Armut Üreticilerinin Pestisit Kullanımına İlişkin Bilinç Düzeylerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Bursa İli Örneği

Özge Can Niyaz Altınok; Ahmet Akçam; Alptekin Mert Yılmaz

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1758372

EN TR

Identifying the Factors Affecting Pesticide Use Awareness among Pear Producers: The Case of Bursa

Abstract

This study aims to assess the awareness levels regarding pesticide use among pear producers in Bursa, Türkiye, which accounts for 46.36% of the country's pear production. A total of 290 producers were surveyed face-to-face using proportional sampling, and the collected data were analyzed using basic statistical methods and exploratory factor analysis. Findings reveal that while most producers possess technical knowledge about pesticide use, their awareness of environmental and health impacts is insufficient. Pesticide application decisions are mainly influenced by dealer recommendations, and preventive spraying is commonly practiced. Furthermore, pesticide waste disposal practices pose serious environmental threats. Although producers show willingness to use less hazardous and more environmentally friendly pesticides, their confidence in reducing chemical use is low. Therefore, continuous training programs, enhanced agricultural consultancy services, and environmentally conscious agricultural policies are recommended to improve pesticide use practices.

Keywords

Armut Üreticilerinin Pestisit Kullanımına İlişkin Bilinç Düzeylerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Bursa İli Örneği

Öz

Bu çalışma, Türkiye armut üretiminin %46.36’sını karşılayan Bursa ilinde, armut üreticilerinin pestisit kullanımına ilişkin bilinç düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Oransal örnekleme yöntemiyle seçilen 290 üreticiyle yüz yüze anket yapılmış ve elde edilen veriler temel istatistiksel analizlerle ve açıklayıcı faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, üreticilerin büyük bölümü teknik bilgiye sahip olsa da, pestisitlerin çevresel ve sağlık etkileri konusundaki farkındalıkları yetersizdir. İlaçlama kararları genellikle bayi önerilerine dayalı olarak alınmakta ve önleyici ilaçlama yaygın şekilde uygulanmaktadır. Ayrıca pestisit atıklarının çevreye zarar verecek şekilde bertaraf edildiği belirlenmiştir. Üreticilerin çevre dostu pestisitlere yönelmeye istekli olduğu görülse de, kimyasal kullanımı azaltabileceklerine dair inançları zayıftır. Bu kapsamda, üreticilere yönelik sürekli eğitim programları, tarımsal danışmanlık hizmetleri ve çevreye duyarlı tarım politikalarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Project Number

TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı 122K552 numaralı proje

Ethical Statement

Bu çalışma için Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bilimsel Araştırma Kurulu’nun 17.02.2022 tarihli ve 04/04 numaralı kararı ile onay alınmıştır.

Thanks

Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından tarafından 1002 Hızlı Destek Programı 122K552 numaralı proje kapsamında desteklenmiş olup Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü’nde yürütülen "Armut Üreticilerinin Pestisit Kullanım Davranışları Üzerinde Etkili Değişkenlerin Belirlenmesi: Bursa İli Örneği" başlıklı yüksek lisans tezinden türetilmiştir.

References

Ajayi, O., & Akinnifesi, F. (2007). Farmers’ understanding of pesticide safety labels and field spraying practices: a case study of cotton farmers in northern Côte d’Ivoire. Scientific Research and Essay, 2(6), 204-210.
Arıcı, Ş. E., Karatağ, N., Özdemir, F. G. G., Gül, M., & Şirikçi, B. S. (2022). Isparta/Keçiborlu ilçesinde yağ gülü yetiştiriciliği, pestisit kullanımı hakkında üretici sorunları ve uygulama esasları. Turkish Journal of Science and Engineering, 4(1), 15-20.
Arslan, Ü., Erbek, E., & Özyörük, A. (2018). Bursa ili Gürsu ve Kestel ilçelerindeki meyve üreticilerinin pestisit kullanımına yönelik tutum ve davranışlarının belirlenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(2), 69-74.
Asadollahpour, A., Najafabadi, M. O., Hosseini, S. J. (2016). Modeling Behavior Pattern of Iranian Organic Paddy Farmers, Paddy Water Environ, 14(1), 221–229.
Asante, B. O., Arkorful, V. E., Kuwornu, J. K. M., & Aidoo, R. (2023). Pesticide use among smallholder farmers in the White Volta Basin of Ghana: Application of the theory of planned behaviour. Environment, Development and Sustainability, 25, 7307–7327.
Ataei, P., Gholamrezai, S., Movahedi, R., Aliabadi, V. (2021). An Analysis of Farmers’ İntention to Use Green Pesticides: The Application of The Extended Theory of Planned Behavior and Health Belief Model, Journal Of Rural Studies, 81, 374–384.
Aydoğan, M., & Baran, M. (2023). Tütün yetiştiriciliğinde tarım ilaçları kullanımı ve üreticilerin zirai mücadele bilinç düzeylerinin belirlenmesi: Çelikhan tütünü örneği, Türkiye. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 180-190.
Bagheri, A., Bondori, A., Allahyari, M. S., Damalas, C. A. (2019). Modeling Farmers’ Intention to Use Pesticides: An Expanded Version of The Theory Of Planned Behavior, Journal Of Environmental Management, 248.

Bagheri, A., Emami, N., Damalas, C. A. (2021a). Farmers' Behavior in Reading and Using Risk İnformation Displayed on Pesticide Labels: A Test with the Theory of Planned Behavior, Pest Manag Sci, 77, 2903–2913.
Bagheri, A., Emami, N., Damalas, C. A. (2021b). Farmers' Behavior Towards Safe Pesticide Handling: An Analysis with The Theory of Planned Behavior, Science Of The Total Environment, 751,141709.
Bakker, L., Sok, J., Werf, W., Bianchi, F. J. J. A. (2021). Kicking the Habit: What Makes and Breaks Farmers' Intentions to Reduce Pesticide Use?, Ecological Economics, 180,106868.
Bayav, A., & Ak, M. E. (2024). Tarımsal Girdi Tedarik Zincirlerindeki Kilit Oyuncular: Zirai İlaç Bayileri. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 4(1), 1-10.
Bayraktar, A., & Boz, İ. (2020). Attitudes and Behaviours of Farmers in Using Pesticides in Çarşamba District of Samsun. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 8(2),392-398.
Beedell, J., & Rehman, T. (2000). Using Social-Psychology Models To Understand Farmers' Conservation Behaviour, Journal of Rural Studies, 16,117-127.
Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York, NY: Guilford Press.
Çamur, D., Vaizoğlu, S. A., & Güler, Ç. (2017). Türkiye’de pestisit uygulayıcıları kendilerini koruyabiliyorlar mi?. Cukurova Medical Journal, 42(2), 254-263.
Chan, F.T., Chen, T.Y., Mak, I. K., Yu, Y.T. (1996). Proportional Sampling Strategy: Guidelines for Software Testing Practitioners, Information and Software Technology, 38,775-782.
Chen, T. Y., Tse, T. H., Yu, Y. T. (2001). Proportional Sampling Strategy: A Compendium and Some Insights, Journal of Systems and Software, 58(1),65-81
Colémont, A., & Van Den Broucke, S. (2008). Measuring Determinants of Occupational Health Related Behavior in Flemish Farmers: An Application of The Theory of Planned Behavior, Journal of Safety Research, 39, 55–64.
Cortina, J.M. (1993). What is Coefficient Alpha? An Examination of Theory and Applications, Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104.
Damalas, C. A. (2021). Farmers’ intention to reduce pesticide use: The role of perceived risk of loss in the model of the planned behavior theory. Environmental Science and Pollution Research, 28(26), 35278-35285.
Damalas, C. A., & Koutroubas, S. D. (2016). Farmers’ exposure to pesticides: Toxicity types and ways of prevention. Toxics, 6(1), 1.
Damalas, C., & Koutroubas, S. (2017). Farmers’ Training on Pesticide Use Is Associated with Elevated Safety Behavior. Toxics, 5(3), 19.
Damalas, C., Georgıou, E., Theodorou, M. (2007). Pesticide use and safety practices among Greek tobacco farmers: A survey. International Journal of Environmental Health Research,16(5), 339 – 348.
Despotovic, J., Rodic, V., Caracciolo, F. (2019). Factors Affecting Farmers’ Adoption of Integrated Pest Management in Serbia: An Application of The Theory of Planned Behavior, Journal of Cleaner Production, 228, 1196-1205.
Doğan, F. N., & Karpuzcu, M. E. (2019). Türkiye’de tarım kaynaklı pestisit kirliliğinin durumu ve alternatif kontrol tedbirlerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(6), 734-747.
Durmaz, S., Mandıracıoğlu, A., Ozvurmaz, S., & Hassoy, D. (2022). Tarım Sektöründe Çalışanların Tarım İlaçları Konusunda Bilgilerinin Belirlenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(1), 1-6.
Ediboğlu, N., & Yıldırım, İ. (2019). Sakarya İli ve Çevresinde Elma Üreticilerinin Pestisit Kullanımları ve Pestisidin Zararlı Etkileri Üzerinde Algıları. Journal of Agriculture, 2(2), 50-59.
Eisinga, R., Te Grotenhuis, M., Pelzer, B. (2012). The Reliability of a Two-item Scale: Pearson, Cronbach or Spearman-Brown?, International Journal of Public Health, 58(4), 637–642.
Fan, L., Niu, H., Yang, X., Qin, W., Bento, P. M. C., Ritsema, C. J., Geissen, V. (2015). Factors Affecting Farmers’ Behaviour in Pesticide Use: Insights from a Field Study in Northern China, Science of the Total Environment, 537, 360-368.
Farani, A. Y., Mohammadi, Y., Ghahremani, F. (2019). Modeling Farmers’ Responsible Environmental Attitude and Behaviour: A Case from Iran, Environ Sci Pollut Res, 26,28146–28161.
Food and Agriculture Organization (FAO) (2022c). Turkey Profile. Erişim Tarihi: 02.01.2022
Food and Agriculture Organization of the United Nations (2025a). Value of Agricultural Production. Erişim Tarihi: 03.09.2025
Food and Agriculture Organization of the United Nations (2025b). Crops and livestock products. Erişim Tarihi: 03.09.2025
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (2022a). The World Food System: Sustained Improvement in Food Availability. Erişim adresi: https://www.fao.org/3/y4683e/y4683e06.htm Erişim Tarihi: 01.02.2022
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (2022b). Pest and Pesticide Management. Erişim adresi: https://www.fao.org/pest-and-pesticide-management/en/ Erişim Tarihi: 05.02.2022
Govindharaj, G.-P.-P., Gowda, P., Sendhil, R., Adak, T., Raghu, S., Patil, N., Mahendiran, A., Rath, P. C., Kumar, G.A.K., Damalas, C. A. (2021). Determinants of Rice Farmers’ Intention to Use Pesticides in Eastern India: Application of An Extended Version of The Planned Behavior Theory, Sustainable Production And Consumption, 26, 814–823.
Hayran, S., Çelik, A. D., & Gül, A. (2022). Türkiye’de sera çiftçilerinin pestisit kullanımı ve risk algılamaları: Mersin ili örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1), 31-39.
Hou, B., & Wu, L. (2010). Safety Impact and Farmer Awareness of Pesticide Residues. Food and Agricultural Immunology, 21(3),191-200.
IBM Corp. (2022). IBM SPSS Statistics for Windows, Version 29.0. IBM Corp.
Imani, B., Allahyari, M. S., Bondori, A., Emami, N., Bilali, H. (2021). Adoption of Organic Potato Production in Ardabil Plain, Iran: An Application of The Extended Theory of Planned Behaviour, Potato Research, 64,177–195.
Jallow, M. F. A., Awadh, D. G., Albaho, M. S., Devi, V. Y., & Thomas, B. M. (2017). Pesticide knowledge and safety practices among farm workers in Kuwait: Results of a survey. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(4), 340.
Jørs, E., Morant, R. C., Aguilar, G. C., Huici, O., Lander, F., Bælum, J., & Konradsen, F. (2006). Occupational pesticide intoxications among farmers in Bolivia: a cross-sectional study. Environmental Health, 5(1), 10.
Kalıpcı, E., Özdemir, C., & Öztaş, H. (2011). Çiftçilerin pestisit kullanımı ile ilgili eğitim ve bilgi düzeyi ile çevresel duyarlılıklarının araştırılması. TÜBAV Bilim Dergisi, 4(3), 179-187.
Lekei, E., Ngowi, A. London, L. (2014). Farmers' Knowledge, Practices and Injuries Associated with Pesticide Exposure in Rural Farming Villages in Tanzania. BMC Public Health, 14,389.
Likert, R. (1932). A Technique for the Measurement of Attitudes, Archives of Psychology, 1–55.
Lou, S., Zhang, B., Zhang, D. (2021). Foresight From the Hometown of Green Tea in China: Tea Farmers’ Adoption of Pro-Green Control Technology for Tea Plant Pests, Journal Of Cleaner Production, 320,128817.
Mengistie, B. T., Mol, A. P. J., Oosterveer, P., & Simane, B. (2015). Information, motivation and resources: The missing elements in agricultural pesticide policy implementation in Ethiopia. International Journal of Agricultural Sustainability, 13(3), 240–256.
Niyaz, Ö. C., & Demirbaş, N. (2018). Food Safety Perceptions of Fresh Fruit and Vegetable Consumers. Journal of Tekirdağ Agriculture Faculty, 15(2), 255-262.
Okur, M. G., & Çiçek, A. (2023). Bitki Koruma Ürünleri Bayilerinin Genel Özellikleri ve Pestisit Kullanımına Yönelik Tutum ve Davranışları: Tokat İli Örneği. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 12(1), 46-54.
Önen, C., Avcı, S., & Güneş, G. (2015). Çiftçilerin tarım ilaçlamasında kullandığı koruyucu sağlık önlemleri. Turkish Journal of Public Health, 13(2), 147-154.
Our World in Data (2022). World Population Growth. Erişim adresi: https://ourworldindata.org/world-population-growth Erişim Tarihi: 02.01.2022
Özkan, B., Akçaöz, H. V., Karaman, S., & Taşcıoğlu, Y. (2002). Antalya ilinde serada sebze üretiminde pestisit kullanımının ekonomik açıdan değerlendirilmesi. Bahçe, 31(1-2), 9-16.
Özyörük, A., Erbek, E., & Arslan, Ü. (2019). Manisa ili Salihli ve Sarıgöl ilçelerindeki zirai ilaç bayilerinin mesleki tutum ve davranışları ve üreticiler ile ilgili gözlemleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22, 125-132.
Pahang, J. T., Nasirun, N., Nisaa, K., Nor, M., Anuar, H. H., Saputra, D. H. (2021). Examining Factors that Influence Harumanis Farmers, Global Business Management Review, 13(1), 79-96.
Palis, F. G., Flor, R. J., Warburton, H., & Hossain, M. (2006). Our farmers at risk: behaviour and belief system in pesticide safety. Journal of Public Health, 28(1), 43-48.
Pan, Y., Ren, Y., Luning, P.A. (2021). Factors Influencing Chinese Farmers’ Proper Pesticide Application in Agricultural Products: A Review. Food Control, 122,107788.
Rapid Alert System for Food and Feed (RASSF) (2020). The Rapid Alert System for Food and Feed Annual Report 2020. Erişim adresi: https://ec.europa.eu/food/system/files/2021-08/rasff_pub_annual-report_2020.pdf Erişim Tarihi: 11.02.2022.
Rezaei, R., Mianaji, S., Ganjloo, A. (2018). Factors Affecting Farmers’ Intention to Engage in On-Farm Food Safety Practices in Iran: Extending the Theory Of Planned Behavior, Journal Of Rural Studies, 60, 152–166.
Rezaei, R., Safa, L., Damalas, C. A., Ganjkhanloo, M. M. (2019a). Drivers Of Farmers' Intention to Use Integrated Pest Management: Integrating Theory of Planned Behavior and Norm Activation Model, Journal Of Environmental Management, 236, 328–339.
Rezaei, R., Safa, L., Ganjkhanloo, M. M. (2020). Understanding Farmers’ Ecological Conservation Behavior Regarding The Use of Integrated Pest Management- An Application of The Technology Acceptance Model. Global Ecology and Conservation, 22, E00941
Rezaei, R., Seidi, M., Karbasioun, M. (2019b). Pesticide Exposure Reduction: Extending the Theory of Planned Behavior to Understand Iranian Farmers’ Intention to Apply Personal Protective Equipment, Safety Science, 120, 527–537.
Ritter, N. (2010). Understanding a widely misunderstood statistic: Cronbach's alpha. Paper presented at Southwestern Educational Research Association (SERA) Conference 2010, New Orleans, LA (ED526237).
Savari, M., & Gharechaee, H. (2020). Application of the Extended Theory Of Planned Behavior to Predict Iranian Farmers’ Intention for Safe Use of Chemical Fertilizers, Journal Of Cleaner Production, 263,121512.
Schreinemachers, P., & Tipraqsa, P. (2012). Agricultural pesticides and land use intensification in high, middle and low income countries. Food Policy, 37(6), 616–626.
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: Routledge.
Tama, R. A. Z., Liu, Y., Man, Y., Hoque, M., Adnan, M., Sarker, S. A. (2021). Assessing Farmers’ Intention Towards Conservation Agriculture by Using The Extended Theory Of Planned Behavior, Journal of Environmental Management, 280,111654.
Tapkı, N., Öztornacı, B., & Davran, M. K. (2021). Tarımsal çevre kirliliği açısından üreticilerin bilinç düzeyi: Doğu Akdeniz bölgesi örneği. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 5(3), 641-651.
Tarım ve Orman Bakanlığı (2022a). Resmi Tarımsal İlaç İstatistikleri. Erişim adresi: https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Menu/115/Resmi-Tarimsal-Ilac-Istatistikleri Erişim Tarihi: 01.02.2022.
Tarım ve Orman Bakanlığı (2022b). Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Çiftçi Kayıt Sistemi Verileri. Erişim Tarihi: 01.02.2022.
