Yer Bademi (Cyperus esculentus L.) Ununun Şeker ve Shortening İkamesi Olarak Kullanımının Kek Kalitesine Etkisi
Öz
Yer bademi, yüksek besin değeri ve sağlık üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle dikkat çeken tarımsal bir üründür. Son yıllarda trend olan beslenme tiplerinde sıklıkla yer almaya başlayan yer bademinin endüstriyel gıda formülasyonlarında kullanımını artırmak, toplumsal sağlığa ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada yer bademi ununun kek formülasyonlarında şeker ve shortening yerine ikamesinin ürünün fiziksel, kimyasal ve fonksiyonel özellikleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Yer bademi unu kullanımı, kek hamurlarının pH ve ağırlığını artırmıştır. Özgül ağırlık değerleri ise shortening ikamesi ile değişim göstermezken, şeker ikamesi ile artmıştır. Yer bademi unu ikamesi, keklerin kabuk renk değerlerinde belirgin değişimlere yol açmazken, iç dokularına ait a* ve b* renk değerlerini önemli şekilde artırıcı etkide bulunmuştur. İkame oranı arttıkça keklerin hacmi ve elastikiyeti azalmış, sıkılık değerleri artmıştır. Bununla birlikte, yer bademi unu ikamesi keklerin toplam fenolik madde içeriği ve antioksidan aktivitesini anlamlı düzeyde yükseltmiştir. Yer bademinin, shorteningin en fazla %30’unun ve şekerin en fazla %40’ının yerine ikame edilmesi durumunda, ürünün kabul edilebilir fiziksel özelliklerini koruduğu belirlenmiştir. Artan fonksiyonel gıda talebi bağlamında, yer bademinin hem besinsel değeri artırma potansiyeli hem de endüstriyel uygulamalara uygunluğu dikkate alınarak gelecekteki çalışmalar için umut vadettiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
Kaynakça
- AACC. (1990). American Association of Cereal Chemists, Approved Methods of the AACC. St. Paul, MN: AACC. Adebowale, A. A., Kareem, S. T., Sobukola, O. P., Adebisi, M. A., Obadina, A. O., Kajihausa, O. E., Adegunwa, M.O., Sanni, L.O., & Keith, T. (2017). Mineral and Antinutrient Content of High Quality Cassava‐Tigernut Composite Flour Extruded Snack. Journal of Food Processing and Preservation, 41(5), e13125. https://doi.org/10.1111/jfpp.13125
- Aguilar, N., Albanell, E., Miñarro, B., Guamis, B., & Capellas, M. (2015a). Effect of Tiger Nut-Derived Products in Gluten-Free Batter and Bread. Food Science and Technology International, 21(5), 323-331. https://doi.org/10.1177/1082013214535615
- Aguilar, N., Albanell, E., Minarro, B., & Capellas, M. (2015b). Chickpea and Tiger Nut Flours as Alternatives to Emulsifier and Shortening in Gluten-Free Bread. LWT-Food Science and Technology, 62(1), 225-232. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2014.12.045
- Ahmed, Z. S., & Hussein, A. M. (2014). Exploring the Suitability of Incorporating Tiger Nut Flour as Novel Ingredient in Gluten-Free Biscuit. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 64(1), 27-33.
- Alp, H. (2006). Yağsız Süt Tozu ve Soya Ürünleri ile Zenginleştirilmiş Kek Özelliklerine Transglutaminaz Enziminin Etkisi Üzerine Bir Araştırma (Tez no 183119). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Alpaslan, M., & Hayta, M. (2006). Keten Tohumu, Soya ve Mısır Unlarının Unlu Mamullerin Tekstürel ve Duyusal Özellikleri Üzerine Etkileri. Gıda Kalitesi Dergisi, 29(6), 617-627.
- Ayaşan, T., Sucu, E., Ulger, İ., İnci, H., Hızlı, H., & İnan, S. (2021). İn Vitro Gaz Üretim Tekniği Kullanılarak Yer bademi (Cyperus esculentus) Çeşitlerinin Besin Değerinin Saptanması. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(2), 1653-1663.
- Aydın, N. (2012). Keçiboynuzu Unu İlavesinin Bisküvinin Bazı Kalite Kriterlerine Etkisi (Tez no 325781). [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
27 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi
27 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
13 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
14 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
