Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye

Ozan Akat; Muhlis Sezgin; Selime Ölmez Bayhan; Erol Bayhan

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978

TR EN

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Bitki Koruma Ürünü Bayilerinin Mesleki Yaklaşımları ve Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Çerçevesindeki Rollerinin Değerlendirilmesi

Öz

2024 yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yürütülen bu çalışma; bitki koruma ürünü (BKÜ) bayilerinin diğer tarımsal aktörlerle olan iletişim ve iş birliklerinin yanı sıra mesleki yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda; Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa illerinde tesadüfi yöntemle seçilen 131 zirai ilaç bayisi ile anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları, bayilerin %86'sının resmi prosedürler dışında herhangi bir tarımsal kurumla iş birliği yapmadığını ortaya koymuştur. Bayilerin %82'si zararlı organizmaları teşhis etme konusunda bir eksiklik yaşamadığını belirtirken, %62'si bitki koruma ürünü fiyatlarını oldukça yüksek bulmaktadır. En çok satışı yapılan ürün grupları arasında insektisitler (%41) ilk sırada yer alırken, bunu herbisitler (%39) ve fungisitler (%20) takip etmektedir. Bayi beyanlarına göre; çiftçilerin %65’inin biyolojik mücadele, %45’inin Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) ve erken uyarı sistemleri, %34’ünün ise teknik IPM desteği konularında bilgi eksikliği bulunmaktadır. Erken uyarı sistemlerinin bayiler arasındaki kısmi kullanım oranı ise yalnızca %21’dir. Pestisit tavsiyelerinde bayilerin %85'inin hedef zararlıya spesifik ruhsatlı ürünleri öncelediği, %86'sının ise etiket dozajlarına bağlı kaldığı tespit edilmiştir. Zirai ilaç bayilerinin; tarımsal üretim, insan sağlığı ve çevre üzerindeki kritik rolleri göz önüne alındığında, olası ekonomik ve çevresel risklerin minimize edilmesi için mesleki yeterliliklerinin artırılması ve etkin bir denetime tabi tutulmaları elzemdir. Bulgular, bayilerin yalnızca girdi tedarikçisi olmaktan ziyade fiili birer danışman gibi hareket ettiklerini; ancak kurumsal IPM çerçeveleriyle sınırlı entegrasyonlarının, bölgedeki sürdürülebilir zararlı yönetimi açısından kritik bir darboğaz oluşturduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye

Öz

This study, conducted in Southeastern Anatolia in 2024, aimed to evaluate the communication and cooperation of plant protection product dealers with other agricultural actors, as well as their professional approaches. A survey was carried out with 131 randomly selected agrochemical dealers in Diyarbakır, Mardin, and Şanlıurfa. Results showed that 86% of dealers do not collaborate with any agricultural institution beyond official procedures. While 82% reported no deficiencies in identifying harmful organisms, 62% found plant protection product prices very expensive. The most sold products were insecticides (41%), followed by herbicides (39%) and fungicides (20%). Dealers stated that 65% of farmers lack knowledge about biological control, 45% about Integrated Pest Management (IPM) and early warning systems, and 34% about technical IPM support. Only 21% partially use early warning systems. While making pesticide recommendations, 85% of dealers prioritize registered products specific to pests, and 86% follow label dosages. Given the critical role of Agrochemical dealers in agricultural production, human health, and the environment, it is essential that they are professionally qualified and subject to effective monitoring to minimize potential economic and environmental risks. The findings indicate that agrochemical dealers function as de facto advisory actors rather than merely input suppliers, yet their limited integration with institutional IPM frameworks represents a critical bottleneck for sustainable pest management in the region.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, Ö., & Tiryaki, O. (2018). Investigation of farmers' knowledge level and sensitivities on pesticide use in Antalya province. Süleyman Demirel University Faculty of Agriculture Journal, 13(1), 60–70.
Akarsu, G. (2012). Samsun ili Çarşamba Ovasında zirai ilaç kullanımı ve çiftçilerin duyarlılıkları (Tez no 322709). [Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Akat, O., & Ölmez Bayhan, S. (2023). Assessment of workplace and demographic characteristics of agrochemical dealers in Southeastern Anatolia Region of Turkey. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural & Medical Sciences, 10(29), 110–119.
Akat, O., Akat, Z., Sezgin, M., Ölmez Bayhan, S., & Bayhan, E. (2024a). Safety assessment for humans and biodiversity: Side effects of agrochemicals. In Proceedings of the 2nd International Canadian Scientific Research Congress (pp. 286–295).
Akat, Z., Akat, O., & Emir Çoban, Ö. (2024b). Effects of agricultural chemicals on fish species. In Proceedings of the 2nd International Canadian Scientific Research Congress (pp. 296–307).
Akdeniz, M., Gözener, B., Önen, H., & Sayılı, M. (2015). A study on the problems and solutions encountered by citrus growers in weed control. Bahri Dağdaş Plant Research Journal, 4(2), 38–49.
Alptekin, H., Şahin, S., & Akdaş, M. (2021). A research on professional problems and solution suggestions of plant protection product dealers. KSU Journal of Agriculture and Nature, 24(2), 415–424.
Anonymous. (2024a). Provincial Directorate of Agriculture and Forestry data. https://www.tarimorman.gov.tr/ GKGM/Belgeler/

Anonymous. (2024b). Quantities of use of plant protection products (In agricultural control practices). https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Bitki_Koruma_Urunleri/Istatistik/Il_Duzeyinde_BKU_Kullanim_Miktar_2023.pdf
Aşkan, E., & Dağdemir, V. (2015). Analysis of factors affecting the production value of dairy farms benefiting from government supports: The case of Erzurum, Erzincan, and Bayburt provinces. Journal of Agricultural Economics, 21(2), 69–76.
Ayata, A., Bayhan, E., & Kaplan, E. (2014). Determination of farmers' knowledge levels and approaches toward biological control practices in the GAP Region [Conference presentation]. Türkiye.
Bayhan, E., & Kaplan, E. (2016). Problems experienced by producers in plant protection practices in agricultural areas of Diyarbakır. In Proceedings of the International Diyarbakır Symposium (Oral presentation), Diyarbakır, Türkiye.
Bayhan, E., & Kaplan, E. (2017). Problems experienced by producers in plant protection practices in agricultural areas of Şanlıurfa. In Proceedings of the 1st Congress on Agricultural and Food Ethics (Poster presentation), Ankara, Türkiye.
Bayhan, E., Kaplan, E., & Sağır, A. (2015). Determination of plant protection problems in cotton fields in the GAP region. Turkish Journal of Entomology Bulletin, 5(3), 135–146.
Demircan, V., & Yılmaz, H. (2005). Analysis of environmental sensitivity and economic aspects of agricultural pesticide use in apple production in Isparta province. Ecological Journal, 57, 15–25.
Emeli, M. (2006). Seyhan ve Yüreğir havzasında bitki koruma yöntemlerinin uygulamadaki sorunları üzerine bir araştırma (Tez no 183578). [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Erbek, E. (2019). Bursa ilindeki bitki koruma ürünleri bayilerinin mesleki konular açısından değerlendirilmesi (Tez no 604308). [Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Erbek, E., Özyörük, A., & Arslan, Ü. (2018). Determination of attitude and behaviors of fruit producers towards pesticide use in Gürsu and Kestel districts of Bursa province. Bursa Uludağ University Journal of Agriculture Faculty, 32(2), 69–76.
Erdoğan, O., & Gökdoğan, O. (2017). Plant protection practices of potato producers in Nevşehir province. Derim Journal, 34(1), 51–60.
Erdoğan, O., Tohumcu, E., Baran, M. F., & Gökdoğan, O. (2017). Evaluation of plant protection practices of almond producers in Adıyaman province. Turkish Journal of Agriculture — Food Science and Technology, 5(11), 1414–1421.
Gül, M., Akpınar, M. G., Demircan, V., Yılmaz, H., Bal, T., Arıcı, Ş. E., Polat, M., Şan, B., Eraslan, F., Örmeci Kart, M. Ç., & Gürbüz, D. (2014). Structure and attitudes towards integrated pest management of agricultural pesticide retailers. Süleyman Demirel University Faculty of Agriculture Journal, 9(1), 11–25.
Gül, M., Bal, T., & Yılmaz, H. (2010). A research on the structure and problems of agrochemical markets in Isparta province. African Journal of Agricultural Research, 5(10), 962–969.
ILO. (1991). Safety and health in the use of agrochemicals: A guide. International Labour Organization. İkikat Tümer, E. (2017). Determination of agricultural production structures and farmer tendencies by proportional sampling method in Black Sea Region. Gaziosmanpaşa University Journal of Agricultural Faculty, 34(3), 78–86.
İnan, H. (2001). Konya ilinde zirai ilaç bayilerinin mesleki ve bilgi düzeyleri bakımından durumu ile çiftçilerin zirai mücadele uygulamaları üzerine bir araştırma (Tez no 106159). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
İnan, H., & Boyraz, N. (2003). Evaluation of agrochemical dealers in Konya province in terms of some aspects. Selçuk University Journal of the Faculty of Agriculture, 17(32), 86–97.
Kafaei, R., Arfaeinia, H., Savari, A., Mahmoodi, M., Rezaei, M., Rayani, M., Sorial, G. A., Fattahi, N., & Ramavandi, B. (2019). Organochlorine pesticides contamination in agricultural soils of southern Iran. Chemosphere, 240, 124983. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2019.124983
