Arap ve İngiliz Atlarında Gebelik Oranını Etkileyen Bazı Faktörlerin Regresyon Ağacı Yöntemiyle İncelenmesi

İsa Yılmaz; Seyhan Şerife Işık Taçyıldız; Ali Kaygısız

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1636363

TR EN

Arap ve İngiliz Atlarında Gebelik Oranını Etkileyen Bazı Faktörlerin Regresyon Ağacı Yöntemiyle İncelenmesi

Öz

Bu çalışma Türkiye’de yetiştirilen ve yarışlarda kullanılan Arap ve İngiliz atlarının gebelik oranlarının karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın materyalini Türkiyede yetiştirilen ve Türkiye Jokey Kulübü tarafından düzenlenen yarışlarda kullanılan ve yine bilgileri aynı kulüp tarafından kayda alınan ve yayınlanan atlara ait döl verimi kayıtları oluşturmuştur. Bu amaçla 2012-2024 yılları arasında 57 739 kayıt bilgileri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi regresyon ağacı yöntemlerinden Chi-Square Automatic Interaction Detection (CHAID) yöntemi ile IBM SPSS İstatistik 22.0 Paket Programında yapılmıştır. Yapılan değerlendirme sonucunda gebelik oranlarının yıllara göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu farklılıklar her iki at ırkında da son yıllarda gebelik oranlarının düşmesi ile meydana gelmiştir. Bu düşüşün nedenleri hakkında idare tarzı, bakıcı, bakım sistemi ve iklim değişikliği gibi sebepler söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

References

Akçapınar, H., Özbeyaz, C. (1999). Hayvan Yetiştiriciliği Temel Bilgileri. Kariyer Matbaası, Ankara, 218 sy.
Anonim, (2009). Atçılık El Kitabı. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yayınları, Ankara
Anonim, (2011). Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanilan Hayvanlarin Refah ve Korunmasina Dair Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111213-4.htm (Alınma Tarihi: 15.12.2022).
Anonim, (2025). TJK Hara ve Aşım İstasyonları. https://www.tjk.org/TR/Kurumsal/Static/Page/HaraVeAsim Istasyonlari
Balcan, M. F. & Sharma, D. (2024). Learning accurate and interpretable decision trees. arXiv preprint arXiv:2405.15911. https://doi.org/10.48550/arXiv.2405.15911
Bosh, K. A., Powell, D., Shelton, B. & Zent, W. (2009). Reproductive performance measures among thoroughbred mares in central Kentucky, during the 2004 mating season. Equine Veterinary Journal, 41(9), 883-888. https://doi.org/10.2746/042516409x456068
Breiman, L., Friedman, J., Olshen, R. A. & Stone, C. J. (2017). Classification and regression trees. Routledge. https://doi.org/10.1201/9781315139470
Brown, A., Green, T. & Black, R. (2022). Advances in equine reproductive technologies and their effect on mare conception rates. Journal of Equine Veterinary Science, 54, 112-119.

