Türkiye’de Mavi Ekonominin Sektörel Dinamikleri: Su Ürünleri Avcılığının ve Yetiştiriciliğinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Asimetrik Etkileri
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de mavi ekonominin sektörel yapısını inceleyerek su ürünleri avcılığı ve yetiştiriciliğinin ekonomik büyüme ile olan ilişkisini analiz etmektedir. Mevcut literatürden farklı olarak, sektörel dinamiklerin daha açık biçimde ortaya konulabilmesi amacıyla su ürünleri avcılığı ve yetiştiriciliği faaliyetleri ayrı ayrı ele alınmaktadır. Analizde, 1990–2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılmış; değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkileri ve birlikte hareketlilik yapısını hem zaman hem de frekans boyutunda incelemeye olanak tanıyan Fourier Bootstrap ARDL (FBARDL) yaklaşımı ile Dalgacık Tutarlılığı yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, mavi ekonomi bileşenleri ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğuna işaret etmektedir. Yetiştiricilik faaliyetlerinin ekonomik büyüme üzerinde hem kısa (katsayı: 0.119) hem de uzun dönemde (katsayı: 0.064) pozitif etkiler sergilediği, buna karşılık su ürünleri avcılığının uzun dönemde negatif (katsayı: -0.150) ve anlamlı bir ilişki ortaya koyduğu görülmektedir. Dalgacık analizleri, özellikle 2018-2022 döneminde su ürünleri avcılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ters yönlü bir yapı kazandığını göstermektedir. Bu sonuçlar, sürdürülebilir bir mavi ekonomi politikasının, avcılık üzerindeki baskıyı azaltacak düzenlemelerle birlikte, yetiştiricilik sektörüne yönelik teknoloji ve verimlilik odaklı yatırımları öncelemesi gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aguiar-Conraria, L., & Soares, M. J. (2011). Oil and the macroeconomy: using wavelets to analyze old issues. Empirical Economics, 40(3), 645-655. https://doi.org/10.1007/s00181-010-0371-x
- Ahammed, S., Rana, M. M., Uddin, H., Majumder, S. C., & Shaha, S. (2025). Impact of blue economy factors on the sustainable economic growth of China. Environment. Development and Sustainability, 27(6), 12625-12652. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04411-6
- Ahmad, A. U., Jeevan, J., Ruslan, S. M. M., & Abubakar, A. M. (2025). The asymmetric nexus of energy factors, green economy factors, blue economy factors, and African growth sustainability: An empirical evidence from hidden cointegration approach. Journal of the Knowledge Economy. 17(1), 1-49. https://doi.org/10.1007/s13132-025-02632-w
- Alam, L., Bin Mokhtar, M., & Sumaila, U. R. (2025). Climate change impacts on the fisheries and aquaculture sectors with a focus on Malaysia. In L. B. Crowder (Ed.), Navigating our way to solutions in marine conservation (pp. 75-91). Open Book Publishers.
- Anderson, J. L., Asche, F., Eggert, H., & Garlock, T. M. (2025). Introducing the aquaculture performance indicators: A tool to assess the triple bottomline in aquaculture systems. Aquaculture Economics & Management, 29(2), 136-158. https://doi.org/10.1080/13657305.2024.2446143
- Arslan, G., & Yıldız, P. O. (2021). Türkiye su ürünleri sektörüne genel bakış. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 7(1), 46-57. https://izlik.org/JA25TK35DW
- Aydemir, M. F. (2024). Su ürünlerinin endüstri içi ticaretinin analizi: Türkiye örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 27(4), 984-993. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1390318
- Begum, M., Masud, M. M., Alam, L., Mokhtar, M. B., & Amir, A. A. (2022). The impact of climate variables on marine fish production: An empirical evidence from Bangladesh based on autoregressive distributed lag (ARDL) approach. Environmental Science and Pollution Research, 29(58), 87923-87937. https://doi.org/10.1007/s11356-022-21845-z
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tarım Ekonomisi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Aslan
*
0000-0002-7455-5354
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
20 Eylül 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
20 Ocak 2026
Kabul Tarihi
19 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
