Harran Ovasında Buğday Tarımının Son 20 Yılının Sörveylerle İncelenmesi

İrfan Özberk; Fethiye Özberk; İbrahim Bişken; M . Fatih Olgun; Hakan Yalçınkaya; Muhammed Mustafa Kayaoğlu; Kübra Köse; İsmail Şahap; Rehat Toprak

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1003442

EN TR

An Assessment of Wheat Cultivation Through Surveys in Harran Plain in Last 20 Years

Abstract

This study aimed to assess the improvements for wheat cultivation under irrigated conditions in Harran Plain by annual farmer surveys carried out from 2002 to 2021. Through the 13 years between 2002 and 2021, the surveys were carried out in some villages approximately 10 km away from city Sanliurfa City Center. Randomly selected 50 farmers were subjected to surveys for each year. A 27 questions were asked to farmers and 23 of them were used for evaluation. As a result, Burgos and Dariel were found to be mostly preferred varieties. Grand mean of grain yield was determined as 531±9,41 kg/da. It was seen that applications close to the recommended norms have been made on issues such as tillage, sowing time and sowing norm, fertilizer norm, irrigation, weed control, harvesting and threshing. Inadequate rainfall and seasonal distribution, lodging and some foliar diseases were found to be major yield constraining factors. Increasing input prices was the major cultivation limiting factor. Depending on the late fall rainfall it was also suggested the importance of irrigation water delivery into channels for timely wheat germination. Furthermore due to early drought in spring, relatively early delivery of irrigation water into channels was found to be vital for secure wheat production.

Keywords

Harran Ovasında Buğday Tarımının Son 20 Yılının Sörveylerle İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada Harran Ovasında suluda buğday tarımının 2002-2021 yılları arasındaki yapısal değişikliklerin yıllık çiftçi sörveyleri yoluyla izlenmesi amaçlanmıştır. 2002-2021 yılları arasında 13 sörvey yılında Şanlıurfa il merkezine 10 km uzaklıktaki köylerde her yıl tesadüfen seçilmiş 50’şer çiftçi üzerinde yürütülen bu çalışmalarda çiftçilere 27 soru sorulmuş ve 23 sorunun cevapları tanımlayıcı istatistikler yardımıyla değerlendirilmiştir. Buna göre Burgos ve Dariel çeşitleri yüksek verimleri ve pazarlama fiyatlarıyla en çok tercih edilen çeşitler olurken ortalama verim 531±9,41 kg/da olmuştur. Toprak işleme, ekim zamanı ve ekim normu, gübre normu, sulama, yabancı ot mücadelesi, hasat, harman gibi konularda önerilen normlara yakın uygulamaların yapıldığı tespit edilmiştir. Yağış azlığı ve mevsimlere dağılımında düzensizliklerin olması, buğdayda yatma ve bazı yaprak hastalık sorunlarının giderilememiş olması verimi sınırlayıcı faktörler olarak tespit edilmiştir. Girdi fiyatlarındaki yükselme buğday ekim miktarında yaşanan en önemli sorun olarak görülmektedir. Sonbahar yağışlarının geç gelmesi durumunda ovaya buğday için tav suyu verilmesi ve ilkbaharda erken kuraklık olması durumda kanallara erken su verilmesinin buğdayın su ihtiyacının giderilmesinde yaşamsal önemde olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Thanks

Sörvey yapılan köylerdeki çiftçilere teşekkür ederiz.

References

Aktan S, Siirt S, Şenel H, Keklikçi Z, Nergiz, N1980. Güneydoğu Anadolu’da Dicle -74(T.durum L) Penjamo-62 ve Bezostaya-I ( T.aestivum L) buğday çeşitlerinde yetiştirme tekniği araştırmaları:.I. Azot miktarı. Güneydoğu Anadolu Tar. Arş. Ens. Arş. Özetleri (ed: H.Kılıç, GATAE 2003)s:2.
Alagöz R 1991. Güneydoğu Anadolu Bölgesi sulanır koşullarında buğdayın azot gereksinimi. Güneydoğu Anadolu Tar. Arş. Ens. Arş. Özetleri (ed: H.Kılıç, GATAE 2003) s: 18.
Arıkan R 2018. Anket Yöntemi Üzerinde Bir Değerlendirme Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018(1): 97-159
Bişken İ 2002. Sultantepe Köyü Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Coşkun Y, İlkhan A, Köten M, Coşkun A 2010. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Farklı Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Kalite Yönünden değerlendirilmesinde b ve b* renk değerlerinin Kullanılabilirliğinin İncelenmesi. HR. Ü. Zir. Fak. Dergisi14(3):25-29
Çelik F 2021. Ekmeklik Buğdayda Yabani Hardal ve Yulafın Verim, Kalite ve Karlılığa Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Fen Bil. Enst. . Harran Üniv. Şanlıurfa
Çoban C 2006. Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Düzgüneş O 1963. Bilimsel Araştırmalarda İstatistik Prensipler ve Metotları. Ege Üniversitesi Matbaası, 1963 İzmir