Tiryaki, O., & Akar, Ö. (2018). Antalya ili’nde üreticilerin pestisit kullanımı konusunda bilgi düzeyi ve duyarlılıklarının araştırılması. Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(1), 53-70.
Tiryaki, O., Canhilal, R., Horuz, S. (2010). Tarım ilaçları kullanımı ve riskleri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 26(2):154-169.
Tümer, E. İ., Ağır, H. B., & Uslu, Z. (2019). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırma istekliliği: Konya ili Ilgın ilçesi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(4), 571-576.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2023). Bitkisel Üretim İstatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bitkisel-Uretim-Istatistikleri-2023-49535
Tusun, R. B., & Emiroğlu, O. N. (2023). Sera Tarımında Sebze Yetiştiricilerinin Pestisit Kullanımına İlişkin Görüşleri Ve Sağlık Okuryazarlık Durumunun Değerlendirilmesi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 897-914. United Nations (UN) (2022). World Population Day. Erişim adresi: https://www.un.org/en/observances/world-population-day Erişim Tarihi: 11.02.2022
United States Department of Agriculture (USDA) (2022). Erişim Adresi: https://www.ars.usda.gov/oc/timeline/green/ Erişim Tarihi: 11.02.2022
Uskun, E. (2015). Tarım çalışanlarının bitki koruma ürünleri konusunda bilgi ve davranışları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 72(3), 241-254.
Uskun, E., Ay, R., & Öğüt, S. (2010). Elma Yetiştiriciliği Alanında Çalışanların Tarım İlaçları Konusunda Bilgi, Tutum ve Davranışları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 9(6), 633-644.
Wang, J., Chu, M., Deng, Y.Y., Lam, H., Tang, J. (2017). Determinants of Pesticide Application: An Empirical Analysis with Theory of Planned Behaviour, China Agricultural Economic Review, 10(4), 608-625.
Watkins, M. W. (2018). Exploratory factor analysis: A guide to best practice. Journal of black psychology, 44(3), 219-246.
World Health Organization (WHO) (2022). Chemical Safety and Health. Erişim Adresi: https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/chemical-safety-and-health/health-impacts/chemicals/pesticides Erişim Tarihi: 14.03.2022.
Yazdanpanah, M., Feyzabad, F. R., Abbaszadeh, K. (2019). Factors Affecting Avoiding the Use of Pesticides to Greenhousevegetables Inbandarabbas District (Iran), International Journal of Agricultural Management and Development, 9(3), 237-247.
Yılmaz, H., Düzenli, A., & Dağ, M. M. (2024). Dünya, Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’de Pestisit Kullanımı ve Yasal Düzenlemeler. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 11(3), 315-330.
Yüzbaşıoğlu, R., & Topkaya, Ş. (2022). Üreticilerin Tarım İlacı Uygulamasındaki Bilgisi ve İlaçlamada Çevre Duyarlılığı: Tokat İli Merkez İlçe Örneği. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(3), 306-316.
Zachmann, L., McCallum, C., & Finger, R. (2024). Spraying for the beauty: Pesticide use for visual appearance in apple production. Agricultural economics, 55(4), 621-638.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Policy

Journal Section

Research Article

Authors

Özge Can Niyaz Altınok
0000-0002-4958-9931
Türkiye

Ahmet Akçam
0009-0007-6066-5177
Türkiye

Alptekin Mert Yılmaz ^*
0000-0002-7062-4770
Türkiye

Early Pub Date

January 21, 2026

Publication Date

January 21, 2026

Submission Date

August 7, 2025

Acceptance Date

October 2, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 29 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1758372

IZ

https://izlik.org/JA25BD87LJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Niyaz Altınok, Ö. C., Akçam, A., & Yılmaz, A. M. (2026). Armut Üreticilerinin Pestisit Kullanımına İlişkin Bilinç Düzeylerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Bursa İli Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, 29(2), 408-428. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1758372