Kaplan, E., & Bayhan, E. (2017). Problems experienced by producers in plant protection practices in agricultural areas of Mardin. In Proceedings of the 13th International Ecology and Environment Congress (Oral presentation), Türkiye.
Karakaya, E., & Kızıloğlu, S. (2017). Determination of agricultural producers' behaviors by proportional sampling method in Eastern Anatolia Region. Atatürk University Journal of Agricultural Faculty, 48(1), 45–53.
Karataş, E. (2009). Manisa ilinde bitki koruma yöntemlerinin uygulamadaki sorunları üzerine bir araştırma (Tez no 237489). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Karataş, E., & Alaoğlu, Ö. (2011). Plant protection practices of producers in Manisa province. Journal of Ege University Faculty of Agriculture, 48(3), 183–189.
Katip, A. (2019). Evaluation of agricultural pesticide use in Bursa province. Bitlis Eren University Journal of Science, 8(1), 197–205. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.452738
Kılıç, B. (2014). Giresun ili Merkez, Bulancak, Espiye, Görele, Keşap ve Tirebolu ilçelerinde fındık üreticilerinin bitki koruma yönünden karşılaştıkları sorunlar ile tarımsal ilaç kullanım durumunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi (Tez no 363901). [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bitki Koruma Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kışlalıoğlu, M., & Berkes, F. (1985). Çevre ve ekoloji [Environment and ecology]. Remzi Kitabevi. Miran, B. (2003). Basic statistics. Ege University Press.
Miran, B. (2009). Basic statistics (5th ed.). Ege Üniversitesi Basımevi.
Nicolopoulou-Stamati, P., Maipas, S., Kotampasi, C., Stamatis, P., & Hens, L. (2016). Chemical pesticides and human health: The urgent need for a new concept in agriculture. Frontiers in Public Health, 4, 148. https://doi.org/10.3389/fpubh.2016.00148
Özbek, F. Ş., & Fidan, H. (2013). Marketing structure of agricultural pesticides in Konya province. Selçuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 27(2), 98–104.
Özçatalbaş, O. (2001). Technical information sources and extension activities of agrochemical dealers in Adana province [Project report]. Çukurova University Faculty of Agriculture.
Özçatalbaş, O., & Kutlar Sözer, İ. (2002). Evaluation of the activities of agricultural input supply organizations and extension in Elmalı and Korkuteli districts of Antalya province. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 15(2), 89–100.
Özşahin, E., Atasoy, E., & Eroğlu, İ. (2022). Environmental effects of pesticide use in agricultural areas and sustainable approaches. KSU Journal of Agriculture and Nature, 25(Special Issue), 112–125.
Pala, F., & Mennan, H. (2018). Evaluation of plant protection practices and pesticide use behaviors of producers in the Black Sea Region of Türkiye. Turkish Journal of Weed Science, 21(1), 12–22.
Tiryaki, O., Canhilal, R., & Horuz, S. (2010). Pesticide use and risks. Erciyes University Journal of the Institute of Science and Technology, 26(2), 154–169.
Turabi, M. S. (2007). Licensing of plant protection products. In Proceedings of the Agricultural Pesticides Congress and Exhibition, TMMOB Chamber of Agricultural Engineers and TMMOB Chamber of Chemical Engineers (pp. 50–61). October 25–26, 2007, Ankara, Türkiye.
WHO. (2008). Pesticides: Children's health and the environment. World Health Organization.
Yıldırım, E. (2000). Methods of control against agricultural pests and the pesticides used. Atatürk University Faculty of Agriculture.
Yılmaz, M. A., Çınar, A., Çınar, Ö., Uygun, N., Şekeroğlu, E., Kornosor, S., Biçici, M., Özgür, A. F., Koç, N. K., Uygur, F. N., Baloğlu, S., & Karaca, İ. (2000). Establishment of pilot plant protection clinics in the GAP region (Project Report No. 5.4.1). Çukurova University Faculty of Agriculture.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Pestisititler ve Toksikoloji, Bitki Koruma (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ozan Akat ^*
0000-0002-1280-2321
Türkiye

Muhlis Sezgin
0000-0002-4936-4169
Türkiye

Selime Ölmez Bayhan
0000-0002-2285-6518
Türkiye

Erol Bayhan
0000-0002-7579-586X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

7 Kasım 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

23 Şubat 2026

Kabul Tarihi

1 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978

IZ

https://izlik.org/JA76SN87YN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akat, O., Sezgin, M., Ölmez Bayhan, S., & Bayhan, E. (2026). Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978

AMA

1.Akat O, Sezgin M, Ölmez Bayhan S, Bayhan E. Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978

Chicago

Akat, Ozan, Muhlis Sezgin, Selime Ölmez Bayhan, ve Erol Bayhan. 2026. “Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978.

EndNote

Akat O, Sezgin M, Ölmez Bayhan S, Bayhan E (07 Kasım 2026) Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi Advanced Online Publication

IEEE

[1]O. Akat, M. Sezgin, S. Ölmez Bayhan, ve E. Bayhan, “Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication, Kas. 2026, doi: 10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978.

ISNAD

Akat, Ozan - Sezgin, Muhlis - Ölmez Bayhan, Selime - Bayhan, Erol. “Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. Advanced Online Publication (07 Kasım 2026). https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978.

JAMA

1.Akat O, Sezgin M, Ölmez Bayhan S, Bayhan E. Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978.

MLA

Akat, Ozan, vd. “Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication, Kasım 2026, doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978.

Vancouver

1.Ozan Akat, Muhlis Sezgin, Selime Ölmez Bayhan, Erol Bayhan. Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 07 Kasım 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1880978

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Bitki Koruma Ürünü Bayilerinin Mesleki Yaklaşımları ve Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Çerçevesindeki Rollerinin Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Professional Roles of Agrochemical Dealers in Pest Management: Implications for IPM Adoption in Southeastern Anatolia, Türkiye

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149