Güneş T, Arıkan R 1988.Tarım Ekonomisi İstatistiği. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No:1049, Ankara, 293s.
Hububat Sektör Raporu, 2020. https://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/sektorraporlari/ hububat2020.pdf
İpekçioğlu Ş, Büyükhatipoğlu Ş, Bayraktar M S, Monis T 2014. Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Buğday yetiştiriciliği Yapan Çiftçilerin Sertifikalı Tohumluk Kullanımı ve Önerileri. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi 3-5 Eylül 2014, s:737-742
Kanber R, Yazar A,. Koç M,. Köksal H, Önder S, Ünlü M, Sezen S M 1997. Harran Ovası Koşullarında Buğday Su-Verim İlişkilerinin Belirlenmesi. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Adana
Karabulut M 2015. Sultantepe, Kabköy, Külünçe Köyleri Buğday Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Karaman M, Kendal E, Aktaş A, Tekdal S 2012. Kalite Parametreleri Yönünden Yerli ve Yabancı Bazı Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Değerlendirilmesi. Tarım Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5(2):29-32
Karlı B 2001.Harran ovasında Önder Çiftçi Projesi Modelinin Uygulanabilirliği Üzerine Araştırma. Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yayını, Ankara
Karlı B1991.GAP Alanında Tarımsal Kredi Kullanımı ve Gelecekteki Kredi İhtiyacının Saptanması Üzerine Araştırma. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana
Kaya H 2021. Cepkenli, Buğdaytepe, Buldum ve Balkat Köyleri Buğday Çiftçi Sörveyi Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Kayaoğlu M M 2017. Kılıçlı, Buldum, Balkat, Buğdaytepe, Serince ve Kökenli Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Keklikçi Z, Alagöz R, Kılınç N 1987. Diyarbakır koşullarında mercimek sonrası buğdayın azotlu gübre gereksinimi. Güneydoğu Anadolu Tar. Arş. Ens. Arş. Özetleri ( ed: H.Kılıç, GATAE 2003) ,s:12.
Kılıç H, Erdemci İ. Karahan T, Aktaş H, Karahan H, Kendal E 2005. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Şartlarında Bazı makarnalık Buğday Çeşitlerinin Verim Stabiliteleri Üzerine Araştırmalar. GAP IV. Tarım Kongresi21-23 Eylül Şanlıurfa s:768-773
Kızılgöz İ, Kaptan H 1997. Harran ovası sulu koşullarında yetiştirilen Ege-88 çeşidi makarnalık buğdayın (T.durum L.) NPK isteğinin saptanması. Güneydoğu Anadolu bölgesinde sulanabilir koşullarda uygulanabilecek ekim nöbeti sistemlerinin geliştirilmesi. Harran Üniversitesi 10. Yılında Güneydoğu Anadolu projesi (GAP) Alanında Yapılan çalışmalar ve Yayınlar (1992-2002), Ocak,2003, Ş.urfa s:280.
Koca N 2009. Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa Kocasarı A 2007. Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Koyuncu A 2016. Buğdaytepe, Buldum, Balkat, Kılıçlı Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Köse K 2018. Kap, Gelincik, Köpürlük, Uğurlu, Hancıağaz, Büyükhan, Sultantepe, Külünçe köyleri çiftçi sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bölümü
Oğan R 2017. Kaynaklı, Çamlıdere, Balkatan Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Olgun M F 2014. Sultantepe, Külünçe ve Açmalı Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Özberk İ, Kılıç H, Atlı A, Karlı B 2006. Selection of Wheat Based on Economic Return per Unit Area. Euphytica 152(18):235-245
Özberk İ, Özberk F 2009. Serin iklim Tahılları (Buğday ve Arpa) Ders Notları. Yayın No: 2010-1 . Harran Üniv. Zir. Fak. Şanlıurfa
Özberk İ, Özberk F, İpeksever F, Karaman A 2020. Serin İklim Tahıllarında Maliyet ve Karlılık (2014-19). 7. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi, 13 – 14 Mart 2020 Ankara: 191-208
Özberk İ, Kılıç H, Özberk F, Atlı A, Karlı B, Coşkun Y, 2011. Variety selection based on net return per hectare in durum wheat (T. durum L.), AJAR 6(4):1016-1024
Özer M S, 1991. Harran Ovası Kuru ve Sulanır Koşullarında Buğday İçin Ekonomik Optimum Gübre Miktarının Saptanması. Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü Yayını, Şanlıurfa
Özer M S, Dağdeviren İ 1983. Harran ovası Kuru ve Sulu Koşullarında Buğday İçin Buğdayı Azotlu Gübre İsteği. Şanlıurfa Toprak-Su Araştırma Enstitüsü Yayın No: 12, Şanlıurfa.
Özer S, Dağdeviren İ 1991.Harran ovası kuru ve sulanır koşullarında buğdayın azotlu gübre isteği. KHAE, Ş.Urfa Paksoy S 1998. Harran ovasında GAP Kapsamında Sulamaya Açılan Arazilerde Pamuk Yetiştiren İşletmelerin Ekonomik Analizi ve Yörede Pamuğa Dayalı Sanayideki Gelişmeler. Doktora Tezi. Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Sarıdal Ş 2018. Buğdaytepe, Balkat, Buldum, Kılıçlı, Yardımcı, Bozyazı, Varlıalan, Öztaş, Altılı, Şükürali, Uzunyol, Yolgider, Arın, Çavlu, İmambakır, Kuruyer, Huzurlu Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Şahap İ 2020. Açmalı, Sultantepe, Külünçe Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Şeker F 2009. Buğdaytepe, Buldum, Balkat, Cepkenli ve Bozceylan Köyleri Buğday tarımı Sörveyi. Mezuniyet Tezi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bölümü, Şanlıurfa
Şimşek O 2019. Tunalı, Üçdirek, Gerdek, Kabacık ve Dutluk Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Tanrıkulu Ö F, 2018. Diyarbakırda Yaygın Olarak Yetiştirilen Ekmeklik ve Makarnalık Buğday Çeşitlerinde Verim, Kalite ve Karlılık. YL Tezi. HR Ü.Fen Bil. Ens. Şanlıurfa, 139 s
Toprak R 2021. Açmalı, Büyükhan, Sultantepe, Külünçe Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
TUİK 2019. Genel Arazi Dağılımı ve Sulama Durumu https://www.investsanliurfa.com/sektorler/genel-arazi-dagilimi-ve-sulama-durumu--71
TUİK 2020. Ekim Alanı, Üretim ve Verim İstatistikleri, http://tuik.gov.tr
Uçkan R 2010. Sultantepe, Külünçe ve Gelincik Köyleri Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Ülke Ş 2008. Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Yalçınkaya H 2016. Sultantepe, Kabköy, Külünçe Köyleri Buğday Çiftçi Sörveyi. Mezuniyet Tezi, Harran üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Şanlıurfa
Yamane T. 1967. Elementary Sampling Sheory, Prentice Hall, Inc., Englewood Cliffs, New Jersey, 405p