Brück, I., Anderson, G. A. & Hyland, J. H. (1993). Reproductive performance of thoroughbred mares on six commercial stud farms. Australian Veterinary Journal, 70(8):299-303. https://doi.org/10.1111/j.1751-0813.1993.tb07979.x.
Coelho, L. A., Silva, L. A., Reway, A. P., Buonfiglio, D. D. C., Andrade-Silva, J., Gomes, P. R. L. & Cipolla-Neto, J. (2023). Seasonal Variation of Melatonin Concentration and mRNA Expression of Melatonin-Related Genes in Developing Ovarian Follicles of Mares Kept under Natural Photoperiods in the Southern Hemisphere. Animals, 13(6), 1063. https://doi.org/10.3390/ani1306106
Çamlıca, H. & Dişçi, R. (2008). Tanı testlerinde sınır değerlerin belirlenmesi. Türk Onkoloji Dergisi, 23(1), 26-33.
Çelik, K., Kaya, M. A. & Yılmaz, O. (2014). İngiliz atlarında bazı morfolojik özelliklerin değerlendirilmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 29(2), 102–108.
Çilek, S. (2009). The survey of reproductive success in Arabian horse breeding from 1976-2007 at Anadolu State farm in Turkey. Journal of Animal and Veterinary Advances, 8(2), 389-396
Davies-Morel, M. C., Newcombe, J. R,  Holland, S. J. (2012) Factors affecting gestation length in the Thoroughbred mare. Animal Reproduction Science, 74(3-4), 175-85. https://doi.org/10.1016/s0378-4320(02)00171-9. PMID: 12417119.
Doğan, İ., Akcan, A. & Koç, M. (2002a). Safkan erkek ve dişi arap taylarında önemli beden ölçülerinin incelenmesi. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 26(1), 55-60.
Doğan, Ş., Aksoy, A. R., & Atasoy, F. (2002b). At Yetiştiriciliği. Ankara: Şahin Matbaası.
Ertürk, Y. E., Yılmaz, I., Erendor, A. I. & Yilmaz, O. (2015). Socio-economic analysis of enterprises engaged in ayvacik horse breeding. Canadian Journal of Pure and Applied Sciences, 9(2), 3473-3479
Gastal, E. L., Aguiar, F. L. N., Gastal, G. D. A., Alves, K. A., Alves, B. G. & Figueiredo, J. R. (2021). Harvesting, processing, and evaluation of in vitromanipulated equine preantral follicles: A review. Theriogenology, 156, 283 -295. https://doi.org/10.1016/j.theriogenology.2020.06.044
Grzesiak, W. & Zaborski, D. (2012). Examples of the use of data mining methods in animal breeding. Data mining applications in engineering and medicine, 303-324. https://doi.org/10.5772/50893
Gücüyener Hacan, Ö., (2011). Farklı haralarda yetiştirilen Safkan Arap atlarında bazı fenotipik ve genetik parametreler (Tez no 281424). [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü], Ankara.
Hanlon, D. W., Stevenson, M., Evans, M. J. & Firth, E. C. (2012). Reproductive performance of Thoroughbred mares in the Waikato region of New Zealand: 1. Descriptive analyses. New Zealand Veterinary Journal , 60(6), 329-34. https://doi.org/10.1080/00480169.2012.693039
Hemberg, E., Lundeheim, N. & Einarsson, S. (2004). Reproductive performance of thoroughbred mares in sweden. Reproduction in Domestic Animals, 39(2), 81-85. https://doi.org/10.1111/j.1439-0531.2004.00482.x.
Koç, Y. (2016). Hayvancılıkta elde edilen farklı verilere regresyon ağacı metodunun uygulanması (Tez no 434105). [Yüksek Lisans Tezi, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Küçük, H. & Altınel, A. (1992). Karacabey Tarım İşletmesinde yetiştirilen Arap, Haflinger ve Arap X Haflinger F1 melezi atların bazı verim özellikleri üzerinde araştırmalar: I. dölverimi ve yaşama gücü. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 32, 73-82.
Küçükönder, H., Üçkardeş, F. & Nariç, D. (2014). Hayvancılık Alanında bir Veri Madenciliği Uygulaması: Japon Bıldırcını Yumurtalarında Döllülüğe Etki Eden Bazı Faktörlerin Belirlenmesi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 20 (6), 900-908.
Meliani, S., Benallou, B., Abdelhadi, S.A., Halbounce, M. & Naceri, A. (2011). Environmental factors affecting gestation duration and time of foaling of pure bred Arabian mares in Algeria. Asian Journal of Animal and Veterinary Advances, 6, 599-608.
