Yağmur Suyu Hasadı; Önem, Kullanım İmkanı ve Sınıflandırması: Türkiye İçin Bir Değerlendirme Analizi

Caner Yerli; Talip Çakmakcı

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1859825

TR EN

Yağmur Suyu Hasadı; Önem, Kullanım İmkanı ve Sınıflandırması: Türkiye İçin Bir Değerlendirme Analizi

Öz

Başta tarım sektörü olmak üzere tüm sektörlerdeki su kıtlığı sürdürülebilir, yenilenebilir ve alternatif su kaynaklarının kullanımını bir zorunluluk haline getirmiştir. Bu zorunluluğu yerine getiren yağmur suyu hasadının kullanım perspektifini, önemini, avantajlarını ve bileşenleriyle teknik sınıflandırmalarını ortaya koyan bu çalışma, Türkiye genelinde sera alanlarından yağmur suyu hasadının il bazından potansiyelini belirlemeyi, bu potansiyelle o ilde üretilen domatesin sulama suyu ihtiyacını karşılama oranını analiz etmeyi amaçlamıştır. Sonuçta, ülke bazında yıllık toplam yağmur suyu hasadı 564 milyon m³ olarak bulunmuş ve bunun Türkiye’de domates üretiminin sulama suyu ihtiyacının ortalama %51’ini karşılayabileceği belirlenmiştir. Antalya, 297 milyon m³’le en yüksek yağmur suyu hasadı potansiyeline sahip il olurken, Mersin (97 milyon m³) ve Adana (77 milyon m³) bu ili takip etmiştir. Yalova ilinde hasat edilen yağmur suyu miktarının, ilde üretilen domatesin sulama suyu ihtiyacını yaklaşık 17 kat, Adana’da 5 kat, Mersin ve Antalya’da ise sırasıyla 2,9 ve 2,6 kat karşılayabildiği belirlenmiştir. Hatay, Zonguldak ve Ordu’da yağmur suyu hasadı potansiyeli, domatesin su ihtiyacının tamamını karşılayabilir potansiyelde olmuştur. Sera alanlarından yağmur suyu hasadı, sulamada su talebini önemli ölçüde azaltabilecek, düşük maliyetli ve uygulanabilir bir çözüm sunmaktadır. Bu potansiyelin değerlendirilmesi için yağmur suyu hasadı sistemlerinin teşvik edilmesi ve su yönetim planlarına entegre edilmesi çalışmanın önerilebilir bulguları arasında konumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Rainwater Harvesting; Importance, Usage Possibility and Classification: An Assessment Analysis for Türkiye

Abstract

Water scarcity across all sectors, particularly in agriculture, has made the use of sustainable, renewable, and alternative water resources a necessity. This study, which reveals the usage perspective, importance, advantages, and technical classifications of rainwater harvesting, which fulfills this necessity, aims to determine the potential of rainwater harvesting from greenhouse areas on a provincial basis throughout Türkiye and to analyze the extent to which this potential can meet the irrigation water demand of tomatoes produced in that province. The results indicate that the total annual rainwater harvesting potential at the national scale is 564 million m³, which can meet, on average, 51% of the irrigation water demand for tomato production in Türkiye. Antalya has the highest rainwater harvesting potential with 297 million m³, followed by Mersin (97 million m³) and Adana (77 million m³). It was determined that the harvested rainwater can meet the irrigation water demand of tomato production by approximately 17 times in Yalova, 5 times in Adana, and 2.9 and 2.6 times in Mersin and Antalya, respectively. In Hatay, Zonguldak, and Ordu, the rainwater harvesting potential is sufficient to fully meet the irrigation water demand of tomato production. Rainwater harvesting from greenhouse areas offers a low-cost, feasible, and effective solution that can significantly reduce irrigation water demand. Promoting rainwater harvesting systems and integrating them into water management plans to realize this potential is among the recommended findings of the study.

Keywords

References

Abdulla, F. (2020). Rainwater harvesting in Jordan: potential water saving, optimal tank sizing and economic analysis. Urban Water Journal, 17(5), 446-456. https://doi.org/10.1080/1573062X.2019.1648530
Abdulla, F. A., & Al-Shareef, A. W. (2009). Roof rainwater harvesting systems for household water supply in Jordan. Desalination, 243(1-3), 195-207. https://doi.org/10.1016/j.desal.2008.05.013
Ammar, A., Riksen, M., Ouessar, M., & Ritsema, C. (2016). Identification of suitable sites for rainwater harvesting structures in arid and semi-arid regions: A review. International Soil and Water Conservation Research, 4(2), 108-120. https://doi.org/10.1016/j.iswcr.2016.03.001
Angelakis, A. N., & Snyder, S. A. (2015). Wastewater treatment and reuse: Past, present, and future. Water, 7(9), 4887-4895. https://doi.org/10.3390/w7094887
Çakar, H. (2022). İzmir ili koşullarında bahçeli bir sitenin yağmur suyu hasadı potansiyelinin değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 9(2), 446-452. https://doi.org/10.30910/turkjans.1084095
Çakmakcı, T. (2024). Su yönetiminde yeni yaklaşım: yağmur suyu hasadı. In Tüfenkci, S (Ed.), Tarımsal sürdürülebilirlikte teknolojik gelişmeler ve güncel yaklaşımlar. Akademisyen Kitabevi A.Ş.
Campisano, A., & Lupia, F. (2017). A dimensionless approach for the urban-scale evaluation of domestic rainwater harvesting systems for toilet flushing and garden irrigation. Urban Water Journal, 14(9), 883-891. https://doi.org/10.1080/1573062X.2017.1279192
Castelli, G., Oliveira, L. A. A., Abdelli, F., Dhaou, H., Bresci, E., & Ouessar, M. (2019). Effect of traditional check dams (jessour) on soil and olive trees water status in Tunisia. Science of the Total Environment, 690, 226-236. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.06.514

Chahar, B. R., Graillot, D., & Gaur, S. (2012). Storm-water management through infiltration trenches. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 138(3), 274-281. https://doi.org/10.1061/(ASCE)IR.1943-4774.000040
Demirbaş, M., & Aydın, R. (2020). 21. Yüzyılın en büyük tehdidi: küresel iklim değişikliği. Ecological Life Sciences, 15(4), 163-179.
Dündar, M., (2017). Su Kaynaklarının Uluslararası Sorun Oluşturması (230842). [Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Elerman, O., & Gültekin, N. (2022). Su yönetiminde alternatif su kaynağı sarnıçlar: bodrum yarımadasından örnekler. İdealkent, 14(Özel Sayı), 510-535. https://doi.org/10.31198/idealkent.1090780
Ertop, H., Kocięcka, J., Atilgan, A., Liberacki, D., Niemiec, M., & Rolbiecki, R. (2023). The importance of rainwater harvesting and its usage possibilities: Antalya example (Turkey). Water, 15(12), 2194. https://doi.org/10.3390/w15122194
González, P. S., Sáez Lazo, R., Vallejos Carrera, C., Fernández Torres, Ó., Bustos-Espinoza, L., Ibáñez Córdova, A., & Ingram, B. (2025). Rainwater harvesting for well recharge and agricultural irrigation: an adaptation strategy to climate change in central Chile. Sustainability, 17(8), 3549. https://doi.org/10.3390/su17083549
Güvenç, İ. (2019). Türkiye’de domates üretimi, dış ticareti ve rekabet gücü. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(1), 57-61. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.432316
Hamidi, M. N., Hamidi, N., Işık, O., Güven, H., Özgün, H., & Erşahin, M. E. (2023). Sürdürülebilir yağmur suyu hasadı. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 24(2), 97-110.
Karataş, D., & Savaşır, K. (2023). Alsancak Mustafa Denizli Stadyumu özelinde sürdürülebilir bir retrofit önerisi: yağmur suyu toplama sistemi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 27(2), 321-330.
Kılıç, M. Y., & Abuş, M. N. (2018). Bahçeli bir konut örneğinde yağmur suyu hasadı. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 4(2), 209-215. https://doi.org/10.24180/ijaws.426795
Kim, K., & Yoo, C. (2009). Hydrological modeling and evaluation of rainwater harvesting facilities: case study on several rainwater harvesting facilities in Korea. Journal of Hydrologic Engineering, 14(6), 545-561. https://doi.org/10.1061/(ASCE)HE.1943-5584.000003
Kumbasaroğlu, H., Aşkan, E., & Dağdemir, V. (2021). Türkiye’de domatesin ekonomik analizi. Mediterranean Agricultural Sciences, 34(1), 47-54. https://doi.org/10.29136/mediterranean.734756
Kuzma, S., Saccoccia, L., & Chertock, M., (2023). 25 countries, housing one-quarter of the population, face extremely high water stress. World Resources Institute. https://www.wri.org/insights/highest-water-stressed-countries#:~:text=By%202050%2C%20an%20additional%201,by%202100%2C%20an%20optimistic%20scenario. (Alınma Tarihi: 20 Ekim 2025).
Ling, E., & Benham, B. (2014). Rainwater Harvesting Systems, Virginia Cooperative Extension, Virginia Tech, Virginia State University. Lecture Notes: Blacksburg, VI, USA.
Márquez, J. D., Peña, L. E., Barrios, M., & Leal, J. (2021). Detection of rainwater harvesting ponds by matching terrain attributes with hydrologic response. Journal of Cleaner Production, 296, 126520. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.126520
MGM, (2025). Meteoroloji Genel Müdürlüğü. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx (Alınma Tarihi: 20 Ekim 2025).
Mishra, S. S., Shruthi, B. K., & Rao, H. J. (2020). Design of rooftop rainwater harvesting structure in a University campus. International Journal of Recent Technology and Engineering, 8(5), 3591-3595.
Morey, A., Dhurve, B., Haste, V., & Wasnik, B. (2016). Rainwater harvesting system. International Research Journal of Engineering and Technology, 3(4), 2158-2162.
Morgan, P. (1990). Rural water supplies and sanitation. Macmillan Publishers Ltd. London, 358 s. Ors, I., Safi, S., Unlukara, A., & Yurekli, K. (2011). Water harvesting techniques, structures and their impacts. Journal of Agricultural Sciences Research, 4, 65-71.
Osayemwenre, G., & Osibote, O. A. (2021). A review of health hazards associated with rainwater harvested from green, conventional and photovoltaic rooftops. International Journal of Environmental Science and Development, 12(10), 289-303. https://doi.org/10.18178/ijesd.2021.12.10.1353
Ouessar, M., Sghaier, M., Mahdhi, N., Abdelli, F., De Graaff, J., Chaieb, H., Yahyaoui, H., & Gabriels, D. (2004). An integrated approach for impact assessment of water harvesting techniques in dry areas: the case of Oued Oum Zessar watershed (Tunisia). Environmental Monitoring and Assessment, 99(1), 127-140. https://doi.org/10.1007/s10661-004-4013-7
Oweis, T., Prinz, D., & Hachum, A. (2001). Water harvesting: Indigenous knowledge for the future of the drier environments. International Centre for Agricultural Research in the Dry Areas, Aleppo, Syria, 40 s.
Prinz, D., & Malik, A. H. (2002). Runoff Farming. Institute of Water Resources Management. Karlsruhe, Germany.
Rahman, S., Khan, M. T. R., Akib, S., Din, N. B. C., Biswas, S. K., & Shirazi, S. M. (2014). Sustainability of rainwater harvesting system in terms of water quality. The Scientific World Journal, 2014(1), 721357. https://doi.org/10.1155/2014/721357
Razzaghi, M. A. (2011). Rain water harvesting systems is a way for water conservation. International Journal of Water Resources and Arid Environments, 1(4), 72-84.
Richards, S., Rao, L., Connelly, S., Raj, A., Raveendran, L., Shirin, S., Jamwal, P., & Helliwell, R. (2021). Sustainable water resources through harvesting rainwater and the effectiveness of a low-cost water treatment. Journal of Environmental Management, 286, 112223. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112223
Sahin, U. (2024). Improper water use and biodiversity loss. In M.E. Aydin, K. Sahin & S. Ercisli (Eds.), Biodiversity agriculture and food. Turkish Academy of Sciences (TUBA).
Sample, D. J., Liu, J., & Wang, S. (2013). Evaluating the dual benefits of rainwater harvesting systems using reliability analysis. Journal of Hydrologic Engineering, 18(10), 1310-1321. https://doi.org/10.1061/ (ASCE)HE.1943-5584.0000748
Selimoğlu, P., & Yamaçlı, R. (2022). Sürdürülebilir yağmur suyu hasadı üzerine yapısal bir inceleme. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, 5(2), 210-231. https://doi.org/10.51764/smutgd.1121620
Şen, O. (2022). Dünyada iklim değişiminde son gelişmeler türkiye açısından riskler ve çözüm önerileri. İTÜ Vakfı Yayınları. https://www.ituvakif.org.tr/dunyada-iklim-degisiminde-son-gelismeler-turkiye-acisindan-riskler-ve-cozum-onerileri (Alınma Tarihi: 19 Ekim 2025).
Shi, Y. Z., Wang, Y. H., Cui, Y. L., Wang, S. W., & Zhang, Y. S. (2014). A new rainwater harvesting and recycling system for transforming sloping land into terraced farmland. Journal of Mountain Science, 11(1), 205-214. https://doi.org/10.1007/s11629-013-2855-6
Silva, F. F. C., Pacheco, F. A. L., & Sanches Fernandes, L. F. (2025). Methodologies for locating suitable areas for rainwater harvesting in arid regions: A Review. Water, 17(10), 1500. https://doi.org/10.3390/w17101500
Şimşek, A., & Demir, G. (2023). Yağmur suyu hasadının Ondokuz Mayıs Üniversitesi kütüphane binasında uygulanabilirliğinin araştırılması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 52, 176-182. https://doi.org/10.5281/zenodo.10396768
SRA, (2025). Su Risk Atlası. https://www.wri.org/applications/aqueduct/water-risk-atlas/#/?advanced=false&basemap=hydro&indicator=w_awr_def_tot_cat&lat=30&lng=-80&mapMode=view&month=1&opacity=0.5&ponderation=DEF&predefined=false&projection=absolute&scenario=optimistic&scope=baseline&threshold&timeScale=annual&year=baseline&zoom=3 (Alınma Tarihi: 25 Kasım 2025).
TAGEM & DSİ, (2017). Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri. https://www.tarimorman.gov.tr/ TAGEM/Belgeler/yayin/Tu%CC%88rkiyede%20Sulanan%20Bitkilerin%20Bitki%20Su%20Tu%CC%88ketimleri.pdf (Alınma Tarihi: 25 Kasım 2025).
TÜİK, (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. Bitkisel üretim istatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/ ?kn=92&locale=tr
TYR (2024). Adana Tarımsal Yatırım Rehberi. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Tarımsal Yatırımcı Danışma Ofisi. https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/ TARYAT/ Belgeler/AdanaTar%C4%B1msalYat%C4%B1r%C4%B1mRehberi.pdf (Alınma Tarihi: 20 Ağustos 2025).
Üstün, G. E., Can, T., & Küçük, G. (2020). Binalarda yağmur suyu hasadı. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 25(3), 1593-1610. https://doi.org/10.17482/uumfd.765561
Vieira, A. S., Beal, C. D., Ghisi, E., & Stewart, R. A. (2014). Energy intensity of rainwater harvesting systems: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 34, 225-242. https://doi.org/10.1016/j.rser.2014.03.012
Yawalkar, R., Ingole, S., Derkar, S., Gaurkar, M., Kawle, S., & Hingwe, G. D. (2021). Rainwater harvesting by rooftop method. International Research Journal of Engineering and Technology, 8(9), 1988-1991.
Yerli, C. (2025). Reducing grey water footprint input and blue-green water footprint output of silage maize in biochar applications under irrigation with different water sources. Desalination and Water Treatment, 321, 101051. https://doi.org/10.1016/j.dwt.2025.101051
Yılmaz, F. K. (2019). Adana Ovaları'nda endüstriyel tarım bitkilerinin üretimindeki değişiklikler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 973-986.
Zhang, S., Carmi, G., & Berliner, P. (2013). Efficiency of rainwater harvesting of microcatchments and the role of their design. Journal of Arid Environments, 95, 22-29. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2013.03.003

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Biosystem , Agricultural Structures

Journal Section

Research Article

Authors

Caner Yerli ^*
0000-0002-8601-8791
Türkiye

Talip Çakmakcı
0000-0001-5815-1256
Türkiye

Early Pub Date

April 11, 2026

Publication Date

-

Submission Date

January 9, 2026

Acceptance Date

February 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1859825

IZ

https://izlik.org/JA64SS94LD

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yerli, C., & Çakmakcı, T. (2026). Yağmur Suyu Hasadı; Önem, Kullanım İmkanı ve Sınıflandırması: Türkiye İçin Bir Değerlendirme Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication, 1473-1483. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1859825