Siirt İli Mercimek (Lens culinaris medic.) Ekim Alanlarında Sorun Oluşturan Yabancı Ot Türlerinin Yoğunluk ve Rastlanma Sıklıklarının Belirlenmesi

Mesut Sırrı

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.550728

EN TR

Siirt İli Mercimek (Lens culinaris medic.) Ekim Alanlarında Sorun Oluşturan Yabancı Ot Türlerinin Yoğunluk ve Rastlanma Sıklıklarının Belirlenmesi

Öz

Mercimek (Lens culinaris Medic.) insanlar için bitkisel protein, hayvanlar için yem, toprak için ise önemli bir azot kaynağıdır. Yabancı otlar mercimek tarımını sınırlandıran unsurların başında gelmektedir. Bu çalışmada, Siirt ili mercimek ekili alanlarda, 2018 yılı vejetasyon döneminde sürvey çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Araştırma alanını temsil edecek şekilde rastgele toplam 40 mercimek tarlasında örnekleme yapılmıştır. Her örnekleme noktasında yabancı otların tür, rastlanma sıklığı ve yoğunlukları belirlenmiştir. Sürvey sonucunda 2’si parazit, 3’ü monocotyledoneae (tek çenekli), 24’ü de dicotyledoneae (çift çenekli) olmak üzere toplam 29 familyaya ait 101 yabancı ot türü tespit edilmiştir. İncelenen tarlalarda rastlanma sıklığına göre en yaygın türlerin; Sinapis arvensis L. (%97.5), Vicia sativa L. (%75), Papaver rhoeas L. (%75), Avena sterilis subsp. ludoviciana (%72.5), Vaccaria pyramidata Medik (%62.5), Silene conica L. (%55), Vicia narbonensis L. (%57.5) ve (Silybum marianum (L.) Gaertner (%52.5) olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre bölgede mercimek ekim alanlarında yabancı ot tür ve yoğunlukları dikkate alınarak mücadele yapılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Mercimek,Survey,Yabancı ot,Rastlanma sıklığı,Yoğunluk

Teşekkür

Yabancı otların teşhisinde yardımcı olan Siirt Üniversitesi/Fen Edebiyat Fakültesi/Biyoloji Bölümü/Botanik Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Mehmet FİDAN hocama teşekkür ederim.

Kaynakça

Aksoy E 2010. Türkiye’deki Canavar Otları ve Mücadelesi, TÜBİTAK 105G 080 nolu Ülkesel Canavar Otu Projesi Çıktısı Broşürü, Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, 27 sy.
Aksoy E, Arslan ZF, Eymirli S, Tetik Ö, Bayraktar ÖV, Armağan G 2014. Gaziantep ve Kilis illeri kırmızı mercimek tarlalarındaki canavar otlarının [Orobanche crenata Forsk. ve Phelipanche aegyptiaca (Pers.)] yaygınlığı, yoğunluğu ve üreticilerin yabancı ot sorunlarına yaklaşımları. Bitki Koruma Bülteni (Plant Prot Bull), 54 (2): 115-132.
Anonim 2007. Mercimek besin değerleri. http://www.almanalfoods.com/template/pulsessyria
Anonim 2011. Mercimek Entegre Mücadele Teknik Talimatı. T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı. Ankara, 76 sy.
Anonim 2019a. https://www.bilgiustam.com/mercimek -cesitleri-mercimegin-faydalari/
Anonim 2019b. Meteoroloji Genel Müdürlüğü https://www.mgm.gov.tr.
Arslan ZF, Bilgili A 2016. Şanlıurfa İli Mercimek Tarlalarında Belirlenen Önemli Yabancı Otlar. Uluslararası Katılımlı Türkiye VI. Bitki Koruma Kongresi, 5-8 Eylül 2016, Konya.
Arslan ZF, Altun AA, Bilgili A 2017. Türkiye Mercimek(Lens culinaris Medik.) Üretimindeki Yabancı Ot Sorunlarının Dünü, Bugünü ve Yarını - Şanlıurfa, Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(11): 1312-1322.

Arslan ZF 2018. Şanlıurfa İli Mısır Tarlalarında Bulunan Yabancı Otların Yaygınlık ve Yoğunlukları ile Mücadele Sorunlarına Çözüm Önerileri, Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi,6(10):1322-1328.
Aydoğan A, Gürbüz A, Akan K, Kon HİF, Mert Z, Özer GÇ 2016. Mercimek (Lens culinaris M.) Germplasmında Herbisit Toleransı için Genetik Çeşitliliğin Belirlenmesi, Tarla bitkileri Merkezi Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(Özel sayı-1):165-170.
Basler F 1981. Weeds and Their Control. In Lentils. Common Wealth Agricultural Bureaux (Farnham Royal) 143-154.
Bayram Y, Çıkman, E 2014. Diyarbakır İli Mercimek ve Domates Alanlarında Zararlı Olan Canavar Otu Türleri (Orobanche spp.) ve Phytomyza orobanchia (Kaltenbach), 1864 (Diptera: Agromyzidae)’nın Canavar Otu Üzerindeki Bulaşıklık ve Yoğunluğunun Belirlenmesi, Türk. Biyo. Müc. Derg., 5(2):121-136.
Baytop A 1989. Türkiye'nin Tıbbi ve Zehirli Bitkileri. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 3560 Gençlik Matbaası, İstanbul, 290 sy.
Çiftçi V, Türk Z, Tunçtürk M 2005. Güneydoğu Anadolu Koşullarında Yabancı Ot ve Sulamanın Mercimekte Verim ve Verim Öğelerine Etkisi. Türkiye VI. Tarla Bitkileri Kongresi, 5-9 Eylül 2005 Antalya.
Davis PH 1965-1989. Flora of Turkey and East Aegean Islands. Edinburg Univ. Press., Vol. 1-11, Edinburgh, 468 sy.
Demir A, Tepe I 2001. Diyarbakır İli Nohut Ekiliş Alanlarında Saptanan Önemli Yabancı Ot Türleri Yaygınlık ve Yoğunlukları. Türkiye Herboloji Dergisi, 4(1): 21-29.
Erman M, Tepe I, Bükün B, Yergin R, Taskesen M 2008. Critical period of weed competition in spring lentil (Lens culinaris) under non-irrigated rainfed conditions. Indian J of Agri Sci, 78 (10): 893-896.
FAO 2017. Statistical data of FAOSTAT. http://www.fao.org/faostat/en/#home
Gressel J, Hanafi A, Head G, Marasas W, Obilana AB, Ochanda J, Souissi T, Tzotzos G 2004. Major Heretofore Intractable Biotic Constraints to African Food Security that May be Amanable to Novel Biotechnological Solutions. Crop Protection 23, 661-689.
Güncan A 2013. Yabancı Otlar ve Mücadele Prensipleri (Güncelleştirilmiş ve İlaveli Beşinci Baskı), Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya. 313 sy.
Güncan A 2014. Yabancı ot mücadelesi. Selçuk Üniversitesi Yayınevi, Konya, 309 sy.
Halila MH 1995. Status and potential of wintersowing of lentil in Tunisia. Proceedings of the Workshop on Towards Improved Winter-Sown Lentil Production for the West Asia and North African High Lands, Antalya, Turkey,172-183.
Hershenhorn J, Eizenberg H, Dor E, Kapulnik Y, Goldwasser Y 2009. Phelipanche aegyptiaca management in tomato. Weed research 49 (Suppl.1), 34-47.
Kadıoğlu İ 2009. Canavar Otunun (Orobanche spp.) Tanımı, Zararları ve Mücadelesi, Türkiye Herboloji Dergisi,12(2) :1-6.
Kandemir E 2010. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yapılan Tarımsal Araştırma Çalışmaları. 1. Uluslararası Katılımlı Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği Sempozyumu ve Mermercilik Şurası, 24-26 Mayıs 2010. Diyarbakır.
Kordali Ş, Zengin H 2009. Bayburt ili mercimek ekim alanlarında görülen yabancı otların yoğunlukları, yaygınlıkları ve topluluk oluşturma durumlarının belirlenmesi. Türkiye Herboloji Dergisi,12(1): 1-24.
Küsmenoğlu İ 1995. Mercimekte Kışa Mukavemet Test Metodu ve Kışa Mukavemet Morfolojik ve Biyokimyasal Bitki Karakterileri İle İlişkisi. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 181 sy.
Malaslı ZM 2010. Şekerpancarı üretim alanlarında yabancı otla mücadele yöntemleri ve uygulama etkinliklerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 69sy.