Mitchell, T. M. (1997). Does machine learning really work?. AI magazine, 18(3), 11-11.
Morley, P. S. & Townsend, H. G. G. (1997). A survey of reproductive rerformance in thoroughbred mares and morbidity, mortality and athletic potential of their foals. Equine Veterinary Jounal, 29, 290–297.
Mortensen, C. J., Choi, Y. H., Hinrichs, K., Ing, N. H., Kraemer, D. C., Vogelsang, S. G. & Vogelsang, M. M. (2009). Embryo recovery from exercised mares. Animal Reproduction Science, 110(3–4), 237–244. https://doi.org/10.1016/j.anireprosci.2008.01.015
Nath, L. C, Anderson, G. A. & Mckinnon, A. O. (2010). Reproductive Efficiency of Thoroughbred and Standardbred Horses in NorthEast Victoria. Australian Veterinary Journal, 88, 169-175.
Oruçoğlu, O. (2011). Holstein ırkı ineklerin 305 günlük süt verimini etkileyen çevre faktörlerinin regresyon ağacı ile belirlenmesi (Tez no 283772). [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Özmen, B. & Doğan, İ. (2023). Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, 2(2), 68-75.
Peker, A., Ün, A. E., Aral, Y., Altın, O. & Orkan, Ş. (2024). Socio-economic structure and current problems of horse breeding enterprises in Mahmudiye district of Eskişehir. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 17(2), 94-99.
Rodrigues, J. B., Leite, A. P., Silva, L. R. A. & Ferraz, G. C. (2022). Temperature-humidity index and early embryonic loss in recipient mares after embryo transfer. Theriogenology, 192, 32-40. https://doi.org/10.1016/j.theriogenology.2022.06.009
Sackett, D. L. (1973). The usefulness of laboratory tests in health-screening programs. Clin Chem, 19(4), 366-372.
Smith, P. & Jones, L. (2018). Management practices and reproductive success in broodmares: A review. Equine Reproduction Today, 12(3), 45-52.
Spencer, K. M., Podico, G., Megahed, A. A., Jones, K. L., Bittar, J. H. J. & Canisso, I. F. (2022). Ovulatory response to GnRH agonist during early and late fall in mares. Theriogenology, 185, 140-148. https://doi.org/10.1016/ j.theriogenology.2022.03.003
SPSS (2013). IBM SPSS Statistics 22.0 for Windows. Armonk, N.Y.
Tanner, J. & Barrell, G. (2023). Reproductive performance of a cohort of Standardbred mares under a commercial breeding system Equine veterinary journal, 56(4), 776-785. https://doi.org/10.1111/evj.13989.
TJK (2025). Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesi. https://www.tjk.org/ (Alınma Tarihi: 05.01.2025).
White, S. (2023). Ultrasonography, embryo transfer, and pregnancy outcomes in mares. Theriogenology in Equids, 8(1), 15-25.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Stock Farming and Treatment

Journal Section

Research Article

Authors

İsa Yılmaz ^*
0000-0001-6796-577X
Türkiye

Seyhan Şerife Işık Taçyıldız
0000-0003-3581-6635
Türkiye

Ali Kaygısız
0000-0002-5302-2735
Türkiye

Early Pub Date

March 24, 2026

Publication Date

March 24, 2026

Submission Date

February 9, 2025

Acceptance Date

November 26, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1636363

IZ

https://izlik.org/JA97YA96DX

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yılmaz, İ., Işık Taçyıldız, S. Ş., & Kaygısız, A. (2026). Arap ve İngiliz Atlarında Gebelik Oranını Etkileyen Bazı Faktörlerin Regresyon Ağacı Yöntemiyle İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication, 1331-1338. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1636363

Arap ve İngiliz Atlarında Gebelik Oranını Etkileyen Bazı Faktörlerin Regresyon Ağacı Yöntemiyle İncelenmesi

Arap ve İngiliz Atlarında Gebelik Oranını Etkileyen Bazı Faktörlerin Regresyon Ağacı Yöntemiyle İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Investigation of Some Factors Affecting Fertility Rate in Arabian and English Horses Using Regression Tree Method

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite