Organomineral Gübrelerin Çerezlik Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) Agronomik Özelliklere Etkileri

Zeliha Aysabar; Ali Rahmi Kaya; Zehra Simge Canlı

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1734982

EN TR

Effects of Organomineral Fertilizer Applications on Agronomic Characteristics in Confectionery Sunflower (Helianthus annuus L.)

Abstract

The study was carried out in Kahramanmaraş Sütçü İmam University Field Crops trial area in 2021 and 2022 to determine the effects of chemical, organic and organomineral fertilizer forms on growth and development characteristics in sustainable confectionery sunflower (Helianthus annuus L.) agriculture in Kahramanmaraş ecological conditions. Chemicals fertilizer, cattle manure, vermicompost and gyttja doses and forms were used. The highest 50% flowering period was obtained from gyttja 1 (gyttja 1000 kg da-1) application with 80.5 days. The highest plant height was obtained from gyttja (100 kg da-1) + chemical fertilizer (9 kg da-1 N and 5 kg da-1 P2O5) application with 186.69 cm. The highest head diameter was obtained from vermicompost (100 kg da-1) + chemical fertilizer (9 kg da-1 N and 5 kg da-1 P2O5) application with 29.06 cm. Regarding fertilizer forms, the differences among the means for these three traits were found to be significant at the 1% probability level. According to the research results, it was determined that the use of organomineral fertilizers with less cost in addition to organic fertilizers has a positive effect on the growth and development of confectionery sunflower plants.

Keywords

Organomineral Gübrelerin Çerezlik Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) Agronomik Özelliklere Etkileri

Öz

Çalışma 2021 ve 2022 yıllarında Kahramanmaraş ekolojik koşullarında kimyasal, organik ve organomineral gübre formlarının sürdürülebilir çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) tarımında büyüme ve gelişme özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarla Bitkileri deneme alanında yürütülmüştür. Kimyasal gübre, sığır gübresi, vermikompost ve gidya doz ve formları kullanılmıştır. Bulgular ve En yüksek %50 çiçeklenme süresi 80.5 gün ile gidya 1 (gidya 1000 kg da-1) uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek bitki boyu 186.69 cm ile gidya (100 kg da-1) + kimyasal gübre (9 kg da-1 N ve 5 kg da-1 P2O5) uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek tabla çapı ise 29.06 cm ile vermikompost (100 kg da-1) + kimyasal gübre (9 kg da-1 N ve 5 kg da-1 P2O5) uygulamasından elde edilmiştir. Anılan bu üç özellik için gübre formları bakımından ortalamalar arasındaki fark %1 düzeyinde önemli bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, organik gübrelerin yanında daha az maliyetle organomineral gübrelerin kullanımı çerezlik ayçiçeği bitkisinin büyüme ve gelişimi üzerine olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmanın birinci yılına ait verilerin elde edilmesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne ait BAP Koordinasyon Birimi tarafından “2021/6-6 YLS” nolu proje ile desteklenmiştir

Proje Numarası

Bu çalışmanın birinci yılına ait verilerin elde edilmesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne ait BAP Koordinasyon Birimi tarafından “2021/6-6 YLS” nolu proje ile desteklenmiştir.

Etik Beyan

Etik Beyana gerek yoktur

Teşekkür

Bu çalışmanın birinci yılına ait verilerin elde edilmesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne ait BAP Koordinasyon Birimi tarafından “2021/6-6 YLS” nolu proje ile desteklenmiştir

Kaynakça

Acun, R. (2020). Tescilli çerezlik ayçiçeği çeşitleri ile çeşit adayı iki hattın tohumluklarının bazı özelliklerinin belirlenmesi (Tez no 619592). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Altuner, F. (2002). Van-Gevaş ekolojik koşullarında bazı yağlı tohumlu bitkilerin kolza (Brassica napus L.), aspir (Carthamus tinctorius L.), ayçiçeği (Helianthus annuus L.), yerfıstığı (Arachis hypogaea L.) verimlilik durumlarının belirlenmesi (Tez no 120844). [Yüksek Lisans Tezi Yüzüncüyıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Anonim, (2022a). İnegöl Alasına talep yağıyor. Gıda Gündemi. Yayın: 19.Ekim 2015. https://www.gidagundemi.com/tarim-ve-hayvancilik/tarim/inegol-alasina-talepyagiyor-h7237.html (Alınma Tarihi: 22.06.2022).
Anonim, (2022b). İssol Solucan Gübresi https://l.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.issolgubre.com (Alınma Tarihi 15.09.2022) (yapılan sözlü görüşmede edinilen bilgiye dayanarak, firma resmi olarak 2022 yılında kapanmıştır).
Anonim, (2022c). Sığır Gübresi. https://www.yesil-hayat.com/ (Alınma Tarihi 15.09.2022).
Anonim, (2022d). Kimyasal Gübre. https://www.igsas.com.tr/ (Alınma Tarihi 15.09.2022).
Anonim, (2025a). Kimyasal gübre, organik gübre. https://www.bioferaenerji.com.tr/organik-gubre-ile-kimyasal-gubre-arasindaki-farklar/ (Alınma Tarihi: 22.05.2025).
Anonim, (2025b). Organomineral gübre. https://cdn-tema.mncdn.com/Uploads/Cms/organomineral-gubre-calistayi.pdf (Alınma Tarihi: 22.05.2025).

Anonim, (2025c). https://www.etkihaber.com/inegol-alasi-ay-cekirdegi-tescillendi-222778h.htm (Alınma Tarihi: 13.05.2025).
Batanay, Ş. (2016). Kireçli toprak koşullarında farklı organik gübrelerin aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinde verim ve verim özellikleri üzerine etkileri (Tez no 442488). [Yüksek Lisans Tezi, Bozok Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Büyükfiliz, F. (2016). Vermikompost gübrelemesinin ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin verim ve bazı kalite parametreleri üzerine etkisi (Tez no 449174). [Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Coşkun, N. (2020). Kahramanmaraş şartlarında çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinde farklı azot dozlarının fizyolojik özelliklere, verim ve verim unsurlarına etkisi (Tez no 644883). [Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Çetin, Ö.E., (2003). Ayçiçeğine (Helianthus annuus L.) farklı gelişme dönemlerinde uygulanan yaprak gübresinin verim ve verim öğeleri üzerine etkileri. [Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Davulcu, M. (2016). Farklı ekim zamanlarının çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine etkileri (Tez no 449370) [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Eraslan, F., İnal, A., Güneş, A., Erdal, İ. & Coşkan, A. (2010). Türkiye’de kimyasal gübre üretim ve tüketim durumu sorunlar çözüm önerileri ve yenilikler. TMMOB ziraat mühendisleri odası. Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi.
Erdal, İ. (2018). Türkiye’de organomineral gübrelerin kullanıldığı araştırma çalışmaları ve elde edilen sonuçlar. Organomineral Gübre Çalıştayı Bildirileri. S.156-165.Sena Ofset Ambalaj Matbaacılık.
Ergen, C. & Sağlam, Y. (2005). Bazı çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin tekirdağ koşullarında verim ve verim unsurları. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(3), 221-227.
Ganesh S, Nishan MA, Shalini Pillai P, Atul Jayapal & Gowripriya (2024). Nutrient release pattern of organo-mineral fertilizers in Southern laterites of Kerala. Int J Res Agron 7(12), 223-228. https://doi.org/ 10.33545/2618060X.2024.v7.i12c.2135
Gbadegesin, I. A., Eifediyi, E. K., Oluwanisola, O. P. & Wahab, J. M. (2024). Influence of cattle dung and biochar amendments on yield and oil content of sunflower (Helianthus annus L.). Journal of Agriculture, Aquaculture, and Animal Science, 1(1), 27-32. https://doi.org/10.69739/jaaas.v1i1.174
Gül, V., Gıdık, B. & Girgel, Ü. (2019). Vermikompostun ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin fenolojik ve morfolojik özelliklerine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23(3), 817-824. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.546552
Gül, V., Çoban, F. & Öztürk, E. (2021). Effect of liquid and solid vermicompost applications on growth and yield of sunflower (Helianthus annuus L.). Alinteri Journal of Agriculture Sciences, 36(1). https://doi.org/ 10.47059/alinteri/V36I1/AJAS21009
Günay, A. (2014). Organomineral gübre uygulamalarının ayçiçeğinin verim ve kimi kalite parametreleri üzerine etkileri (Tez no 371946 ) [Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Khodaei-Joghan, A., Gholamhoseini, M., Majid, A. A., Habibzadeh, F., Sorooshzadeh, A. & Ghalavand, A. (2018). Response of sunflower to organic and chemical fertilizers in different drought stress conditions. Acta Agriculturae Slovenica, 111(2), 271-284. https://doi.org/10.14720/aas.2018.111.2.03
Kolsarıcı, Ö., Bayraktar, N., İşler, N., Mert, M., & Arslan, B. (1995). Yağlı tohumlu bitkilerin üretim projeksiyonları ve üretim hedefleri. IV. Teknik tarım kongresi bildiri kitabı, 1, 467-483.
Meral, Ü. B. (2019). Ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin önemi ve üretimine genel bir bakış. International Journal of Life Sciences and Biotechnology, 2(2), 58-71. https://doi.org/10.38001/ijlsb.535889
Mokgolo, M. J., Mzezewa, J. & Odhiambo, J. J. (2019). Poultry and cattle manure effects on sunflower performance, grain yield and selected soil properties in Limpopo Province, South Africa. South African Journal of Science, 115(11-12), 1-7. https://doi.org/10.17159/sajs.2019/6410
Onat, M. (2015). Organomineral gübre uygulamalarının ayçiçeği verim ve kalite parametreleri üzerine etkileri (Tez no) [Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Öztürk, D. E. (2019). İnorganik gübreler ile solucan humusu ve leonarditin yağlık ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkisi (Tez no 540630). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Palalı, F. A. (2021). Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekolojisinde organomineral gübre uygulamalarının bazı ayçiçeği (Helianthus annus L.) çeşitlerinde verim ve verim ögelerine etkisi (Tez no 683776). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Pekcan, V. (2014). Çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.)'nde sulama, azot (N) dozları ve bitki sıklığının verim ve kalite özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi (Tez no 382851). [Doktora Tezi, Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Pekcan, V. & Esendal, E. (2015). Çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.)’nde sulama, azot dozu ve bitki sıklığının verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(2), 24-36.
Saltalı, K. & Yıldırım, Ö. (2016). Kuru koşullarda çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) yetiştiriciliğinde gidya uygulamasının bazı toprak ve bitki özelliklerine etkisi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 19(1), 84-90. https://doi.org/10.18016/ksujns.61520
Sarı, F. Z. (2021). Kahramanmaraş şartlarında çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus l.) çeşitlerinde farklı ekim tarihlerinin verim ve verim unsurlarına etkisi (Tez no 656073). [Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Shaimaa, Khalil, Bassita. A., Hussein & Ebtissam, Hussein., (2005). Silver nitrat is essential for successful reneration of Egiptian sunflower (Helianthus annuus L.) ev.Giza 102. International Journal of Advanced Research. 3(9), 506-512.
Sincik, M., Göksoy, A. T. & Doğan, R. (2013). Responses of sunflower (Helianthus annuus L.) to irrigation and nitrogen fertilization rates. https://doi.org/10.13080/za.2013.100.019
Tamer, N., Başalma, D., Türkmen, C. & Namlı, A.(2016). Organik toprak düzenleyicilerin toprak parametreleri ve ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin verim ve verim öğeleri üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 4(1), 11-20.
TÜİK, (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. Ayçiçeği üretimi. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr
Tütüncü, M. (2024). The effects of the combination of mycorrhizae, vermicompost and humic acid applications on ornamental sunflower growth parameters. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 39(1), 183-194.
Uddin, M. K., Saha, B. K., Wong, V. N., & Patti, A. F. (2025). Organo-mineral fertilizer to sustain soil health and crop yield for reducing environmental impact: A comprehensive review. European Journal of Agronomy, 162, 127433.
Yıldırım, Ö.F. (2015). Kuru koşullarda çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) yetiştiriciliğinde gidya uygulamasının bazı toprak ve bitki özelliklerine etkisi (Tez no 415192). [Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. Tarla Bitkileri Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Yıldız, T. (2014). Farklı azot dozlarının ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinde verim ve verim unsurları üzerine etkisinin belirlenmesi (Tez no 360664). [Yüksek Lisans Tezi, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Yılmaz, G., Kınay, A., Er, T. & Dökülen, Ş. (2017). Tokat şartlarında farklı çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) genotiplerinin performanslarının belirlenmesi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 26(2), 161-169. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.366375

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Bitkileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeliha Aysabar
0000-0001-8690-5959
Türkiye

Ali Rahmi Kaya ^*
0000-0003-0318-6034
Türkiye

Zehra Simge Canlı
0000-0003-1645-7729
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

5 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

19 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1734982

IZ

https://izlik.org/JA96CH73YR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aysabar, Z., Kaya, A. R., & Canlı, Z. S. (2026). Organomineral Gübrelerin Çerezlik Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) Agronomik Özelliklere Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 29(1), 128-142. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1734982

Effects of Organomineral Fertilizer Applications on Agronomic Characteristics in Confectionery Sunflower (Helianthus annuus L.)

Abstract

Keywords

Organomineral Gübrelerin Çerezlik Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) Agronomik Özelliklere Etkileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149