Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Irk Tercihi ve Etkileyen Faktörler: Siirt İli Örneği

Bu araştırma, süt sığırcılığı işletmelerinde ırk tercihi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla Siirt ilinde 250 işletmede anket yapılmış ve veriler SPSS 21.0 paket programı ile analiz edilerek çapraz tablolar oluşturulmuştur. İşletmelerde mevcut sığırların %18.8 kültür, %40.4’ü yerli ve %58.4’ü melez ırklardan oluşmaktadır. İşletmelerin %12.9’u yerli, %23.4’ü melez ve %63.7’si kültür ırkını tercih etmiştir. Kültür ırkı içinde ise en fazla %72.4 Simental ırkı tercih edilirken, bunu %14.3 oranıyla Siyah Alaca ve %13.4 oranıyla Esmer ırk izlemiştir. İşletmelerde ırk tercihine işletmecilerin eğitim durumu, yaşı, hayvancılık yaptığı süre, hayvancılık yapma ve sürdürme nedeni, işletmelerin tipi, mevcut hayvan varlığı ve ırkı etkili olmuştur. Buna göre, okuryazar olmayan işletmeciler %17.4 yerli ve %60.9 kültür ırkını tercih ederken, eğitimi lise olanlarda yerli ırk tercihi %4.2 olurken, kültür ırkı tercihi %70.8’e yükselmiştir. Yerli ırk tercihinin yaşlı işletmecilerde genç işletmecilerden daha fazla olduğu belirlenmiştir. Yerli ve melez ırklarının hayvan sayısı az olan işletmelerde, çok olan işletmelere oranla daha fazla tercih edildiği belirlenmiştir. Yerli ırkı olan işletmelerin %29.6 oranında kültür ırkını tercih ederken, %43.7 oranında tekrar yerli ırk tercih etmeleri dikkat çekici bulunmuştur. Sonuç olarak, işletmelerin ırk tercihinde yetiştirilen mevcut ırkın, işletmecilerin yaşı ve eğitim durumu gibi faktörler önemli rol oynamıştır. Yerli ırkı olan işletmecilerin tekrar yüksek oranda yerli ırkı tercih etmeleri anlamlı bulunmuştur. Bununla birlikte, işletmelerin sahip olduğu hayvan varlığı, ahır durumu ve teknik imkanlar ile işletmecilerin bilgi ve tecrübeleri kültür ırkı tercihinde önemli rol oynamıştır. 

The aim of this study was to determine breed preference and affecting factors in dairy cattle farms. For this purpose, 250 enterprises were surveyed in Siirt province and the data were analyzed with SPSS 21.0 and cross tables were created. Overall, 40.4% of the existing cattle in the farm consists of domestic, 18.8% culture and 58.4% hybrid breeds. Generally, 12.9% of farm preferred domestic, 23.4% preferred hybrid and 63.7% preferred culture breeds. Simultaneous breed was preferred at the most in the culture breed with 72.4%, followed by Holstein with 14.3% and Brown Swiss with 13.4%. The breed preference in the farms was influenced by the educational status, age, time of livestock breeding, the reason for making livestock, maintaining livestock and satisfaction with livestock breeding, the type of farms, the presence of animals and the breed of the existing animals. Based on these results, while illiterate farmers preferred 17.4% native and 60.9% cultural breeds, the high school graduates favored 4.2% native and up to 70.8% culture breeds. It is determined that the preference of the domestic breed is higher in the elderly operators than the young ones. It was concluded that the number of animals of the domestic and crossbreed breeds were more preferred than the farms in the enterprises with low number of animals. It was noteworthy that only 29.6% of the farms with (Domestic) breed preferred culture, while 43.7% preferred (Domestic) breed again. As a result, the factors such as the age and education level of the existing breeds, the operators, and the education level they have raised in the breed preference of the farms played an important role. It was found meaningful that the operators of the (Domestic) breeds preferred the same breed again. However, the animal existence, barn condition and technical facilities of the farms and the knowledge and experience of the operators have played an important role in the choice of culture breeds.