Yağmur Suyu Hasadı; Önem, Kullanım İmkanı ve Sınıflandırması: Türkiye İçin Bir Değerlendirme Analizi

Başta tarım sektörü olmak üzere tüm sektörlerdeki su kıtlığı sürdürülebilir, yenilenebilir ve alternatif su kaynaklarının kullanımını bir zorunluluk haline getirmiştir. Bu zorunluluğu yerine getiren yağmur suyu hasadının kullanım perspektifini, önemini, avantajlarını ve bileşenleriyle teknik sınıflandırmalarını ortaya koyan bu çalışma, Türkiye genelinde sera alanlarından yağmur suyu hasadının il bazından potansiyelini belirlemeyi, bu potansiyelle o ilde üretilen domatesin sulama suyu ihtiyacını karşılama oranını analiz etmeyi amaçlamıştır. Sonuçta, ülke bazında yıllık toplam yağmur suyu hasadı 564 milyon m³ olarak bulunmuş ve bunun Türkiye’de domates üretiminin sulama suyu ihtiyacının ortalama %51’ini karşılayabileceği belirlenmiştir. Antalya, 297 milyon m³’le en yüksek yağmur suyu hasadı potansiyeline sahip il olurken, Mersin (97 milyon m³) ve Adana (77 milyon m³) bu ili takip etmiştir. Yalova ilinde hasat edilen yağmur suyu miktarının, ilde üretilen domatesin sulama suyu ihtiyacını yaklaşık 17 kat, Adana’da 5 kat, Mersin ve Antalya’da ise sırasıyla 2,9 ve 2,6 kat karşılayabildiği belirlenmiştir. Hatay, Zonguldak ve Ordu’da yağmur suyu hasadı potansiyeli, domatesin su ihtiyacının tamamını karşılayabilir potansiyelde olmuştur. Sera alanlarından yağmur suyu hasadı, sulamada su talebini önemli ölçüde azaltabilecek, düşük maliyetli ve uygulanabilir bir çözüm sunmaktadır. Bu potansiyelin değerlendirilmesi için yağmur suyu hasadı sistemlerinin teşvik edilmesi ve su yönetim planlarına entegre edilmesi çalışmanın önerilebilir bulguları arasında konumlanmıştır.

Water scarcity across all sectors, particularly in agriculture, has made the use of sustainable, renewable, and alternative water resources a necessity. This study, which reveals the usage perspective, importance, advantages, and technical classifications of rainwater harvesting, which fulfills this necessity, aims to determine the potential of rainwater harvesting from greenhouse areas on a provincial basis throughout Türkiye and to analyze the extent to which this potential can meet the irrigation water demand of tomatoes produced in that province. The results indicate that the total annual rainwater harvesting potential at the national scale is 564 million m³, which can meet, on average, 51% of the irrigation water demand for tomato production in Türkiye. Antalya has the highest rainwater harvesting potential with 297 million m³, followed by Mersin (97 million m³) and Adana (77 million m³). It was determined that the harvested rainwater can meet the irrigation water demand of tomato production by approximately 17 times in Yalova, 5 times in Adana, and 2.9 and 2.6 times in Mersin and Antalya, respectively. In Hatay, Zonguldak, and Ordu, the rainwater harvesting potential is sufficient to fully meet the irrigation water demand of tomato production. Rainwater harvesting from greenhouse areas offers a low-cost, feasible, and effective solution that can significantly reduce irrigation water demand. Promoting rainwater harvesting systems and integrating them into water management plans to realize this potential is among the recommended findings of the study.