İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi

Beyza Yilmaz; Ayhan Ceyhan

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615

EN TR

Evaluation of the Performance of Awassi Lambs in Artificial Pasture and Intensive Fattening Systems and the Botanical Composition of the Pasture

Öz

The aim of this study was to compare the fattening performance, feed intake, and economic efficiency of feeding of male lambs of Ivesi breed on artificial pasture and intensive fattening and to evaluate the composition of artificial pasture. The animal material of the study consisted of 80 Awassi male lambs raised in a private farm and weaned at the age of 60 days. Lambs were divided into two groups as intensive and pasture groups with similar live weights at the beginning of the experiment. While the intensive group was fattened in a pen, the artificial pasture group was fattened for 56 days in a specially created 2-acre pasture. As a result of the study, the live weight of lambs from intensive fattening and artificial pasture groups was calculated as 40.30 kg and 38.51 kg (p>0.005), and the average daily live weight gain was 0.267 g/day and 0.278 g/day (p>0.00The Cost/Revenue Ratio of the food was calculated as 3.4 and 5.0. In the study, the fresh grass yield in artificial pasture was 401 kg/da in grasses and 403 kg/da in legumes, and the ADF, NDF, crude protein, and dry matter ratios of the samples harvested from the pasture area in different periods were calculated as 33.9, 53.8, 16.5, and 94.3, respectively. As a result, artificial pasture fattening in lamb fattening can be evaluated as an effective alternative for sustainable lamb meat production in conditions where intensive fattening or natural pastures are insufficient.

Anahtar Kelimeler

İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, suni mera ve entansif beside İvesi ırkı erkek kuzuların besi performansı, yem tüketimi ve besinin ekonomik verimliliğini karşılaştırmak ve suni meranın kompozisyonunu ortaya koymaktır. Araştırmanın hayvan materyalini, özel bir işletmede yetiştirilen, 60 günlük yaşta sütten kesilmiş 80 baş kuzu oluşturmuştur. Kuzular deneme başında benzer canlı ağırlıkta entansif ve suni mera grubu olarak iki gruba ayrılmıştır. Entansif grup ağılda beslenirken suni mera grubu özel olarak oluşturulmuş 2 dekarlık merada 56 gün süreyle besiye alınmıştır. Çalışma sonucunda, entansif besi ve suni mera gruplarındaki kuzuların deneme sonu canlı ağırlıkları sırasıyla 40.30 kg ve 38.51 kg (p>0.005), günlük canlı ağırlık kazançları ortalama 0.267 g/gün ve 0.278 g/gün (p>0.005) ve besininin masraf/hâsıla oranı ise 3.4 ve 5.0 olarak hesaplanmıştır. Çalışmada suni merada yaş ot verimi buğdaygillerde 401 kg/da ve baklagillerde 403 kg/da, mera alanından farklı dönemlerde hasat edilen örneklerin ADF, NDF, ham protein ve kuru madde oranları sırasıyla 33.9, 53.8, 16.5 ve 94.3 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak kuzu besisinde suni mera besisi, entansif besiye ya da doğal meraların yetersiz olduğu koşullarda sürdürülebilir kuzu eti üretimine etkin bir alternatif olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışma Beyza YILMAZ’ın Yüksek Lisans Tez çalışmasının bulgularını içermektedir. Bu çalışmayı projeyle destekleyen MeMuTa Koyun Çiftliği ve personeline teşekkür ederim.

Kaynakça

Agas, İ. H. (2014). İvesi spermasının biyo-fiziksel karakterinin tespiti (Tez No: 421004) [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi
Anonim, (2021). Tarım Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Cayir-Mera-ve-Yem-Bitkileri, 20 Ağustos 2021.
Aras, G. (1988). Sequential point estimation based on U-statistics. Sequential Analysis, 7(3), 984-995.
Billman, E. D., de Souza, I. A., Smith, R. G., Soder, K. J., Warren, N., & Brito, A. F. (2022). Evaluating warm‐season annual forages to fill summer forage gaps in short‐season climates. Crop, Forage & Turfgrass Management, 8(1), e20152.
Can, A. (2014). Mersin İli Toros Yaylalarında (Tarsus/Boztepe Köyü) İvesi KuzularınınGeleneksel ve Çağdaş Yöntemlerle Besi Performansının Karşılaştırması (Tez no: 360916). [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Cevger, Y. (1997). Karaman İli Kuzu Besi İşletmelerinde Karlılık Ve Verimlilik Analizleri. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi,44(02.03), 277-290.
Çalişkan, M. E. (2019).Halk elinde yetiştirilen İvesi koyunlarının doğum ve sütten kesim ağırlıklarını etkileyen genetik parametrelerin tahmini (Tez no: 571971). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Demir, H. (2019).İvesi kuzu rasyonlarında farklı oranlarda pamuk tohumu kullanımının besi performansı ve besin madde sindirimi üzerine etkisinin belirlenmesi (Tez no: 577825). [Doktora Tezi, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi

Demir, P., & Kaya, K. (2010). Tuj kuzularında farklı konsantre yemlerle yapılan besinin maliyet fayda analizi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 16(5), 771-775.
Demir, S., Güngör, G., Küçükoflaz, M., & Sarıözkan, S. (2025). Meta-Analysis of Performance and Carcass Values in Lamb Fattening in Türkiye. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 31(2), 267-275.
Ekiz, B., Yilmaz, A., Ozcan, M., & Kocak, O. (2012). Effect of production system on carcass measurements and meat quality of Kivircik lambs. Meat Science, 90(2), 465-471.
Elıon, M. (2004). İvesi kuzularında doğum ağırlığının kalıtım derecesinin tahmininde baba familya sayısının önemi üzerinde araştırmalar. Journal of Agricultural Sciences, 10(02), 198-201.
Erensoy, K. (2022). Kuzularda sütten kesim sonrası dönemde farklı kaba yem oranlarında beslemenin besi performansına etkileri (Tez no: 724742). [Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
FAO, (2023). FAO Departments and Offices, https://www.fao.org/faostat/en/#compare, Erişim tarihi: 27.03.2025.
Fraser, T. J., Stevens, D. R., Scholfield, R. W., Nelson, B. J., Nelson, A. J., & Shortland, S. M. (2016). Improved forages to enhance hill country sheep production. In Hill Country Symposium. Grassland Research and Practice Series (Vol. 16, pp. 225-232).
Galvani, D. B., Pires, C. C., Hübner, C. H., Carvalho, S., & Wommer, T. P. (2014). Growth performance and carcass traits of early-weaned lambs as affected by the nutritional regimen of lactating ewes. Small Ruminant Research, 120(1), 1-5.
Gökkuş, A. (2014). Kurak alanlarda yapay mera kurulması ve yönetimi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(2), 151-158.
Görgülü, M. (2002). Büyük ve küçükbaş hayvan besleme. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü. Ders Kitabı. Genel Yayın, (244).
Gül, S., & Ekici, H. (2020). İvesi Koyunlarında Farklı Yaşta Sütten Kesimin Kuzularda Büyüme ve Süt Verimi Üzerine Etkisi. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 3(2), 95-103.
Gülsün, B., & Miç, P. (2018). Rasyon Hazırlamada Temel Yem Miktarlarının Ekonomik Olarak Belirlenmesi İçin Çok Amaçlı Programlama Yaklaşımı. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 7(2), 634-648.
Gündüz, Z. (2014). Kilis koşullarında geleneksel koyun yetiştiriciliği sistemi içerisinde farklı dönemlerde doğan ivesi erkek ve dişi kuzuların gelişme ve besi performansı (Tez no: 380324). [Yüksek Lisans Tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Güney, O., & Biçer, O. (1986). The fattening performance and carcass characterístics of Awassi X Awassi, Ile de France X Awassi (F1) and Chios X Awassi first backcross (B1) ram lambs. World Rev. Anim. Prod, 22(1), 64-67.
Gür, M., Altın, M., Şen, C., & Özdüven, M. L. (2014). Farklı kullanım geçmişine sahip doğal meralarda yem kalitesinin büyüme mevsimindeki değişimi. Journal of Agricultural Sciences, 23(2), 276-284.
Gürsoy, O. (2005). Small ruminant breeds of Turkey. Characterization of small ruminant breeds in West Asia and North Africa, 1, 239-416.
Holst, P. J., Stanley, D. F., Millar, G. D., Radburn, A., Michalk, D. L., Dowling, P. M., ... & Tarleton, J. A. (2006). Sustainable grazing systems for the Central Tablelands of New South Wales. 3. Animal production response to pasture type and management. Australian Journal of Experimental Agriculture, 46(4), 471-482.
Işık, S., & Kaya, İ. (2011). Vejetasyon döneminin mera kalitesi ile merada otlayan Tuj ırkı koyun ve kuzuların besi performansı üzerine etkisi. Journal of the Faculty of Veterinary Medicine, University of Kafkas, Kars (Turkey),17(1), 7-11.
Karabacak, A., & Altay, Y. (2021). The effect of shearing on some fattening performance of intensivefattening lambs. Sivas, Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 9, (1),84-88.
Karabulut, A., & Cangir, S. (1983). Türkiye’de uygulanan kuzu besi teknikleri.Çay. Mer. Zoot. Araş. Enst. Yay, (83).
Kaya, İ., Saatçı, M., Ünal, Y., Öncüer, A., & Kırmızıbayrak, T. (2004). Yeşil dönemde merada otlatma ve konsantre yem ilavesinin mera kalitesi ile Morkaraman ve Tuj kuzularda büyüme, rumen PH, toplam uçucu yağ asitleri, amonyak azotu’na etkisi. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 44(1), 33-39.
Kaymakçı, M. (2006). İleri Koyun Yetiştiriciliği (Genişletilmiş İkinci Baskı) İzmir İli Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği Yayınları No: 1.
Keady, T. W. J., Mayne, C. S., & Kilpatrick, D. J. (2001). Prediction of silage dry matter digestibility from digestible organic matter digestibility. In Proceedings of the British Society of Animal Science (Vol. 2001, pp. 93-93). Cambridge University Press.
Khadre, A. A. B. A. (2019). Akkaraman ve İvesi erkek kuzularının besi performansı ve karkas özlliklerinin karşılaştırılması (Tez no: 574280). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Koçulu, B. (2019). Farklı metotlarla işlenmiş arpanın (kırma-ezme-flake) İvesi erkek kuzularda besi performansına etkisi (Tez no: 599757). [Yüksek Lisans Tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi
Kopuzlu, S., & Sezgin, E. (2017). Erzurum Meralarında Yetiştirilen Morkaraman, MorkaramanXAkkaraman ve RomanovXMorkaraman (F1) Melezi Kuzuların Bazı Büyüme Özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniv. Tarım Bil. Derg, 27(2), 259-267.
Kor, A., Dağ, B., & Kor, D. (2009). Türkiye’de kuzu besi sistemleri. Türkiye Koyunculuk Kongresi, Ege Ünv. Ziraat Fak., Zootekni Böl. Bildiriler Kitabı, 93-105.
Kutlu, H. R., Görgülü, M., & Çelik, L. B. (2005). Genel hayvan besleme ders notu. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı, Adana, 23, 24.
Lakens, D. (2013). Calculating and reporting effect sizes to facilitate cumulative science: a practical primer for t-tests and ANOVAs. Frontiers in psychology, 4, 863.
Moot, D., Anderson, P., Anderson, L., & Anderson, D. (2024). Animal performance over 16 years after implementing a lucerne grazing system on Bog Roy Station-a case study. Journal of New Zealand Grasslands, 324-333.
Obeidat, B. S., Ata, M., & Al-Lataifeh, F. (2022). Influence of corn stover on the growth and blood parameters of Awassi lambs fed a concentrate diet. Italian Journal of Animal Science, 21(1), 702-707.
Paydaş, E., Abdullah, C. A. N., Paydaş, M., & Demir, R. (2024, October). İvesi Kuzularının Rasyonlarına İlave Edilen Organik Asitlerin Besi Performansı Üzerine Etkisi. In International Anatolian Agriculture, Food, Environment and Biology Congress (pp. 397 397).
Plunkett, B., Roberts, D., Kharel, S., Foster, K., Overheu, T., & Savage, B. (2023). High performance of a low input, mixed western Australian farming system: public policy implications from the case of Tolga farm. Sustainable Earth Reviews, 6(1), 12.
Poli, C. H. E. C., Monteiro, A. L. G., Devincenzi, T., Albuquerque, F. H. M. A. R. D., Motta, J. H. D., Borges, L. I., & Muir, J. P. (2020). Management strategies for lamb production on pasture-based systems in subtropical regions: a review. Frontiers in Veterinary Science, 7, 543.
Ripoll-Bosch, R., Joy, M., & Bernués, A. (2014). Role of self-sufficiency, productivity and diversification on the economic sustainability of farming systems with autochthonous sheep breeds in less favoured areas in Southern Europe. Animal, 8(8), 1229-1237.
Santos, A., Giráldez, F. J., Mateo, J., Frutos, J., & Andrés, S. (2018). Programming Merino lambs by early feed restriction reduces growth rates and increases fat accretion during the fattening period with no effect on meat quality traits. Meat Science, 135, 20-26.
Sarı, M., ÖNK, K., Aydin, E., Tilki, M., & Tufan, T. (2014). Effects of different fattening systems on fattening performance and body measurements of Hemsin male lambs. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 20(2), 209-215.
Shampasivam, A., Black, A., & Moot, D. (2024). Pasture formulation for optimised yield and weed suppression under sheep grazing and irrigation in Canterbury. Journal of New Zealand Grasslands, 119-127.
Sultan, K. H. (2022). Effect of Curcuma longa supplementation in post-weaning lambs ration on performance, carcass and meat quality. Journal of animal and feed sciences, 31(2), 175-181.
Şahin, M. S., & Kopuzlu, S. (2022). Determination of some growth traits in Morkaraman lambs. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 5(1), 24-39.
Şireli, H. D., & Tekel, N. (2013). İvesi erkek kuzularının besi performansı ve karkas özelliklerine süt emme döneminde farklı büyütme sistemlerinin etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 19(1), 63-70.
Şireli, H. D., Vural, M. E., Karataş, A., Akça, N., Koncagül, S., & Tekel, N. (2015). Birth and weaning weights of Awassi lambs raised in the GAP International Agricultural Research and Training Center. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 62(2), 139-145.
TAGEM, (2011). Ulusal Mera Kullanım ve Yönetim Projesi Sonuç Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Ankara, (11).
Tatlı, F. (2021). Tek Tek Dağları Bölgesindeki Doğal Meraların Yem Değeri ile Merada Otlayan İvesi Kuzuların Besi Performansının Araştırılması (Tez no: 670720). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
TUİK, (2023), Kırmızı Et Üretim İstatistikleri, 2023.https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kirmizi-Et-Uretim-Istatistikleri-2023-53540 Erişim tarihi:27.00.2025.
Turkyilmaz, D., Dagdelen, U., Esenbuga, N., & Yaprak, M. (2024). Effect of crossbreeding with Romanov breeds on fattening performance, slaughter and carcass characteristics and meat quality of Awassi ram lambs. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 75(1), 7051 7058.
Yaralı, E., & Karaca, O. (2011). Farklı besi sistemlerinde besiye alınan Karya kuzularda besi performansı, kesim ve karkas özellikleri. Hayvansal Üretim, 52(2), 1-9.
Zhang, X. Q., Luo, H. L., Hou, X. Y., Badgery, W. B., Zhang, Y. J., & Jiang, C. (2014). Effect of restricted time at pasture and indoor supplementation on ingestive behaviour, dry matter intake and weight gain of growing lambs. Livestock Science, 167, 137-143.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hayvan Yetiştirme, Küçükbaş Hayvan Yetiştirme ve Islahı, Zootekni, Genetik ve Biyoistatistik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Beyza Yilmaz ^*
0000-0001-6696-5006
Türkiye

