Sosyal Yardım Uygulamalarında Yardım-Gelir Oranının Belirlenmesi ve Etkili Faktörlerin Analizi: Iğdır İli Kırsal Alanı Örneği

Gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun tüm ülkeler yoksulluk ile mücadele etmektedir. Fakat özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için yoksullukla mücadelenin önemi daha da büyüktür. Yoksulluğun önlenmesinde en yaygın kullanılan politika aracı sosyal yardımdır. İyi işleyen sosyal yardım sistemi yoksullukla mücadeleyi başarıya ulaştırmak için önemli bir fonksiyona sahiptir. Sosyal yardım uygulamalarının etkinliğini artırmak için, ihtiyaç sahiplerinin doğru bir şekilde belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ihtiyaç sahibi olan ve sosyal yardım alan kişilerin yardım gelir oranları ve etkili faktörler belirlenmiştir. Bu oran hanelerin geçimlerinde sosyal yardıma ne kadar bağımlı olduklarını göstermektedir. Aktif olarak kamu sosyal yardım alan 210 hane ile yüz yüze görüşmeye dayalı anket çalışması yapılmıştır. Sosyal yardım yararlanıcılarının dağınık ve gizli bir nüfusa sahip olması nedeniyle hanelerin seçiminde kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Hanelerin yardım-gelir oranını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde birden fazla sosyo-ekonomik değişkenin aynı anda değerlendirilmesini sağlayan çoklu doğrusal regresyon modeli uygulanmıştır. Araştırma (2023) bulgularına göre hanehalkı aylık sosyal yardım miktarı 953.17 TL ve hanehalkı aylık geliri 1,449.19 TL’dir. Hanehalkının yardım-gelir oranı 0.82 olarak hesaplanmıştır. Yani hanehalkının aldığı yardım tutarı gelirinin %82’si kadardır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda hane reisinin cinsiyeti (p=0.040), hane reisinin yaşı (p=0.000) ve hanehalkının aldığı toplam yardım tutarının (p=0.000) YGO üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Hane reisinin medeni durumu (p=0.039), hanende çalışan aile bireyi sayısı (p=0.024) ve hanehalkı gelirinin (p=0.000) ise yardım-gelir oranı üzerinde negatif etkisi olan açıklayıcı değişkenler olduğu belirlenmiştir. Yardım-gelir oranı üzerinde etkili faktörler göz önünde bulundurulduğunda, hanehalkının istihdama kazandırılması onların yardıma bağımlı bir hayattan kurtarılmasında kalıcı katkı sağlayacaktır. Sistemli ve etkili işleyen sosyal yardım sistemi için, hanelerin muhtaçlık düzeyleri gözetilerek teşviklerin verilmesi gerekir.

Regardless of the level of development, all countries struggle with poverty, but the importance of combating poverty is greater, especially for underdeveloped and developing countries. The most widely used policy tool in preventing poverty is social assistance. A well-functioning social assistance system has an important function in achieving success in combating poverty. In order to increase the effectiveness of social assistance practices, it is of great importance to correctly identify those in need. In this study, the income rates and effective factors of those in need and receiving social assistance were determined. This ratio shows how dependent households are on social assistance for their livelihoods. A face-to-face interview-based survey was conducted with 210 households actively receiving public social assistance. The snowball sampling method, which is a suitable method for studies with hidden or undefined populations, was preferred in selecting households. A multiple linear regression model was applied to determine the factors affecting the aid-income ratio (AIR) of households, allowing for the simultaneous evaluation of several socio-economic factors. According to the findings of the research (2023), the monthly social assistance amount of the household is 953.17 TL, and the monthly income of the household is 1,449.19 TL. The aid-income ratio of the household was calculated as 0.82. In other words, the amount of assistance received by the interviewed household is 82% of its income. As a result of the multiple linear regression analysis, it was determined that the gender of the household head (p=0.040), the age of the household head (p=0.000), and the total amount of assistance received by the household (p=0.000) had a positive effect on the AIR. The marital status of the household head (p=0.039), the number of family members working in the household (p=0.024), and the household income (p=0.000) were determined to be explanatory variables that had a negative effect on the assistance-income ratio. When the factors affecting the assistance-income ratio are considered, it is seen that the employment of individuals will make a permanent contribution in saving the household from a life dependent on assistance. It is necessary for a healthier functioning social assistance system to provide incentives by considering the level of need of the households in order to employ individuals in households receiving social assistance.