Kentsel Mekânlarda Kullanılan “Elaeagnus angustifolia L.” nin Yaprak Örneklerinde Ağır Metal Birikimi: Erzurum Örneği

In this study, densities of heavy metals (Pb, Cd, Ni, Fe, Cu, Zn, Mn) were determined by using leaf samples of the plant of Elaeagnus angustifolia L. in the Erzurum urban areas where the plant was well spread. Numerical maps for spatial distribution of these elements in the urban fabric were produced and evaluated. Based on the information obtained, some suggestions were developed by evaluating whether the plant Elaeagnus angustifolia can be used as biomonitor on the basis of elements.  In this context, samples were collected at 4 stations representing the city texture which were the main transportation routes, central refuge and areas close to roads (0-20 m) with especially high traffic density throughout the city. ANOVA were applied to see statistical differences among obtained data variables. As a result, the spatial distribution of heavy metal elements in urban texture of Elaeagnus angustifolia L. was found to have the most intense distribution in the city center for Fe (100-275 ppm) and Zn (37.5-82.5 ppm), in Yenişehir-Yıldızkent for Pb (0.16-12.66 ppm), Ni (4.29-13.21 ppm) and Mn (244.5-278.7 ppm), in Dadaşkent for Cd (0.05-0.62 ppm) and Cu (9.9-47,6 ppm). It was determined that Elaeagnus angustifolia L. plant can be a good biomonitor for the presence of Ni, Fe, Mn, Cu and Zn elements.

Bu çalışmada, Erzurum kentinde yayılış gösteren Elaeagnus angustifolia L. bitkisinin yaprak örnekleri kullanılarak kent mekânında ağır metallerin (Pb, Cd, Ni, Fe, Cu, Zn, Mn ) yoğunlukları tespit edilmiştir. Bu elementlerin kent dokusundaki mekânsal dağılımlarına yönelik sayısal haritalar üretilerek değerlendirmeler yapılmış, elde edilen bilgilerin ışığında Elaeagnus angustifolia L. bitkisinin elementler bazında biyomonitör olarak kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirilerek bazı öneriler geliştirilmiştir. Bu kapsamda kent genelinde özellikle trafik yoğunluğunun fazla olduğu ana ulaşım yolları, orta refüjler ve yola yakın olan (0-20 m.) alanlarda, kent dokusunu temsil eden 4 istasyonda yaprak örnekleri toplanmıştır. Ölçüm değerlerinin istatistiksel farklılıkları ANOVA testi ile belirlenmiştir. Sonuçta, Elaeagnus angustifolia L.’nin yapraklarında biriken ağır metal elementlerinin mekânsal dağılımında Fe (100-275 ppm) ve Zn (37.5-82.5 ppm) Şehir merkezinde, Pb (0.16-12.66 ppm), Ni (4.29-13.21 ppm) ve Mn (244.5-278.7 ppm) Yenişehir/Yıldızkent’de, Cd (0.05-0.62 ppm) ve Cu (9.9-47,6 ppm) Dadaşkent’de en yoğun dağılıma sahip olduğu belirlenmiştir. Ni, Fe, Mn, Cu ve Zn elementleri için Elaeagnus angustifolia L. bitkisinin iyi bir biyomonitör olabileceği tespit edilmiştir.