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural, Veterinary and Food Sciences

Journal Section

Research Article

Authors

İrfan Özberk ^*
0000-0001-5139-3076
Türkiye

Fethiye Özberk
0000-0002-9943-9245
Türkiye

İbrahim Bişken
0000-0001-6957-3673
Türkiye

M . Fatih Olgun
0000-0003-4408-1458
Türkiye

Hakan Yalçınkaya
0000-0002-7328-0061
Türkiye

Muhammed Mustafa Kayaoğlu
0000-0002-3251-3201
Türkiye

Kübra Köse
0000-0003-2422-7915
Türkiye

İsmail Şahap
0000-0003-1812-4362
Türkiye

Rehat Toprak
0000-0002-5765-2048
Türkiye

Publication Date

December 30, 2022

Submission Date

October 1, 2021

Acceptance Date

December 7, 2021

Published in Issue

Year 2022 Volume: 25 Number: 6

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1003442

IZ

https://izlik.org/JA34RH62YN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Özberk, İ., Özberk, F., Bişken, İ., Olgun, M. . F., Yalçınkaya, H., Kayaoğlu, M. M., Köse, K., Şahap, İ., & Toprak, R. (2022). Harran Ovasında Buğday Tarımının Son 20 Yılının Sörveylerle İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, 25(6), 1448-1464. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1003442