Ayhan Ceyhan
0000-0003-2862-7369
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2025

Kabul Tarihi

21 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615

IZ

https://izlik.org/JA82SB99MF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yilmaz, B., & Ceyhan, A. (2026). İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 29(1), 249-263. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615

AMA

1.Yilmaz B, Ceyhan A. İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026;29(1):249-263. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615

Chicago

Yilmaz, Beyza, ve Ayhan Ceyhan. 2026. “İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 29 (1): 249-63. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615.

EndNote

Yilmaz B, Ceyhan A (01 Ocak 2026) İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 29 1 249–263.

IEEE

[1]B. Yilmaz ve A. Ceyhan, “İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, c. 29, sy 1, ss. 249–263, Oca. 2026, doi: 10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615.

ISNAD

Yilmaz, Beyza - Ceyhan, Ayhan. “İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 29/1 (01 Ocak 2026): 249-263. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615.

JAMA

1.Yilmaz B, Ceyhan A. İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026;29:249–263.

MLA

Yilmaz, Beyza, ve Ayhan Ceyhan. “İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, c. 29, sy 1, Ocak 2026, ss. 249-63, doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615.

Vancouver

1.Beyza Yilmaz, Ayhan Ceyhan. İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 01 Ocak 2026;29(1):249-63. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1675615

Evaluation of the Performance of Awassi Lambs in Artificial Pasture and Intensive Fattening Systems and the Botanical Composition of the Pasture

Öz

Anahtar Kelimeler

İvesi Kuzuların Suni Mera ve Entansif Besi Sistemlerindeki Performanslarının ve Meranın Botanik Kompozisyonunun Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149