Köhnü ve Banazkara Üzüm Çeşitlerinde Farklı Besi Ortamları ve Kuvvetlerinin In Vitro Sürgün Gelişimine Etkisinin Belirlenmesi

Canan Karaman; Hakan Yıldırım; Gültekin Özdemir

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1673008

EN TR

Determination of the Effect of Different Nutrient Medium and Strengths on In Vitro Shoot Development in Köhnü and Banazkara Grape Varieties

Abstract

As the homeland of viticulture, Turkey possesses rich genetic resources. Among this diversity, local genetic materials hold great importance. The aim of this study is to determine the appropriate culture medium type and strength for in vitro micropropagation of Banazkara and Köhnü grape varieties, which have economic importance for the Malatya region. The best culture medium was compared using explants from the tip of the shoot with MS, QL, SH, and WPM medium at different medium strengths (¼, ½, 1, and 2). Based on the observations made and the parameters examined, MS culture medium was determined to be the most suitable medium for the Köhnü and Banazkara grape varieties. In Köhnü, the number of shoots was 3.27, the shoot length was 1.03 cm, and the number of nodes was 5.99, while in Banazkara, the number of shoots was 3.24, the shoot length was 1.16 cm, and the number of nodes was 5.47. In medium-strength tests, the full-strength MS environment in particular provided the highest values, with 3.30 shoots, 1.18 cm shoot length, and 5.38 nodes in Köhnü; and 2.96 shoots, 1.12 cm length, and 5.77 nodes in Banazkara. As a result, it was determined that a full-strength MS medium was the most suitable option for the in vitro micropropagation of both grape varieties. The study lays the groundwork for the rapid propagation and conservation of local grape genetic resources, and also provides a basis for future research such as breeding and stress studies.

Keywords

Köhnü ve Banazkara Üzüm Çeşitlerinde Farklı Besi Ortamları ve Kuvvetlerinin In Vitro Sürgün Gelişimine Etkisinin Belirlenmesi

Öz

Türkiye, bağcılığın anavatanı olması nedeniyle zengin gen kaynaklarına sahiptir. Bu çeşitlilik içerisinde yerel gen kaynakları büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Malatya yöresi için ekonomik öneme sahip Banazkara ve Köhnü üzüm çeşitlerinin in vitro mikroçoğaltımı için en uygun besi ortamı tipi ve kuvvetini belirlemektir. Sürgün ucu eksplantları kullanılarak MS, QL, SH ve WPM ortamları ile en iyi sonucu veren besi ortamının farklı ortam kuvvetleri (¼, ½, 1 ve 2) karşılaştırılmıştır. Yapılan gözlemler ve incelenen parametreler doğrultusunda, Köhnü ve Banazkara üzüm çeşitleri için MS besi ortamı en uygun ortam olarak belirlenmiştir. Köhnü’de sürgün sayısı 3.27 adet, sürgün uzunluğu 1.03 cm ve nod sayısı 5.99 adet, Banazkara’da ise sürgün sayısı 3.24 adet, sürgün uzunluğu 1.16 cm ve nod sayısı 5.47 adet bulunmuştur. Ortam kuvveti denemelerinde de özellikle tam kuvvetli MS ortamı, Köhnü’de 3.30 sürgün, 1.18 cm sürgün uzunluğu ve 5.38 nod; Banazkara’da 2.96 sürgün, 1.12 cm uzunluk ve 5.77 nod ile en yüksek değerleri sağlamıştır. Sonuç olarak her iki üzüm çeşidinin in vitro mikroçoğaltımı için tam kuvvetli MS ortamının en uygun seçenek olduğu belirlenmiştir. Çalışma, yerel üzüm gen kaynaklarının hızlı çoğaltımı ve korunması için zemin oluşturmakta; ayrıca ileride yapılacak ıslah ve stres çalışmaları gibi araştırmalar için temel sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu araştırma Canan KARAMAN (KARAKUŞ)'ın Yüksek Lisans Tezi'nin bir parçasıdır. FBG-2018-953 numaralı "Malatya Yöresi Meyve Genetik Kaynaklarının Doku Kültürüyle Çoğaltım Yöntemlerinin Geliştirilmesi” adlı güdümlü araştırma projesi kapsamında Bitki Biyoteknolojisi Laboratuvarının kurulmasına vesile olan İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi (BAP) Komisyonuna verdikleri desteklerden ötürü teşekkür ederiz. 2210-C Öncelikli Alanlar Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında bu çalışmaya sağladıkları katkı için TÜBİTAK-Bilim İnsanı Destekleme Programı'na (BİDEP) teşekkür ederiz.

Kaynakça

Aazami, M.A. (2010). Effect of some growth regulators on “in vitro” culture of two Vitis vinifera L. Cultivars. Romanian Biotechnological Letters 15(3), 5229-5232. https://rombio.unibuc.ro/publications/vol-15-2010/volume-15-no-3-supplement-may-june-2010/
Abido, A. I. A., Aly, M. A. M., Hassanen, S. A., & Rayan G. A. (2013). In vitro propagation of grapevine (Vitis vinifera L.) Muscat of Alexandria cv. for conservation of endangerment. Middle-East Journal of Scientific Research 13 (3), 328-337, ISSN 1990-9233. https://doi.org/10.5829/idosi.mejsr.2013.13.3.1926
Ağaoğlu, Y. S., Söylemezoglu, G., Marasalı, B., Çalıskan, M., Ergül, A., & Türkben, C. (1998). Bazı yerli ve yabancı kökenli üzüm çesitlerinin poliakrilamid jel elektroforez tekniği ile tane kökenli izoenzimlerden yararlanılarak ayrımları, 4. Bağcılık Sempozyumu, 145-151, Yalova.
Al-Mousa, R. N., Hassan, N. A., Stino, R. G., & Gomaa, A. H. (2015). Effect of plant growth regulators and medium constituents on in vitro propagation of grape (Vitis vinifera L.) cv. “Black Matrouh”. The Arab Journal for Arid Environments, 8, 1-2. ISSN:2305 – 5243.
Babalık, Z. & Baydar, G. N. (2008). Asmada (Vitis vinifera L.) gövde ve yaprak sapı eksplantlarından adventif sürgün oluşumu üzerine bir araştırma. Journal of the Faculty of Agriculture of Akdeniz University , 21(2), 231-240.
Balı, E., Türkmen, O. S., Baytekin, G., Şahin, E., & Dardeniz, A. (2020). Bazı üzüm çeşitlerinin doku kültürü yöntemiyle mikroçoğaltımı üzerine bir araştırma. Lapseki Meslek Yüksekokulu Uygulamalı Araştırmalar Dergisi, 1(2), 30-35.
Banilas, G., & Korkas, E. (2007). Rapid micropropagation of grapevine cv. Agiorgitiko through lateral bud development. Journal of Science and Technology, 42, 31-38. https://doi.org/10.26265/e-jst.v2i3.573
Bilir Ekbiç, H., Yılmaz, G. Ş., & Ciğerli, S. (2015). Isabella (Vitis labrusca) üzüm çeşidinin in vitro sürgün ucu kültürü ile çoğaltılması. Akademik Ziraat Dergisi 4(2),65-70.

Bürün, B., & Kaya, E. (2023). Bitki Doku Kültürü Teknolojisi Kitabı, 225-226 s.9.
Chanana, Y. R. & Gill, M. I. (2008). Propagation and nursery management. Punjab Agricultural University. Ludhiana. https://doi.org/10.26265/e-jst.v2i3.573
Çelik, H. (2006). Üzüm Çeşit Kataloğu (Grape Cultivar Catalog). Sunfidan A.Ş. Mesleki Kitaplar Serisi:3, Ankara, 165 s.
Çoban, H. (2010). Dünyada sofralık üzüm ticareti ve bazı önemli üzüm çeşitleri. 2010 Yılı Bahçe Bitkileri Grubu Bölge Bilgi Alışveriş Toplantısı Bildirileri, Çanakkale, Yayın No: 139, 60-68 s.
Diab, A. A., Khalil, S. M., & Ismail, R. M. (2011). Regeneration and micropropagation of grapevine (Vitis vinifera L.) through shoot tips and axillary buds. International Journal of Advanced Biotechnology and Research, 2(4), 484-491.
Ekinci, H., Rastgeldi, İ., Şaşkın, N., Ak, B. E., & Korkmaz, Ş. (2024). Evaluation of performance of different culture media in in vitro shoot propagation of local grape varieties. Applied Fruit Science, 66(2), 641-648. https://doi.org/10.1007/s10341-023-00993-7
Eliwa, G. I., El-Dengawy, E. R. F., Gawish, M. S., & Yamany, M. M. (2024). Comprehensive study on in vitro propagation of some imported peach rootstocks: In vitro explant surface sterilization and bud proliferation. Scientific Reports, 14(1), 5586. https://doi.org/10.1038/s41598-024-55685-3
FAO, (2023). Crops and livestock products . https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL/visualize (Alınma Tarihi: 27.03.2025).
Garcia, Y. S., Zapico, M. G., Ruiz, O. M., & Pedranzani, H. E. (2023). Micro propagation of Vitis Vinifera. Stechnolock Journal of Biology. 1 (1), 1-8.
Gray, D. J. & Benton, C.M. (1991). In vitro micropropagation and plant establishment of muscadine grape cultivars (Vitis rotundifolia). Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 27, 7-14. https://doi.org/10.1007/BF00048199
Gray, D. J. & Klein, C.M. (1987). In vitro shoot micropropagation and plant establishment of “Orlando seedless” grape and Tampa rootstock. Proceedings of the Florida State Horticultural Society, 102, 221-23
Hashımı, S.A.A. (2011). Studıes on tıssue culture of grape cultıvars ‘Gulabf and ‘Thompson Seedless. Dıvısıon of Hortıculture Unıversıty of Agrıcultural Scıences. Master of Science in Pomology. Bangalore.
Jeong, B. R., Fujiwara, K., Kozai, T. (1995). Environmental control and photoautotrophic micropropagation. Horticultural Reviews, 17, 125-172. https://doi.org/10.1002/9780470650585.ch4.
Karaca, N. (2006). Kalecik Karası’nın 4 ve 23 No’lu Klonunda Baz Materyal Elde Edilmesine Yönelik Olarak Yapılan Meristem Kültürü Yönteminin Optimizasyonu ( Tez no196379 ) . [Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Keskin, N. (2017). Elazığ ilinde yetiştirilen bazı yerli üzüm çeşitlerinde verim ve kalite özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi.Türkiye Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi,1(1), 25-30.
Koç, H., Sağlam, H. Yağcı, A., Ernim, C., Çalkan Sağlam, Ö., Yılmaz, M. & Kebeli, F. (2015). “Banazı karası üzüm çeşidinde klon seleksiyonu (I. Aşama)”, Selçuk Üniversitesi, Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, A27 (Türkiye 8. Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu Özel Sayısı): ISSN: 1309-0550, Konya.
Llyod G. & McCown B. H. (1980). Commercially feasible micropropagation of mountain laurel,(Kalmia latifolia) by use of shoot tip culture. International Plant Propagators' Society, 30, 421–427.
Melyan, G., Sahakyan, A., & Harutyunyan, A. (2015). Micropropagation of grapevine (Vitis vinifera L.) seedless cultivar'Parvana'through lateral bud development. Vitis-Journal of Grapevine Research, 54, 253-255.
Monette, P. L. (1988). Grapevine (Vitis vinifera L.); Biotechnology in Agriculture and Forestry, Vol.6, Crops II. Bajaj, Y.P.S. (ed.). 6: 3– 37. Springer Verlag Berlin Heidelberg, Germeny.
Mozafari, A., Ghoraish, O., Ghaderı, N., & Javadı, T. (2016). Micropropagation of grape cultivars (Vitis vinifera L.) on different basal media supplemented with benzyl adenine. Agriculturae Conspectus Scientificus,81(3), 123-129. https://hrcak.srce.hr/178885
Mukherjee, P., Husain, N., Misra, S. C., & Rao, V. S. (2010). In vitro propagation of a grape rootstock, deGrasset (Vitis champinii Planch.): Effects of medium compositions and plant growth regulators. Scientia horticulturae, 126(1), 13-19. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2010.06.002
Murashige, T. & Skoog, F. (1962). A revised medium for rapid growth and bio assays with tobacco tissue cultures. Physiologia plantarum, 15(3), 473-497. https://doi.org/10.1111/j.1399-3054.1962.tb08052.x
Oraman, M.N. (1970). Bağcılık Tekniği 1. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No:145, Ders Kitabı No:142, Ankara, s. 283
Osama, S. S. (2022). In vitro Micrograftıng Of Red Globe (Vitis vinifera L). The Iraqi Journal of Agricultural Science,53 (5), 1078-1098. https://doi.org/10.36103/ijas.v53i5.1621
Osman, M. G. E. (2004). In vitro clonal propagation of grapevine (Vitis spp.). Department of Horticulture Faculty of Agriculture University of Khartoum.
Özdemir, G. (2005). Farklı Kireç İçerikli Topraklarda Yetiştirilen Asma Genotiplerinde Değişik Uygulamaların Fe Alımı Üzerine Etkilerinin Morfolojik ve Fizyolojik Yönden incelenmesi (Tez no 198161).[Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Memiş, S. Ö., & Sağlam, H. (2024). Shoot tip culture of Bilecik İrikarası, Sarı Üzüm, Kartal Çavuş and Razakı grape varieties grown in Bilecik province. International Journal of Agriculture Environment and Food Sciences, 8(3), 729-735. https://doi.org/10.31015/jaefs.2024.3.26
Quoirin, M. & Lepoivre, P. (1977). Etude De Milieux Adaptes Aux Cultures İn Vitro De Prunus. Acta Horticulturae, (78) 437:42.
Schenk, R. U. & Hildebrant, A. C. (1972). Medium and techniques for induction and growth of monocotyledonous and dicaotyledonous .Plant Cell Cultures. Can. J. Bot. 50, 199-204. https://doi.org/10.1139/b72-026
Skiada, F. G., Grigoriadou, K., & Eleftheriou, E. P.( 2010). Micropropagation of Vitis vinifera L. cv. ‘Malagouzia’and ‘Xinomavro. Central European Journal of Biology. 5(6), 839-852. https://doi.org/10.1139/b72-026
Skiada, F. G., Grigoriadou, K., Maliogka, V.I., Katis, N. I., & Eleftheriou, E. P. (2009). Elimination of Grapevine leafroll-associated virus 1 and Grapevine rupestris stem pitting-associated virus from grapevine cv. Agiorgitiko, and a micropropagation protocol for mass production of virus-free plantlets. Journal of Plant Pathology, 91(1), 177-184. https://www.jstor.org/stable/41998589
Thorpe, T. A., Harry, I. S., & Kumar, P. P. (1991). Application of micropropagation to forestry.In Micropropagation: technology and application (pp. 311-336). Dordrecht: SpringerNetherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-009-2075-0_21
Troncoso, A., Matte,C., Cantos, M., & Lavee, S. (1999). Evaluation of salt tolerance of in vitro grown grapevine rootstock varieties. Vitis, 38, 55-60. http://hdl.handle.net/10261/47119
TÜİK, (2024). Bitkisel Üretim İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr. (Alınma tarihi: 27.03.2025).
Vavilov, N. I. (1951). The Origin Variation, Immunity and Breeding of Cultivated Plants, Chron Bot 13, 1-136.
Yıldırım, H. & Özdemir, G. (2018). Influence of BAP concentrations and nutrient medium composition on in vitro regeneration of ‘Öküzgözü’ and ‘Boğazkere’ (Vitis vinifera L.) cultivars. Erwerbs-Obstbau, 60(Suppl 1), 55-59. https://doi.org/10.1007/s10341-018-0393-7.
Yıldırım, H., Özdemir, G., & Çalar, N. (2015). Öküzgözü ve Boğazkere üzüm çeşitlerinde in vitro kültür başlatma üzerine eksplant tipinin etkisi. VII. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi Bildirileri. Bahçe Özel Sayı 45(2), 607- 611.
Yıldız, N. (2012). Bitki Beslemenin Esasları ve Bitkilerde Beslenme Bozukluğu Belirtileri. Eser ofset.ISBN 978-605-62759-0-6, 1-477. Erzurum.
Yılmaz, G. (2018). Kokulu Üzümün (Vitis labrusca L.) Tek Boğumlu Mikro Çelik Kültürü ile In Vitro Çoğaltımı(Tez no 506939). [Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı,Yüksek Lisans Tezi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Meyve Yetiştirme ve Islahı , Şarapçılık ve Bağcılık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Canan Karaman ^*
0000-0003-0813-4372
Türkiye

Hakan Yıldırım
0000-0002-8130-5417
Türkiye

Gültekin Özdemir
0000-0002-4450-0811
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

8 Şubat 2026

Yayımlanma Tarihi

8 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2025

Kabul Tarihi

23 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1673008

IZ

https://izlik.org/JA42CK38EH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karaman, C., Yıldırım, H., & Özdemir, G. (2026). Köhnü ve Banazkara Üzüm Çeşitlerinde Farklı Besi Ortamları ve Kuvvetlerinin In Vitro Sürgün Gelişimine Etkisinin Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 29(3), 573-535. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1673008

Determination of the Effect of Different Nutrient Medium and Strengths on In Vitro Shoot Development in Köhnü and Banazkara Grape Varieties

Abstract

Keywords

Köhnü ve Banazkara Üzüm Çeşitlerinde Farklı Besi Ortamları ve Kuvvetlerinin In Vitro Sürgün Gelişimine Etkisinin Belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149