Meyveci KN, Munsuz 1987. Orta Anadolu Bölgesi Koşullarında ikili Ekim Nöbeti sisteminde Toprakta Nem ve inorganik Azot Formlarının Belirlenmesi. Türkiye Tahıl Simpozyumu. 6-9 Ekim 1987. Bursa.
Orel-Aksoy E, Uygur FN 2003. Distribition of Orobanche spp. in the East Mediterranean Region of Turkey. 7th EWRS (European Weed Research Society) Mediterranean Symposium (6-9 May 2003, Adana/Turkey) Proceedindgs, 131-132.
Önen H, 1995. Tokat Kazova‟da Yetiştirilen Şekerpancarında Sorun Olan Yabancı Otlar ile Uygulanan Farklı Savaş Yöntemlerinin Verime Olan Etkileri Üzerine Araştırmalar, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 72sy.
Önen H, Özer Z 2001.Tarla İçerisinde Yabancı Otların Dağılımları Arasındaki Farklılıkların Haritalanarak Belirlenmesi. Türkiye Herboloji Dergisi, 4(2): 2001, 74-83.
Önen H, Özcan S 2010. İklim Değişikliğine Bağlı Olarak Yabancı Ot Mücadelesi. Ed. SAYILI, M. İklim Değişikliğinin Tarıma Etkileri ve Alınabilecek Önlemler. T.C. Kayseri Valiliği İl Tarım Müdürlüğü Yayın No:2, 336-357.
Önen H, Özgöz, E, Özer, Z 1012. Toprak İşleme Yöntemlerinin Buğdayda Yabancı Otlanmaya ve Verime Etkileri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi. Ziraat Fakültesi Dergisi 29(1): 99-104.
Önen H, Akdeniz M, Farooq S, Hussaın M, Özaslan C 2018. Weed Flora of Citrus Orchards and Factors Affecting its Distribution in Western Mediterranean Region of Turkey. Planta Daninha, vol: 36, e018172126.
Öktem AG 2016. Şanlıurfa Koşullarında Yetiştirilen Bazı Kırmızı Mercimek (Lens culinaris Medik.) Genotiplerinin Verim ve Verim Öğelerinin Belirlenmesi, Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 5(1): 27-34.
Özer Z, Tursun N, Önen H, Uygur FN, Erol, D 1998. Herbaryum Yapma Teknikleri ve Yabancı Ot Teşhis Yöntemleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, No:12. Tokat, 214 sy.
Özer Z, Önen H, Tursun N, Uygur FN 1999. Türkiye’nin Bazı Önemli Yabancı Otları. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, No:38 Kitap seri No:16, Tokat, 430 sy.
Özer Z, Kadıoğlu İ, Önen H, Tursun N 2003. Herboloji (Yabancı Ot Bilimi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No:20, Kitaplar Serisi No:10, Tokat, 263 sy.
Özaslan C, Boyraz N, Güncan A 2011. Diyarbakır İli buğday ekim alanlarında sorun olan yabancı otların belirlenmesi. Türkiye IV. Bitki Koruma Kongresi, 28-30 Haziran 2011, Kahramanmaraş.
Özaslan C, Farooq S, Önen H 2017. Broomrape infestation in lentil crop and farmer knowledge on the management of parasitic weed species in Diyarbakir province, Turkey. 26th Asian-Pacific Weed Science Society Conference, 19-22 September 2017.
Pala F, Mennan H, Demir A 2018. Diyarbakır İli Mercimek Ekim Alanlarında Bulunan Yabancı Ot Türlerinin, Yaygınlıklarının ve Yoğunluklarının Belirlenmesi Turk J Weed Sci, 21(1):33-42.
Saxena MC, Wassimi N 1980. Crop-Weed Competition Studies in Lentil. Lens: 7: 55-57 Weed Abs., 31, 6: 242.
Serin Y 2008. Türkiye’nin Çayır Mera Bitkileri. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Ankara 468 sy.
Sırrı M 2014. Tokat(Kazova) ve Konya(Çumra) Ovalarında Arazi Kullanımına Bağlı Olarak Yabancı Ot Dağılımının Belirlenmesi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Yüksek Lisan Tezi, 163 sy.
Sırrı M, Önen H, Günal H, Farooq S 2016. Kazova (Tokat)’da Arazi Kullanımına Bağlı Olarak Yabancı Otların Değişimi, Uluslararası Katılımlı Türkiye VI. Bitki Koruma Kongresi, 5-8 Eylül 2016, Konya.
Sırrı M 2019. Buğday Ekin Alanlarında Sorun Oluşturan Yabancı Ot Türleri: Siirt İli Örneği, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 6(2): 142-152.
Şehirali S 1988. Yemeklik tane baklagiller. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yay. No: 1089, Ankara, 43 sy.
Temel N, Eymirli S, Aksoy F, Arslan F, Tetik Ö 2012. Kırmızı Mercimek (Lens culinaris Medic.)’te Sorun Olan Canavar Otu (Orobanche aegyptiaca Pers. ve O. crenata Forsk.) Mücadelesinde En Uygun Ekim Zamanı ve Çeşidin Belirlenmesi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 22(2):99-107.
Tepe I 1998. Van’da Buğday Ürününe Karışan Yabancı Ot Tohumlarının Yoğunluk ve Dağılımları. Türkiye Herboloji Dergisi, 1 (2): 1-13.
Tepe I, Erman M, İpek K, Yazlık A, Levent R 2002. Van’da Yetiştirilen Mercimekte Sorun Olan Yabancı Otlar ve Yoğunlukları. Türkiye Herboloji. Dergisi. 5 (1): 42-51.
TÜİK 2017-2018. Bitkisel Üretim İstatistikleri, Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov. tr/bitkiselapp/bitkisel.zul.
Türk Z, Koç M 2003. Ceylanpınar Ekolojik Koşullarında Kırmızı Mercimek (Lens Culinaris Medik)’te Verim ve Verim Öğelerini Sınırlayan Etkenlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Türkiye V. Tarla Bitkileri Kongresi, 13-17 Ekim 2003, Diyarbakır.
Uluğ E, Kadıoğlu İ, Üremiş İ 1993. Türkiye’nin Yabancı Otları ve Bazı Özellikleri. T.K.B. Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Yay. No: 78, 513 sy.
Uludağ A. 1993. Diyarbakır Yöresinde Yetiştirilen Buğday-Mercimek Kültürlerindeki Önemli Yabancı Otların Dağılışı ve Bunların Bazı Biyolojik Özellikleri Üzerinde Araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 50 sy.
Uludağ A, Demir A 1997a. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde hububat-mercimek alanlarında bulunan bazı turpgillerin (Brassicaceae) belirlenmesi. Türkiye II. Herboloji Kongresi, (1-4 Eylül 1997, İzmir.
Uludağ A, Demir A 1997b. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Mercimek Alanlarında Bulunan Parazit Yabancı Otlar. Türkiye II. Herboloji Kongresi, 1-4 Eylül 1997, İzmir.
Uludağ A, Özer Z 1999. Farklı sıcaklıklarda bazı mekanik işlem ve kimyasal madde uygulamalarının boynuz otu (Cerastium dichotomum L.), boynuzlu yoğurt otu (Galium tricornutum With.), çobantarağı (Scandix pecten-veneris L.) ve yapışkan otu (Asperula arvensis L.)’nun çimlenmelerine etkisi. Türkiye Herboloji Dergisi (Turk J of Weed Sci), 2 (1): 6-16.
Uzun A 1988. Güneydo¤u Anadolu Projesi (GAP) kapsamına giren bazı illerde mercimekte yabancı ot ve mücadelesi üzerinde araştırmalar. TÜB‹TAK, V. Türkiye Fitopatoloji Kongresi 18-21 Ekim 1988, Antalya.
Uzun A 1992. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde mercimek (Lens esculenta Moench.) tarlalarında sorun olan dar ve geniş yapraklı yabancı otlara karflı ilaç denemesi. Zirai Mücadele Araştırma Yıllığı, No: 20-21, Ankara, 227 sy.
Yenish JP, Larsen R, Pala M, Haddad A 2009. Weed management. the lentil botany, production and uses. Ed: W. Erskin, F.J. Meuhlbauer, Ashutosh Sarker and Balram Sharma. 326 sy.
Zengin H, Döken MT 1991. Erzurum ve Yöresinde Mercimek Tarlalarında Görülen Yabancı Otların Yoğunlukları ve Topluluk Oluşturma Durumları. TÜBİTAK, 7-11 Ekim 1991, VI. Türkiye Fitopatoloji Kongresi, İzmir. Bildiriler. Türkiye Fitopatoloji Derneği Yayın No: 6, 153-157.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mesut Sırrı ^*
0000-0001-9793-9599
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2020

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2019

Kabul Tarihi

7 Ekim 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 23 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.550728

IZ

https://izlik.org/JA78RR49NH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sırrı, M. (2020). Siirt İli Mercimek (Lens culinaris medic.) Ekim Alanlarında Sorun Oluşturan Yabancı Ot Türlerinin Yoğunluk ve Rastlanma Sıklıklarının Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 23(1), 117-126. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.550728