklemeleri çukur tuzaklar kullanılarak yapılmıştır. Tuzaklara düşen arthropodlar, familya (Carabidae, Gryllidae, Araneidae ve Formicidae), Takım (Opiliones) ve diğer arthropodların birey sayısı olarak dikkate alınmıştır. Verilerin analizinde, Basit Uyum Analizi Tekniği kullanılmıştır. Sonuç olarak, yapılan uygulamaların dikkate alınan arthropod sayılarını etkilediği görülmüştür. Ayrıca, 2015 yılına göre 2016 sezonunda tuzaklara düşen arthropod sayısında bir artış olduğu belirlenmiştir. Kontrol uygulamasına göre tuzaklara düşen ortalama arthropod sayılarının Carabidae familyası için en fazla %1 OS uygulamasında (42.49 adet) ve en az pestisit uygulamasında (18.44 adet); Araneidae familyası için en fazla %5 OS uygulamasında (23.97 adet) ve en az pestisit uygulamasında (14.66 adet); Formicidae familyası için en fazla %1 OS uygulamasında (38.41 adet) ve en az %0.5 OS uygulamasında (17.69 adet); Opiliones takımı için en fazla %4 OS uygulamasında (24.55 adet) ve en az pestisit uygulamasında (10.69 adet); Diğer arthropodlar için en fazla pestisit uygulamasında (35.66 adet) ve en az %1 OS uygulamasında (23.05 adet) bulunmuştur. İstatistiksel analizlere göre yapılan uygulamalar ile çukur tuzaklara düşen arthropod sayıları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

YOK

Etik Beyan

Sayın Baş Editör/Editör, Derginizin web sayfasına yüklemiş olduğum çalışma, doktora tez çalışmamın bir kısmını oluşturmaktadır. Yürütmüş olduğum bu çalışmada etik kurul onayı alacak herhangi bir durum söz konusu değildir. Sayın hocam, bu konuda yardımcı olmanız hususunda saygılarımla arz ediyorum.

Teşekkür

Makale ilk yazarın Doktora tez çalışmalarının sonuçlarının bir kısmını içermektedir. Deneme süresince verdiği her türlü destek için Muş BERCE Tarım işletmesine; Verilerin istatistiksel yorumlanmasında verdiği destekten dolayı Prof. Dr. Mehmet MENDEŞ’e çok teşekkür ederiz. Bu çalışma, “EJONS International Congress on Mathematic, Engineering and Natural Sciences - III, 2018” kongresinde sözlü sunum olarak sunulmuştur.

Kaynakça

Akman, Y., Ketenoğlu, O., Kurt, L., Düzenli, S., Güney, K., & Kurt F., (2012). Çevre kirliliği (çevre biyolojisi). Palme Yayıncılık, Ankara, 299 sy.
Anonim, (2016a). Türkiye İstatistik Kurumu, http://www.tuik.gov.tr/ilgostergeleri/iller/ mus.pdf. (Alınma Tarihi: 17.10.2016).
Anonim, (2016b). Muş Meteoroloji İl Müdürlüğü Kayıtları. (Alınma Tarihi: 5.11.2016).
Anonim, (2016c). Bitki hastalıkları standart ilaç deneme metotları: hububat hastalıkları, https://docplayer.biz.tr/9963509-Bitki-hastaliklari-standart-ilac-deneme-metotlari.html. (Alınma Tarihi: 27.05.2016).
Desneux, N., Decourtye, A. & Delpuech, J. M. (2007). The sublethal effects of pesticides on beneficial arthropods. Annu. Rev. Entomol., 52(1), 81-106. https://doi.org/10.1146/annurev.ento.52.110405.091440.
Diba, F., Oramahi H. & A. Wahdina, (2009). Antitermitic activity of wood vinegar and its components, The First International Symposium of Indonesian Wood Research Society. Bogor, Indonesia, 2nd-3rd November.
Edwards, C. A. (1993). The impact of pesticides on the environment (pp. 13-46). In the pesticide question. Springer, MA.
Erdoğan, P. & Toros, S. (2005). Melia azaderach L. (Meliaceae) ekstraktlarının patates böceği [Leptinotarsa decemlineata Say (Col.: Chrysomelidae)] larvalarının gelişimi üzerine etkisi. Bitki Koruma Bülteni, 45(1-4), 99-118.

Erişoğlu, M., Pekgör, A., Genç, M. A., İyit, N. & Sezer, D. (2004). Trafik kazalarının incelenmesinde uyum analizinin kullanımı. İstatistik Araştırma Dergisi, 3(2), 267-275.
Evans, S. C., Shaw, E. M. & Rypstra, A. L. (2010). Exposure to a glyphosate-based herbicide affects agrobiont predatory arthropod behaviour and long-term survival. Ecotoxicology, 19(7), 1249-1257. https://doi.org/10.1007/s10646-010-0509-9.
Everts, J. W., Aukema, B., Hengeveld, R. & Koeman, J. H. (1989). Side-effects of pesticides on ground-dwelling predatory arthropods in arable ecosystems. Environmental Pollution, 59(3), 203-225. https://doi.org/10.1016/0269-7491(89)90227-3.
Ferreira, D. A. F., Ferreira, M. B., Favero, S. & Carollo, C. A. (2013). Biological activity of sugarcane pyroligneous acid against Spodoptera frugiperda (J.E. smith, 1797) (Lepidoptera: Noctuidae) larvae. African Journal of Biotechnology, 12(43), 6241-6244. https://doi.org/10.5897/AJB2013.12963.
Fountain, M. T., Brown, V. K., Gange, A. C., Symondson, W. O. C. & Murray, P. J. (2007). The effects of the insecticide chlorpyrifos on spider and collembola communities. Pedobiologia-International Journal of Soil Biology, 51(2), 147-158. https://doi.org/10.1016/j.pedobi.2007.03.001.
Gianfreda, L., & Rao, M. A. (2011). The influence of pesticides on soil enzymes. In: Shukla G, & Varma A (Eds.), Soil enzymology (pp. 293–312). Springer.
Guillade, A. C. & Folgarait, P. J. (2014). Natural enemies of Atta vollenweideri (Hymenoptera: Formicidae) leaf-cutter ants negatively affected by synthetic pesticides, chlorpyrifos and fipronil. Journal of Economic Entomology, 107(1), 105-114. https://doi.org/10.1603/EC12498.
Gültekin, Ü. & Jepton, P. C. (1991). The Toxicity of aphicide residues to beneficial invertebrates in cereal crops. Annals of Applied Biology, 118(3), 493-502. https://doi.org/10.1111/j.1744-7348.1991.tb05339.x.
Hagner, M. (2013). Potential of the Slow Pyrolysis Products Birch Tar Oil, Wood Vinegar and Biochar in Sustainable Plant Protection - Pesticidal Effects, Soil Improvement and Environmental Risks. [Phd Thesis, Department of Environmental Sciences Faculty of Biological and Environmental Sciences University of Helsinki].
Hassan, S. A., Bigler, F., Bogenschütz, H., Boller, E., Brun, J., Chiverton, P., Edwards, P., Mansour, F., Naton, E., Oomen, P. A., Overmeer, W. P. J., Polgar, L., Rieckmann, W., Samsøe-Petersen, L., Stäubli, A., Sterk, G., Tavares, K., Tuset, J. J., Viggiani, G. & Vivas, A. G. (1988). Results of the fourth joint pesticide testing programme carried out by the IOBC/WPRS-Working Group “pesticides and beneficial organisms”. Journal of Applied Entomology, 105(1-5), 321-329. https://doi.org/10.1111/j.1439-0418.1988.tb00194.x.
Inoue, S., Hata, T., Imamura, Y. & Meier, D. (2000). Components and Anti-fungal efficiency of wood-vinegar-liquor prepared under different carbonization conditions. Wood Research: Bulletin of the Wood Research Institute Kyoto University, 87, 34-36.
Imamura, E. & Watanabe, Y. (2007). U.S. Patent No. 7,214,393. Washington, DC: U.S. Patent and Trademark Office.
Jepson, P. C. & Thacker, J. R. M. (1990). Analysis of the spatial component of pesticide side-effects on non-target invertebrate populations and its relevance to hazard analysis. Functional Ecology, 4(3), 349-355. https://doi.org/10.2307/2389596.
Jothityangkoon, D., Koolachart, R., Wanapat, S., Wongkaew, S. & Jogloy, S. (2008). Using wood vinegar in enhancing peanut yield and in controlling the contamination of aflatoxin producing fungus. International Crop Science, 4, 253-253.
Kim, D. H., Seo, H. E., Lee, S. & Lee, K. (2008). Effects of wood vinegar mixted with insecticides on the mortalities of Nilaparvata lugens and Laodelphax striatellus (Homoptera: Delphacidae). Animal Cells and Systems, 12(1), 47-52. https://doi.org/10.1080/19768354.2008.9647153.
Koç, İ. & Yardım, E. N. (2018). Research on determination of effects on arthropods living in cultivated plant of wood vinegar and pesticides on wheat agroecosystems. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(1), 39-45.
Koç, İ. (2020). Change of arthropod communities in a wheat field after application of wood vinegar produced from nutshells. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 23(1), 26-32. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.569631.
Koç, İ., & Namlı, A. (2020). Geleceğin dünyasında bilimsel ve mesleki çalışmalar. Y. B. Karan, & B. A. Seda (Eds.), Odun sirkesinin önemi ve geleceği, Ekin Basım Yayım Dağıtım.
Koç, İ., Özgen, İ., Topdemır, A. & Güral, Y. (2024). Insecticidal effects of wood vinegars produced from organic wastes on harmful almond leaf bee Cimbex quadrimaculata (Müller, 1766)(Hymenoptera: Cimbicidae). Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 28(1), 19-28. https://doi.org/10.29050/ harranziraat.1310493
Köşker, Y. (2005). Toprakaltı Zararlılarına Karşı Kullanılan Farklı Gruplardan Insektisitlerin Toprak Faunasına Etkileri (Tez no 170089). [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Men, X., Ge, F., Edwards, C. A. & Yardim, E. N. (2004). Influence of pesticide applications on pest and predatory arthropods associated with transgenic bt cotton and nontransgenic cotton plants. Phytoparasitica, 32(3), 246-254.
Moreby, S. J., Sotherton, N. W. & Jepson, P. C. (1997). The effects of pesticides on species of non-target heteroptera inhabiting cereal fields in Southern England. Pesticide Science, 51(1), 39-48. https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-9063(199709)51:1<39::AID-PS611>3.0.CO;2-3.
Mohamed, G. R., Qari, S. H., Elbath, M. A., Alhaithloul, H. A., Khayat, R. O., Sami, R. & Ahmed, N. (2022). Efficacy of two natural materials against some invertebrate pests as a safe alternative to pesticides and their bio-safeties on mammalian. Journal of Biobased Materials and Bioenergy, 16(2), 270-278. https://doi.org/10.1166/jbmb.2022.2176.
Namlı, A., Akça, M. O., Turgay, E. B. & Soba, M. R. (2014). Odun sirkesinin tarımsal kullanım potansiyelinin araştırılması. Toprak Su Dergisi, 3(1), 44-52.
Oramahi, H. A. & Yoshimura, T. (2013). Antifungal and antitermitic activities of wood vinegar from Vitex pubescens Vahl. Journal of Wood Science, 59(4), 344-350. https://doi.org/10.1007/s10086-013-1340-8.
Petchpoung, K., Soiklom, S., Siri-Anusornsak, W., Khlangsap, N., Tara, A. & Maneeboon, T. (2020). Predicting antioxidant activity of wood vinegar using color and spectrophotometric parameters. MethodsX, 7, 100783. https://doi.org/10.1016/j.mex.2020.100783.
Özgen, İ., Çelik, N., Topdemir, A., Koç, İ. & Güral, Y. (2018). Tribolium confusum’ Jacquelin Du Val’a karşı bazı odun sirkelerinin insektisidal etkinliklerinin belirlenmesi (Sözlü bildiri). Iğdır 1. Uluslararası Multi Disipliner Çalışmalar Kongresi, Iğdır, Türkiye, 6-8 Kasım, s. 1568-1577.
Özmen, M. (2009). Yonca Hortumluböceği [Hypera postica gyllenhal (Coleoptera: Curculionidae)]’ne Karşı Değişik Dönemlerde Yapılan Ilaçlamaların Yonca (Medicago sativa L.)’da Zararlı, Doğal Düşman ve Verim Üzerine Etkileri (Tez no 258835). [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Pekár, S. (2012). Spiders (Araneae) in the pesticide world: an ecotoxicological review. Pest Management Science, 68(11), 1438-1446. https://doi.org/10.1002/ps.3397.
Stark, J. D. & Banks, J. E. (2003). Population-level effects of pesticides and other toxicants on arthropods. Annual review of entomology, 48(1), 505-519. https://doi.org/10.1146/ annurev.ento.48.091801.112621.
Tiilikkala, K., Fagernäs, L. & Tiilikkala, J. (2010). History and use of wood pyrolysis liquids as biocide and plant protection product. The Open Agriculture Journal, 4(1), 111-118.
Tiryaki, O., Canhilal, R. & Horuz, S. (2010). Tarım ilaçları kullanımı ve riskleri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 26(2), 154-169.
Uzgören, N. (2007). Uyum analizinin teorik esasları ve regresyon analizi ile benzerliğinin grafiksel boyutta karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (18), 1-19.
Winer, B. J., Brown, D. R., & Michels, K. M. (1971). Statistical principles in experimental design. McGraw-Hill, New York, 1048 p.
Yardim, E. N. (1996). The Impacts of Chemical Management of Pests, Diseases and Weeds on Invertebrates in Tomato Agroecosystems. [Phd Thesis, The Ohio State University].
Yardim, E. N. & Edwards, C. A. (1998). The influence of chemical management of pests, diseases and weeds on pest and predatory arthropods associated with tomatoes. Agriculture, ecosystems & environment, 70(1), 31-48. https://doi.org/10.1016/S0167-8809(97)00160-6.
Yardim, E. N. & Edwards, C. A. (2002). Effects of weed control practices on surface-dwelling arthropod predators in tomato agroecosystems. Phytoparasitica, 30(4), 379-386.
Yatagai, M., Nishimoto, M., Hori, K., Ohira, T. & Shibata, A. (2002). Termiticidal activity of wood vinegar, its components and their homologues. Journal of Wood Science, 48(4), 338-342.
Yorulmaz, S. & Ay, R. (2010). Akar ve böceklerde pestisitlerin detoksifikasyonunda rol oynayan enzimler. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 24(2), 137-148.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Pestisititler ve Toksikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İbrahim Koç ^*
0000-0003-0803-6801
Türkiye

Erdal Necip Yardım
0000-0002-0860-9887
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

5 Ekim 2024

Kabul Tarihi

14 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1562074

IZ

https://izlik.org/JA95UB26XJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koç, İ., & Yardım, E. N. (2026). Buğdayda Pestisit ve Odun Sirkesi Uygulamalarının Toprak Üzerinde Yaşayan Arthropodlara Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 29(1), 170-186. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1562074

Effects of Pesticide and Wood Vinegar Applications on Surface-Dwelling Arthropods in the Wheat

Abstract

Keywords

Buğdayda Pestisit ve Odun Sirkesi Uygulamalarının Toprak Üzerinde Yaşayan Arthropodlara Etkileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149