Şanlıurfa Koşullarında Yetişen Kültür ve Yabani Hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) Genotiplerinin Meyve, Yaprak ve Stoma Özelliklerinin Belirlenmesi

Ali İkinci; Bekir Erol Ak; Birgül Dikmetaş; Ibrahim Halil Hatipoglu

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1039422

EN TR

Determination of Fruit, Leaf and Stomata Characteristics of Culture and Wild Jujuba (Ziziphus jujuba Mill.) Genotypes Grown in Şanlıurfa Conditions

Abstract

This research was carried out in 2021 to determine the fruit, leaf and stomata characteristics of jujube (Ziziphus jujuba Mill.) genotypes grown in two separate orchards in Şanlıurfa province, which has arid and semi-arid ecological conditions in the Southeastern Anatolia Region. In the jujube genotypes examined in the study; fruit weight was 2.78-20.28 g, fruit length was 21.77-39.47 mm, fruit width was 18.62-37.23 mm, leaf area was 3.11-7.01 cm2, leaf width was 1.31-2.65 cm and leaf length was 3.29-5.09 cm. In the jujube genotypes, the number of stomata is 323.30 units mm-2 (culture jujube)-333.31 units mm-2 (wild jujube), mean stomatal length and width are 27.22 (wild jujube)-28.00 µm (culture jujube) and 18.21 (wild jujube)-20.05 µm (culture jujube). According to these results, it was determined that the number of stomata, stomatal width and length values of the wild jujube genotype, which has a smaller leaf area, did not differ statistically from the culture jujube genotype. In this respect, it is thought that the jujube plant can be used successfully in afforestation studies in arid and semi-arid ecologies, due to the fact that the stomatal density per unit area is higher than other species.

Keywords

Şanlıurfa Koşullarında Yetişen Kültür ve Yabani Hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) Genotiplerinin Meyve, Yaprak ve Stoma Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu araştırma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kurak ve yarı-kurak ekolojik koşullarına sahip Şanlıurfa ilinde iki ayrı bahçede yetiştirilen hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) genotiplerinin meyve, yaprak ve stoma özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2021 yılında yürütülmüştür. Araştırmada incelenen hünnap genotiplerinde meyve ağırlığı 2.78-20.28 g, meyve boyu 21.77-39.47 mm ve meyve eni 18.62-37.23 mm, yaprak alanı 3.11-7.01 cm2, yaprak eni 1.31-2.65 cm ve yaprak boyu ise 3.29-5.09 cm arasında belirlenmiştir. Hünnap genotiplerinde stoma sayıları 323.30 adet mm-2 (kültür hünnap)-333.31 adet mm-2 (yabani hünnap), ortalama stoma boyu ve eni değerleri ise sırasıyla 27.22 (yabani hünnap)-28.00 µm (kültür hünnap) ve 18.21 (yabani hünnap)-20.05 µm (kültür hünnap) arasında tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlara göre daha küçük yaprak alanına sahip olan yabani hünnap genotipinin stoma sayısı, stoma eni ve boyu değerlerinin istatistiksel olarak kültür hünnap genotipinden farklılık göstermediği belirlenmiştir. Bu bakımdan, birim alandaki stoma yoğunluğunun diğer türlere göre daha fazla olması nedeniyle, hünnap bitkisinin kurak ve yarı-kurak ekolojilerde ağaçlandırma çalışmalarında başarılı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

21133

Teşekkür

Çalışmayı destekleyen Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’ne (Proje No: 21133) teşekkür ederiz.

Kaynakça

Acarsoy Bilgin N 2020. Evaluation of Some Fruit Characteristics of Jujube (Ziziphus jujuba Mill) Genotypes in Manisa,Turkey. Applied Ecology and Environmental Research, 18(1):1649-1660.
Alparslan K 2019. Düzce Yöresi Kestanelerinin (Castanea sativa Mill.) Bazı Pomolojik ve Morfolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 112 sy.
Anonim 2017. T.C. Orman Genel Müdürlüğü, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, 2017 Yılı Teknik Raporları. Ağaçlandırmalarda Hünnap Türünün Kullanımın Araştırılması. https://doa.ogm.gov.tr/SiteAssets/Sayfalar/Teknik%20Rapor%202017/6.pdf (Erişim tarihi: 16.12.2021).
Avcı N, Aygün A 2014. Determination of Stomatal Density and Distribution on Leaves of Turkish Hazelnut (Corylus avellana L.) cultivars. Journal of Agricultural Sciences, 20(4), 454-459.
Bekişli Mİ 2014. Harran Ovası Koşullarında Yetiştirilen Bazı Asma Çeşitleri ile Amerikan Asma Anaçlarının Yaprak ve Stoma Özelliklerinin Belirlenmesi. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 96 sy.
Bekişli Mİ, Gürsöz S 2016. Harran Ovası Koşullarında Yetiştirilen Bazı Amerikan Asma Anaçlarının Yaprak ve Stoma Özelliklerinin İncelenmesi. Bahçe, 45: 857-861.
Bektaş E 2019. Hünnap Meyvesinin (Ziziphus jujuba Mill.) Çatlaması Üzerine Farklı Uygulamaların Etkisi. Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 47 sy.
Choi SH, Ahn JB, Kozukue N, Levin CE, Friedman M 2011. Distribution of Free Amino Acids, Flavonoids, Total Phenolics, and Antioxidative Activities of Jujube (Ziziphus jujuba) Fruits and Seeds Harvested from Plants Grown in Korea. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 59(12): 6594-6604.

Çağlar S, Tekin H 1999. Farklı Pistacia Anaçlarına Aşılı Antepfıstığı Çeşitlerinin Stoma Yoğunlukları. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(5): 1029-1032.
Çağlar S, Sütyemez M, Bayazıt S 2004. Seçilmiş Bazı Ceviz (Juglans regia) Tiplerinin Stoma Yoğunlukları. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(2): 169–174.
Demirkaya ÜŞ 1999. Şanlıurfa Yöresinde Yetiştirilen Bazı Zeytin Çeşitlerinde Stomalar Üzerinde Araştırmalar. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 51 sy.
Durmaz NE 2014. Asma Yapraklarında Stoma Yoğunluğunun Saptanmasında Saydamlaştırma ve Kalıp Alma Yöntemlerinin Karşılaştırılması. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 53 sy.
Düzenli S Ağaoğlu YS 1992. Vitis vinifera L.’nin Bazı Çeşitlerinde Stoma Yoğunluğu Üzerine Yaprak Yaşının ve Yaprak Pozisyonlarının Etkisi. Doğa-Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 16: 63-72.
Ecevit MF, Şan B, Dilmaç Ünal T, Hallaç Türk, F, Yıldırım AN, Polat M, Yıldırım F 2008. Selection of Superior Ber (Ziziphus jujuba L.) Genotypes in Çivril Region. Tarım Bilimleri Dergisi, 14(1): 51-56.
Gao L, Zhou GF, Shen GN 2003. New Jujube Varieties and Their Cultural Techniques. China Fruits, 2: 38-40.
Ghazaeian M 2015. Genetic Diversity of Jujube (Ziziphus jujube Mill.) Germplasm Based on Vegetative and Fruits Physiochemical Characteristics from Golestan Province of Iran. Comunicata Scientiae, 6(1): 10-16.
Grygorieva O, Abrahamová V, Karnatovská M, Bleha R, Brindza J 2014. Morphological Characteristic of Fruit, Drupes and Seeds Genotypes of Ziziphus jujuba Mill. Potravinarstvo Slovak Journal of Food Sciences, 8(1): 306–314.
Ilgın M, Çağlar S 2009. Comparison of Leaf Stomatal Features in Some Local and Foreign Apricot (Prunus armeniaca L.) Genotypes. African Journal of Biotechnology, 8(6): 1074-1077. Ivanišová E, Grygorieva O, Abrahamova V, Schubertova Z, Terentjeva M, Brindza J 2017. Characterization of Morphological Parameters and Biological Activity of Jujube Fruit (Ziziphus jujuba Mill.). Journal of Berry Research, 7(4): 1-12.
Kara Z, Doğan O, Yazar K, Sabır A 2018. 41 B Asma Anacına In Vivo Kolhisin Uygulamalarının Morfolojik ve Sitolojik Etkileri. Selcuk J Agr Food Sci, 32(1): 8-13.
Karıncalı M 2003. Ziziphus jujube Mill. (Hünnap) Bitkisinin Morfolojik, Anatomik, Ekolojik ve Polen Özelliklerinin Araştırılması. Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 45 sy.
Kavas İ, Dalkılıç Z 2015. Bazı Hünnap Genotiplerinin Morfolojik, Fenolojik ve Pomolojik Özelliklerinin Belirlenmesi ve Melezleme Olanaklarının Araştırılması. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1): 57-72.
Khadivi A, Mirheidari F, Moradi Y, Paryan S 2021. Identification of Superior Jujube (Ziziphus jujuba Mill.) Genotypes Based on Morphological and Fruit Characterizations. Food Science & Nutrition 9(1): 3165-3176.
Krška B, Mishra S 2009. Sensory Evaluation of Different Products of Ziziphus Jujuba Mill. 1st International Jujube Symposium, 840: 557-562.
Kundi AHK, Wazir FK, Abdul G, Wazir ZDK 1989. Physicochemical Characteristics and Organoleptice Valuation of Different Ber (Zizyphus jujuba Mill.) Cultivars. Sarhad Journal of Agriculture, 5(2): 149-155.
Kurt N 2008. Orta Karadeniz Bölgesi Bazı Kestane Genotiplerinin Yaprak ve Stoma Özellikleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 75 sy.
Li JW, Ding SD, Ding XL 2005. Comparison of Antioxidant Capacities of Extracts from Five Cultivars of Chinese Jujube. Process Biochemistry, 40(11): 3607-3613.
Li X, Hou L, Li M, Pang X, Li Y 2021. Hybrid Triploid Induced by Megaspore Chromosome Doubling in Jujube (Ziziphus jujuba Mill.) ‘Maya’ and Its Characteristics. Forests, 12(2): 112.
Liu MJ, Zhou, JY, Zhao J 2003. Screening of Chinese Jujube Germplasm With High Resistance to Witches' Broom Disease. Acta Horticulturae, 663: 575-580.
Liu MJ, Zhao ZH 2009. Germplasm Resources and Production of Jujube in China. 1st International Jujube Symposium, 840: 25-32.
Markovski A, Velkoska-Markovska L 2015. Investigation of the Morphometric Characteristics of Jujube Types (Zizyphus jujuba Mill.) Fruits in Republic of Macedonia. Genetika, 47(1): 33-43.
Meena SK, Gupta NK, Gupta S, Khandelwal SK, Sastry EVD 2003. Effect of Sodium Chloride on the Growth and Gas Exchange of Young Ziziphus Seedling Rootstocks. Journal of Horticultural Science and Biotechnology, 78(4): 454-457.
Mert C, Barut E, Uysal T 2009.Farklı Anaçlar Üzerine Aşılı Elma Çeşitlerinde Stoma Morfolojilerinin Araştırılması. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 2(2): 61-64.
Mısırlı A, Aksoy U 1994. A Study on The Leaf and Stomatal Properties of Sarilop Fig Variety. J. Ege Univ. Agric. Fac., 31: 57-63.
Muradoğlu F, Gündoğdu M 2011. Stomata Size and Frequency in Some Walnut (Juglans regia) Cultivars. International Journal of Agriculture and Biology, 13(6): 1011-1015.
Pandey A, Singh R, Radhamani J, Bhandari DC 2010. Exploring the Potential of Ziziphus nummularia (Burm. f.) Wight et Arn. from Drier Regions of India. Genetic Resources and Crop Evolution, 57(6): 929-936.
Pareek S, Fageria MS, Dhaka RS 2002. Performance of Ber Genotypes Under Arid Condition. Current Agriculture, 26(1/2): 63-65.
Riaz MU, Raza MA Saeed A, Ahmed M, Hussain T 2021. Variations in Morphological Characters and Antioxidant Potential of Different Plant Parts of Four Ziziphus Mill. Species from the Cholistan. Plants, 10(12): 2734.
Ryugo K 1988. Fruit Culture: Its Science and Art. John Wiley and Sons Inc, New York, 344p.
Siriamornpun S, Weerapreeyaku N, Barusrux S 2015. Bioactive Compounds and Health Implications are Better for Green Jujube Fruit that for Ripe Fruit. Journal of Functional Foods, 12: 246-255.
Stănică F 2009. Characterization of Two Romanian Local Biotypes of Ziziphus jujuba. Acta Horticulturae, 840: 259-262.
Tatari M, Ghasemi A, Mousavi A 2016. Genetic Diversity in Jujube Germplasm (Ziziphus jujuba Mill.) Based on Morphological and Pomological Traits in Isfahan Province, Iran. Crop Breeding Journal, 4-6: 79-85.
TÜİK 2021. Türkiye İstatistik Kurumu. URL: https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (Erişim Tarihi: 20 Aralık 2021).
Wang B, Huang Q, Venkitasamy C, Chai H, Gao H, Cheng N, Pan Z 2016. Changes in Phenolic Compounds and Their Antioxidant Capacities in Jujube (Ziziphus jujube Miller) During Three Edible Maturity Stages. Lebensmittel-Wissenschaft und-Technologie Food Science and Technology, 66: 56-62.
Xue Z, Feng W, Cao J, Cao D, Jiang W 2009. Antioxidant Activity and Total Phenolic Contents in Peel and Pulp of Chinese Jujube (Ziziphus jujuba Mill) Fruits. Journal of Food Biochemistry, 33(5): 613-629.
Yao S 2012. Jujube: Chinese Date in New Mexico. College of Agricultural, Consumer and Environmental Sciences, New Mexico State University. URL: https://aces.nmsu.edu/pubs/_h/ H330/welcome.html (Erişim tarihi: 17.12.2021).
Zhumatov UZ 1996. Elementary Compositions of the Fruits of Morus nigra and Zizyphus jujuba and Their Biological Activities. Chemistry of Natural Compounds, 32: 116-117.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ali İkinci ^*
0000-0001-8149-7095
Türkiye

Bekir Erol Ak
0000-0001-6938-942X
Türkiye

Birgül Dikmetaş
0000-0003-3618-3307
Türkiye

Ibrahim Halil Hatipoglu
0000-0002-7236-4976
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

21 Aralık 2021

Kabul Tarihi

26 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 25 Sayı: Ek Sayı 2

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1039422

IZ

https://izlik.org/JA55SZ69RA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

İkinci, A., Ak, B. E., Dikmetaş, B., & Hatipoglu, I. H. (2022). Şanlıurfa Koşullarında Yetişen Kültür ve Yabani Hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) Genotiplerinin Meyve, Yaprak ve Stoma Özelliklerinin Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(Ek Sayı 2), 441-451. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1039422