İklim Değişikliğinin Türkiye’de Tarımsal Üretime Etkisi

The agriculture sector has a history as old as human history. The necessity of eating and drinking activities for the continuation of life gives this sector strategic importance. Climate change is a situation that affects the whole world, especially the negativities caused by greenhouse gas emissions as a result of the industrial revolution. Although the share of agricultural production in the economy decreased with the industrial revolution, the recent COVID-19 pandemic period has once again shown that agricultural production and supply are too important to be ignored. This importance of agricultural production has also raised the question of how much and how climate changes affect agricultural production. The fact that the negative effects of climate change indicators will not disappear immediately makes it important to identify both problems and solutions. The aim of the study is to reveal how and in what direction the amount of Türkiye’s agricultural production is affected by the variables accepted as indicators of climate change. For this purpose, Variance Decomposition, Impulse-Response Function, and Toda-Yamamoto Causality Analysis were performed after unit root tests. According to the results obtained, there is a causality relationship between agricultural production and greenhouse gas emissions in Türkiye, while there is a causality relationship between drought, change in average temperatures, and change in precipitation variables and greenhouse gas emissions variables. In light of the finding that greenhouse gas emissions are directly and indirectly the cause of climate change in Türkiye, studies to control greenhouse gas emissions should be urgently implemented.

Tarım sektörü insanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahiptir. Hayatın devamı için yeme-içme faaliyetlerinin yapılması zorunluluğu bu sektöre stratejik bir önem kazandırmaktadır. İklim değişikliği ise sanayi devriminin bir sonucu olarak başta sera gazı emisyonlarının sebep olduğu olumsuzluklar olmak üzere tüm Dünya’yı etkileyen bir durumdur. Sanayi devrimi ile birlikte tarımsal üretimin ekonomi içindeki payı azalsa da yakın zamanda gerçekleşen Covid-19 pandemi dönemi tarımsal üretim ve arzının göz ardı edilemeyecek kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermiştir. Tarımsal üretimin sahip olduğu bu önem aynı zamanda iklim değişikliklerinin tarımsal üretimi ne kadar ve nasıl etkilediği sorusunu ortaya çıkarmıştır. İklim değişikliği göstergelerinin olumsuz etkilerinin hemen ortadan kalkmayacağı gerçeği hem sorunların hem de çözüm yollarının tespitini önemli hale getirmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye’de tarımsal üretim miktarının iklim değişikliklerinin göstergesi olarak kabul edilen değişkenlerden nasıl ve ne yönde etkilendiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla birim kök testlerinden sonra Varyans Ayrıştırması, Etki-Tepki Fonksiyonu ve Toda Yamamoto Nedensellik Analizi yapılmıştır. Çalışma sonuçları, Türkiye’de tarımsal üretim ile sera gazı emisyonu arasında bir nedensellik ilişkisinin yanı sıra kuraklık, ortalama sıcaklık ve yağış değişkenleri ile sera gazı emisyonu arasında da nedensellik ilişkisi olduğunu, yani sera gazı emisyonunun doğrudan ve dolaylı olarak iklim değişikliğinin nedeni olduğunu göstermektedir. Buna göre öncelikli olarak sera gazı emisyonlarını kontrol altına alacak çalışmalara ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir.