Ziraat Mühendisi Adaylarının Tarımda Dijitalleşmeye Yönelik Tutumlarının Faktör Analizi ile Belirlenmesi: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Örneği
Öz
Bu araştırmanın amacı, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi öğrencilerinin tarımda dijitalleşmeye yönelik tutumlarını belirlemek ve bu tutumları etkileyen faktörleri analiz etmektir. Çalışmanın verileri, 2024-2025 akademik yılında 208 adet üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinden anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak 23 maddeden oluşan Likert tipi bir ölçek kullanılmış ve elde edilen veriler üzerinde keşfedici faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda ölçek üç ana boyuta ayrılmıştır. Bunlar; "Dijital Tarımın Faydaları ve Eğitimine Yönelik Algı", "Dijital Tarımın Ekonomik ve Çevresel Faydaları" ve "Dijital Tarıma Yönelik Endişeler ve Destek İhtiyacı" şeklindedir. Öğrenciler, dijital tarımın verimlilik artışı, maliyetlerin azaltılması ve çevresel sürdürülebilirliğe katkısı gibi konularda büyük ölçüde olumlu görüş bildirirken; teknolojiye bağımlılık, yüksek yatırım maliyetleri ve tarımsal istihdamın azalması gibi risklere yönelik kaygılarını da ifade etmişlerdir. KMO değeri 0.950 ve Cronbach’s Alpha katsayısı 0.971 olarak hesaplanmış, bu sonuçlar veri setinin faktör analizine son derece uygun ve ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, ziraat fakültelerinde dijital tarım teknolojilerine yönelik hem teorik hem de uygulamalı eğitimlerin artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca dijitalleşmenin yaygınlaştırılması sürecinde yalnızca teknolojik avantajların değil eğitim, destek ve adaptasyon boyutlarının da dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, teknoloji temelli değil, sosyo-kültürel ve eğitimsel bileşenleri içeren bütüncül yaklaşımlar benimsenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
keşfedici faktör analizi (KFA) Tarımda dijitalleşme Akıllı Tarım Tarımda teknoloji kullanımı Ziraat mühendisi adayı
Kaynakça
- Abdulai, A.R., KC, K.B. & Fraser, E. (2022). What factors influence the likelihood of rural farmer participation in digital agricultural services? Experience from smallholder digitalization in Northern Ghana. Outlook on Agriculture, 52(1), 57–66. https://doi.org/10.1177/00307270221144641.
- Anitei, M., Veres, C. & Pisla, A. (2020). Research on challenges and prospects of digital agriculture. Proceedings, 63(1), 67. https://doi.org/10.3390/proceedings2020063067.
- Aydın, N. (2022). The place of informatıon technologıes in the agrıcultural sector. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences. 8, 129-135.
- Baran, F.O., Kara, E. & Sürmen, M. (2023). Türkiye’de tarımda dijitalleşme sürecinde yaşanan gelişmeler. Tarım, orman ve su bilimlerinde yenilikçi çalışmalar. Duvar Yayınevi. 8, 151–177.
- Bartlett, M.S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ 2 approximations. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 16(2), 296–298. https://www.jstor.org/stable/2984057.
- Bonett, D.G. & Wright, T.A. (2015). Cronbach's alpha reliability: Interval estimation, hypothesis testing, and sample size planning. Journal of Organizational Behavior, 36(1), 3-15. https://doi.org/10.1002/job.1960.
- Boz Yılmazer, E. & Tunalıoğlu, R. (2024). Akıllı Tarım Uygulamalarının Sektörel Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 55-66. https://doi.org/10.33202/comuagri.1469974.
- Bronson, K. (2018). Smart farming: Including rights holders for responsible agricultural innovation. Technology Innovation Management Review, 8(2), 7–14.
- Brown, J.D. (2009). Principal components analysis and exploratory factor analysis—Definitions, differences and choices. Shiken: JALT Testing & Evaluation SIG Newsletter, 13(1), 26–30.
- Bujang, M.A., Omar, E.D. & Baharum, N.A. (2018). A review on sample size determination for Cronbach’s alpha test: a simple guide for researchers. The Malaysian Journal of Medical Sciences: MJMS, 25(6), 85-99. https://doi.org/10.21315/mjms2018.25.6.9.
- Cronbach, L.J. (1951). Coefficient alpha and the interval structure of tests. Psychometrika, 16, 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555.
- Costello, A.B. & Osborne, J.W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 10(7), 1–9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868.
- Çakır, A. (2014). Faktör Analizi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doctoral dissertation, Doktora Tezi).
- Daponte, P., De Vito, L., Glielmo, L., Iannelli, L., Liuzza, D., Picariello, F. & Silano, G. (2019). A review on the use of drones for precision agriculture. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 275(1), 012022. https://doi.org/10.1088/1755-1315/275/1/012022.
- Demirel Atasoy, Z., Velioğlu, H., İlter, S., Gez, M. & Koç, C. (2019). Türkiye’de akıllı tarımın mevcut durum raporu. Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü. https://tarmakbir.org/wp-content/uploads/2022/07/akillitarimrapor01.pdf
- Demiryürek, K., Köksal, Ö. & Kawamorita, H. (2021). Acceleration of digital transformation in agriculture sector for ensuring sustainable food security (p. 93). Ankara: COMCEC and Ministry of Agriculture and Forestry.
- Dibbern, T., Romani, L.A.S. & Massruhá, S.M.F.S. (2024). Main drivers and barriers to the adoption of Digital Agriculture technologies. Smart Agricultural Technology, 8, 100459. https://doi.org/10.1016/j.atech.2024.100459.
- Eastwood, C., Klerkx, L., Ayre, M. & Dela Rue, B. (2019). Managing socio-ethical challenges in the development of smart farming: from a fragmented to a comprehensive approach for responsible research and innovation. Journal of agricultural and environmental ethics, 32(5), 741-768. https://doi.org/10.1007/s10806-017-9704-5.
- Eryılmaz, G.A., & Kılıç, O. (2018). Türkiye’de sürdürülebilir tarım ve iyi tarım uygulamaları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(4), 624-631.
- Field, A. (2009). Discovering Statistics Using SPSS. 3rd Edition, Sage Publications Ltd., London.
- Göl, B. & Tarhan, Ç. (2024). The challenges of digitalization in agriculture and digital agriculture in the EU climate policy. Journal of Information Systems and Management Research. https://doi.org/10.59940/jismar.1504821.
- Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. & Anderson, R.E. (2009). Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice-Hall. Hinkin, T.R. (1995). A review of scale development practices in the study of organizations. Journal of Management, 21(5), 967–988. https://doi.org/10.1177/014920639502100509.
- Howard, M.C. (2016). A review of exploratory factor analysis decisions and overview of current practices: What we are doing and how can we improve? International Journal of Human-Computer Interaction, 32(1), 51–62. https://doi.org/10.1080/10447318.2015.1087664.
- IBM Corp, (2009). IBM SPSS Statistics for Windows, Version 18.0. Armonk, NY: IBM Corp.
- Izquierdo, I., Olea, J. & Abad, F.J. (2014). Exploratory factor analysis in validation studies: Uses and recommendations. Psicothema, 26(3), 395-400. https://doi.org/10.7334/psicothema2013.349.
- Kaiser, H.F. (1960). The application of electronic computers to factor analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141–151. https://doi.org/10.1177/001316446002000116.
- Kaiser, H.F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/10.1007/BF02291575.
- Kamilaris, A., Fonts, A. & Prenafeta-Boldύ, F. X. (2019). The rise of blockchain technology in agriculture and food supply chains. Trends in food science & technology, 91, 640-652. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2019.07.034.
- Karpati, L., & Szakal, Z. (2009). Marketing characteristics of Tokaj wine specialities based on factor and cluster analyses. Applied Studies in Agribusiness and Commerce, 3(3-4), 93-101. https://doi.org/10.19041/APSTRACT/2009/3-4/20.
- Koçyiğit, A.Y., Abacı, N.İ., Demiryürek, K. & Demir, H. (2024). A research on determining the attitudes of Ondokuz Mayıs University Faculty of Agriculture students towards digitalization in agriculture. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi (TEAD), 10(2), 186–200. https://doi.org/10.61513/tead.1573312.
- Kurtuluş, K. (2004). Pazarlama Araştırmaları, Genişletilmiş 7. Baskı, Literatür Yayınları, İstanbul.
- Lazebnyk, L.L. & Voitenko, V.O. (2021). Digital technologies in agricultural enterprise management. Financial and Credit Activity: Problems of Theory and Practice, 6(41), 203–210. https://doi.org/10.18371/fcaptp.v6i41.251440.
- Lloret, S., Ferreres, A., Hernandez, A. & Tomas, I. (2017). The exploratory factor analysis ofitems: Guided analysis based on empirical data and software. Anales de Psicologia, 33, 417-432. http://dx.doi.org/10.6018/analesps.33.2.270211.
- Mallery, P. & George, D. (2000). SPSS for windows step by step. Allyn & Bacon, Inc.
- Marofi, Z., Bandari, R., Heravi-Karimooi, M., Rejeh, N. & Montazeri, A. (2020). Cultural adoption, and validation of the Persian version of the coronary artery disease education questionnaire (CADE-Q):a second-order confirmatory factor analysis. BMC Cardiovascular Disorders, 20, 1-9. https://doi.org/10.1186/s12872-020-01628-5.
- Nezamova, O.A. & Olentsova, J.A. (2022). The main trends of digitalization in agriculture. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 981(3), 032018. https://doi.org/10.1088/1755-1315/981/3/032018.
- Nikkhah, M., Heravi-Karimooi, M., Montazeri, A., Rejeh, N. & Sharif Nia, H. (2018). Psychometric properties the Iranian version of older People’s quality of life questionnaire (OPQOL). Health and Quality of Life Outcomes, 16, 1-10. https://doi.org/10.1186/s12955-018-1002-z.
- Nunnally, J.C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.
- Özdamar, K. (2017). Statistiksel veri analizi: SPSS ile uygulamalar. Nobel Yayıncılık.
- Reinecke, M. & Prinsloo, T. (2017). The influence of drone monitoring on crop health and harvest size. In 2017 1st International Conference on Next Generation Computing Applications (pp. 5–10). https://doi.org/10.1109/NEXTCOMP.2017.8016168.
- Sarmento, R.P. & Costa, V. (2019). Confirmatory factor analysis – a case study. (arXiv preprint arXiv:1905.05598). https://doi.org/10.48550/arXiv.1905.05598.
- Shrestha, N. (2020). Detecting multicollinearity in regression analysis. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 8(2), 39-42. https://doi.org/10.48550/arXiv.1905.05598.
- Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). New York: Allyn and Bacon.
- TBRC, (2024). Digital agriculture global market report 2024. The Business Research Company. https://www.thebusinessresearchcompany.com/report/digital-agriculture-global-market-report. (Accessed 03 Mar 2025)
- Tekinarslan, E. (2008). Faculty of Education Students’ Attitudes Toward Internet And Implications For Online Learning. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1).
- Zhang, Q. (2016). Precision agriculture technology for crop farming (p. 374). Taylor & Francis. https://doi.org/10.1201/b19336.
- Xiong, H., Dalhaus, T., Wang, P. & Huang, J. (2020). Blockchain technology for agriculture: Applications and rationale. Frontiers in Blockchain, 3. https://doi.org/10.3389/fbloc.2020.00007.
- Watkins, M.W. (2018). Exploratory factor analysis: A guide to best practice. Journal of Black Psychology, 44(3), 201–246. https://doi.org/10.1177/0095798418771807.
- Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C. & Bogaardt, M.J. (2017). Big data in smart farming – A review. Agricultural Systems, 153, 69–80. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023.
Determining the Attitudes of Agricultural Engineer Candidates Towards Digitalization in Agriculture with Factor Analysis: The Case of Tokat Gaziosmanpasa University
Öz
The aim of this research is to determine the attitudes of Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Agriculture students towards digitalization in agriculture and to analyze the factors affecting these attitudes. The data of the study were collected from 208 third and fourth-grade students in the 2024-2025 academic year by survey. A Likert-type scale consisting of 23 items was used as a data collection tool, and exploratory factor analysis was applied to the obtained data. As a result of the analysis, the scale was divided into three main dimensions. These are: "Perception of the Benefits and Education of Digital Agriculture", "Economic and Environmental Benefits of Digital Agriculture" and "Concerns and Support Needs for Digital Agriculture". While students largely expressed positive opinions on issues such as increasing productivity, reducing costs, and contributing to environmental sustainability in digital agriculture, they also expressed their concerns about risks such as dependence on technology, high investment costs, and the decrease in agricultural employment. The KMO value was calculated as 0.950, and Cronbach's Alpha coefficient as 0.971, and these results showed that the data set was extremely suitable for factor analysis and the scale was highly reliable. The findings reveal that theoretical and applied training on digital agricultural technologies should be increased in agricultural faculties. It is also emphasized that not only technological advantages but also education, support, and adaptation dimensions should be taken into consideration in the digitalization dissemination process. In this context, it is recommended to adopt holistic approaches that include socio-cultural and educational components, not technology-based ones.
Anahtar Kelimeler
Digitalization in agriculture Smart Agriculture Use of technology in agriculture Agricultural engineer candidate Exploratory factor analysis (EFA)
Kaynakça
- Abdulai, A.R., KC, K.B. & Fraser, E. (2022). What factors influence the likelihood of rural farmer participation in digital agricultural services? Experience from smallholder digitalization in Northern Ghana. Outlook on Agriculture, 52(1), 57–66. https://doi.org/10.1177/00307270221144641.
- Anitei, M., Veres, C. & Pisla, A. (2020). Research on challenges and prospects of digital agriculture. Proceedings, 63(1), 67. https://doi.org/10.3390/proceedings2020063067.
- Aydın, N. (2022). The place of informatıon technologıes in the agrıcultural sector. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences. 8, 129-135.
- Baran, F.O., Kara, E. & Sürmen, M. (2023). Türkiye’de tarımda dijitalleşme sürecinde yaşanan gelişmeler. Tarım, orman ve su bilimlerinde yenilikçi çalışmalar. Duvar Yayınevi. 8, 151–177.
- Bartlett, M.S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ 2 approximations. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 16(2), 296–298. https://www.jstor.org/stable/2984057.
- Bonett, D.G. & Wright, T.A. (2015). Cronbach's alpha reliability: Interval estimation, hypothesis testing, and sample size planning. Journal of Organizational Behavior, 36(1), 3-15. https://doi.org/10.1002/job.1960.
- Boz Yılmazer, E. & Tunalıoğlu, R. (2024). Akıllı Tarım Uygulamalarının Sektörel Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 55-66. https://doi.org/10.33202/comuagri.1469974.
- Bronson, K. (2018). Smart farming: Including rights holders for responsible agricultural innovation. Technology Innovation Management Review, 8(2), 7–14.
- Brown, J.D. (2009). Principal components analysis and exploratory factor analysis—Definitions, differences and choices. Shiken: JALT Testing & Evaluation SIG Newsletter, 13(1), 26–30.
- Bujang, M.A., Omar, E.D. & Baharum, N.A. (2018). A review on sample size determination for Cronbach’s alpha test: a simple guide for researchers. The Malaysian Journal of Medical Sciences: MJMS, 25(6), 85-99. https://doi.org/10.21315/mjms2018.25.6.9.
- Cronbach, L.J. (1951). Coefficient alpha and the interval structure of tests. Psychometrika, 16, 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555.
- Costello, A.B. & Osborne, J.W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 10(7), 1–9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868.
- Çakır, A. (2014). Faktör Analizi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doctoral dissertation, Doktora Tezi).
- Daponte, P., De Vito, L., Glielmo, L., Iannelli, L., Liuzza, D., Picariello, F. & Silano, G. (2019). A review on the use of drones for precision agriculture. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 275(1), 012022. https://doi.org/10.1088/1755-1315/275/1/012022.
- Demirel Atasoy, Z., Velioğlu, H., İlter, S., Gez, M. & Koç, C. (2019). Türkiye’de akıllı tarımın mevcut durum raporu. Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü. https://tarmakbir.org/wp-content/uploads/2022/07/akillitarimrapor01.pdf
- Demiryürek, K., Köksal, Ö. & Kawamorita, H. (2021). Acceleration of digital transformation in agriculture sector for ensuring sustainable food security (p. 93). Ankara: COMCEC and Ministry of Agriculture and Forestry.
- Dibbern, T., Romani, L.A.S. & Massruhá, S.M.F.S. (2024). Main drivers and barriers to the adoption of Digital Agriculture technologies. Smart Agricultural Technology, 8, 100459. https://doi.org/10.1016/j.atech.2024.100459.
- Eastwood, C., Klerkx, L., Ayre, M. & Dela Rue, B. (2019). Managing socio-ethical challenges in the development of smart farming: from a fragmented to a comprehensive approach for responsible research and innovation. Journal of agricultural and environmental ethics, 32(5), 741-768. https://doi.org/10.1007/s10806-017-9704-5.
- Eryılmaz, G.A., & Kılıç, O. (2018). Türkiye’de sürdürülebilir tarım ve iyi tarım uygulamaları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(4), 624-631.
- Field, A. (2009). Discovering Statistics Using SPSS. 3rd Edition, Sage Publications Ltd., London.
- Göl, B. & Tarhan, Ç. (2024). The challenges of digitalization in agriculture and digital agriculture in the EU climate policy. Journal of Information Systems and Management Research. https://doi.org/10.59940/jismar.1504821.
- Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. & Anderson, R.E. (2009). Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice-Hall. Hinkin, T.R. (1995). A review of scale development practices in the study of organizations. Journal of Management, 21(5), 967–988. https://doi.org/10.1177/014920639502100509.
- Howard, M.C. (2016). A review of exploratory factor analysis decisions and overview of current practices: What we are doing and how can we improve? International Journal of Human-Computer Interaction, 32(1), 51–62. https://doi.org/10.1080/10447318.2015.1087664.
- IBM Corp, (2009). IBM SPSS Statistics for Windows, Version 18.0. Armonk, NY: IBM Corp.
- Izquierdo, I., Olea, J. & Abad, F.J. (2014). Exploratory factor analysis in validation studies: Uses and recommendations. Psicothema, 26(3), 395-400. https://doi.org/10.7334/psicothema2013.349.
- Kaiser, H.F. (1960). The application of electronic computers to factor analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141–151. https://doi.org/10.1177/001316446002000116.
- Kaiser, H.F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/10.1007/BF02291575.
- Kamilaris, A., Fonts, A. & Prenafeta-Boldύ, F. X. (2019). The rise of blockchain technology in agriculture and food supply chains. Trends in food science & technology, 91, 640-652. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2019.07.034.
- Karpati, L., & Szakal, Z. (2009). Marketing characteristics of Tokaj wine specialities based on factor and cluster analyses. Applied Studies in Agribusiness and Commerce, 3(3-4), 93-101. https://doi.org/10.19041/APSTRACT/2009/3-4/20.
- Koçyiğit, A.Y., Abacı, N.İ., Demiryürek, K. & Demir, H. (2024). A research on determining the attitudes of Ondokuz Mayıs University Faculty of Agriculture students towards digitalization in agriculture. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi (TEAD), 10(2), 186–200. https://doi.org/10.61513/tead.1573312.
- Kurtuluş, K. (2004). Pazarlama Araştırmaları, Genişletilmiş 7. Baskı, Literatür Yayınları, İstanbul.
- Lazebnyk, L.L. & Voitenko, V.O. (2021). Digital technologies in agricultural enterprise management. Financial and Credit Activity: Problems of Theory and Practice, 6(41), 203–210. https://doi.org/10.18371/fcaptp.v6i41.251440.
- Lloret, S., Ferreres, A., Hernandez, A. & Tomas, I. (2017). The exploratory factor analysis ofitems: Guided analysis based on empirical data and software. Anales de Psicologia, 33, 417-432. http://dx.doi.org/10.6018/analesps.33.2.270211.
- Mallery, P. & George, D. (2000). SPSS for windows step by step. Allyn & Bacon, Inc.
- Marofi, Z., Bandari, R., Heravi-Karimooi, M., Rejeh, N. & Montazeri, A. (2020). Cultural adoption, and validation of the Persian version of the coronary artery disease education questionnaire (CADE-Q):a second-order confirmatory factor analysis. BMC Cardiovascular Disorders, 20, 1-9. https://doi.org/10.1186/s12872-020-01628-5.
- Nezamova, O.A. & Olentsova, J.A. (2022). The main trends of digitalization in agriculture. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 981(3), 032018. https://doi.org/10.1088/1755-1315/981/3/032018.
- Nikkhah, M., Heravi-Karimooi, M., Montazeri, A., Rejeh, N. & Sharif Nia, H. (2018). Psychometric properties the Iranian version of older People’s quality of life questionnaire (OPQOL). Health and Quality of Life Outcomes, 16, 1-10. https://doi.org/10.1186/s12955-018-1002-z.
- Nunnally, J.C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.
- Özdamar, K. (2017). Statistiksel veri analizi: SPSS ile uygulamalar. Nobel Yayıncılık.
- Reinecke, M. & Prinsloo, T. (2017). The influence of drone monitoring on crop health and harvest size. In 2017 1st International Conference on Next Generation Computing Applications (pp. 5–10). https://doi.org/10.1109/NEXTCOMP.2017.8016168.
- Sarmento, R.P. & Costa, V. (2019). Confirmatory factor analysis – a case study. (arXiv preprint arXiv:1905.05598). https://doi.org/10.48550/arXiv.1905.05598.
- Shrestha, N. (2020). Detecting multicollinearity in regression analysis. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 8(2), 39-42. https://doi.org/10.48550/arXiv.1905.05598.
- Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). New York: Allyn and Bacon.
- TBRC, (2024). Digital agriculture global market report 2024. The Business Research Company. https://www.thebusinessresearchcompany.com/report/digital-agriculture-global-market-report. (Accessed 03 Mar 2025)
- Tekinarslan, E. (2008). Faculty of Education Students’ Attitudes Toward Internet And Implications For Online Learning. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1).
- Zhang, Q. (2016). Precision agriculture technology for crop farming (p. 374). Taylor & Francis. https://doi.org/10.1201/b19336.
- Xiong, H., Dalhaus, T., Wang, P. & Huang, J. (2020). Blockchain technology for agriculture: Applications and rationale. Frontiers in Blockchain, 3. https://doi.org/10.3389/fbloc.2020.00007.
- Watkins, M.W. (2018). Exploratory factor analysis: A guide to best practice. Journal of Black Psychology, 44(3), 201–246. https://doi.org/10.1177/0095798418771807.
- Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C. & Bogaardt, M.J. (2017). Big data in smart farming – A review. Agricultural Systems, 153, 69–80. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Tarım Ekonomisi (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 11 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 18 Eylül 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 21 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 21 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 2 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
2024-JIF = 0.500, 2024-JCI = 0.140, Category Quartile = Q4, ICV-2022: 71.05
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi (Journal of Agricultural and Natural), uluslararası hakemli bir dergidir.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi 1997 yılında yayın hayatına başlamış olup, 1999 yılı hariç bugüne kadar aralıksız yılda 2 sayı halinde hakemli ve danışma kurullu olarak yayın hayatına devam etmiştir.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 2009 yılından itibaren format, vizyon ve misyonunda köklü değişikliğe giderek, çağın ve uluslararası bilim dünyasının gereklerini yerine getirme görevi içinde yeniden yapılanmıştır. Bu amaçla 2009 yılından itibaren "Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi" ve "Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi" olmak üzere iki ayrı elektronik dergi olarak yılda 2 sayı çıkarılmıştır.
Dergimiz yoğun ilgiden dolayı 2011 yılından itibaren yılda 4 sayı olarak yayınlanmıştır. 2018 yılından itibaren ise dergimizin adı “KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi” olarak değiştirilmiş ve yılda 6 sayı olarak yayınlanmaya başlanmıştır.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi (Journal of Agricultural and Natural), Açık Dergi Sistemi (Open Journal System;OJS) ile araştırma makalelerin on-line olarak kabul etmekte tüm sayılarındaki makalenin sınırsız erişim kolaylıkları ile paydaşların hizmetine sunmaktadır. Bilindiği gibi Açık Dergi Sistemleri abonelik ile dağılım sistemlerine göre ulusal ve uluslar arası ölçekte tüm okuyuculara daha nitelikli izleme olanakları sunarak makalelerin etki düzeyini de arttırmaktadır. OJS sistemleri ayrıca indeksleme, tekrar erişim, serbest erişim, çoğaltma gibi hususlar bakımından araştırmacılara kolaylıkla sunmaktadır.
Ulusal ve uluslararası düzeyde makale kabul eden dergimiz uluslararası kabule sahip SCI- Expanded vb. gibi indekslerde taranmak için gerekli şartları yerine getirmeye çalışmaktadır. Dergimiz 2017 yılından itibaren, Web of Science ve Emerging Sources Citation Index tarafından taranmaya başlanmıştır. Bundan sonraki yayın hayatında, bilimsellik ve etik kuralları çerçevesinde yoluna devam edecek olan dergimiz, siz değerli bilim adamı ve okuyucularının Türkçe ve İngilizce olarak yazılmış bilimsel araştırmalarını; makale, editöre not ve araştırma notu şeklinde yayınlamaya devam edecektir.
Dergimizde basılan makalelere araştırmacıların yapacağı atıflar, dergilerimizin ulusal ve uluslararası indekslerce taranması ve kabul görmesi açısından çok önemlidir.
Açık Erişim Politikası
KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, tamamen ücretsiz, uluslararası hakemli ve açık erişimli bir dergidir. Makale işlem ücreti (değerlendirme ücreti veya basım ücreti) ve makalelere erişim için abonelik ücreti talep etmez.Editöryal Süreç
KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, tüm çalışmaların değerlendirme sürecinde çifte körleme yöntemini kullanmaktadır. Çift körleme yönteminde çalışmaların yazar ve hakem kimlikleri gizlenmektedir.Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
İntihal Denetimi
KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, yayın etiği gereği "Kör Hakemlik Değerlendirme Süreci"nden geçmiş her çalışmanın bütünlüğünü korumak adına intihal denetiminden geçirilmesini zorunlu kılar. Bu kapsamda her çalışmanın Türkçe ve İngilizce nüshaları intihal denetiminden geçirilir. Denetim kapsamında oluşan maddi sorumlulular yazar(lar)a aittir.Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, editör ve bölüm editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde etik görev ve sorumluluklara sahip olduklarını taahhüt ederler.
Kapsam
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi (Journal of Agricultural and Natural), uluslar arası hakemli bir dergi olup, Tarım ve Biyoloji ile ilgili tüm alanlarında özgün, yeni ve bilimsel değere sahip orijinal araştırma makaleleri yayımlamaktadır.
Yazım Kuralları
01.08.2022 tarihinden itibaren yazım kuralları güncellenmiştir.
Gönderilecek makaleler aşağıdaki yazım kılavuzuna göre hazırlanmış olmalıdır.
DERGİ YAYIN İLKELERİ ve YAZIM KURALLARINI PDF FORMATINDA İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
YAYIN POLİTİKASI
KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, COPE tarafından hazırlanan Dergi Editörleri için Yönerge (The COPE Code of Conduct for Journal Editors) hükümlerine uymayı kabul ve taahhüt etmiştir.
Açık Erişim Politikası: Tarım ve Doğa Dergisi tamamen ücretsiz, uluslararası hakemli ve açık erişimli bir dergidir.
Makale işlem ücreti (değerlendirme ücreti veya basım ücreti) ve makalelere erişim için abonelik ücreti talep etmez.
Gizlilik Beyanı: Tarım ve Doğa Dergisi yönetim sistemine girilen isim ve elektronik posta adresleri gibi kişisel bilgiler, yalnızca bu derginin bilimsel amaçları doğrultusunda kullanılacaktır. Bu bilgiler başka bir amaç veya bölüm için kullanılmayacak olup, üçüncü taraflarla paylaşılmayacaktır.
Etik ilkeler: Derginin editöryal ve yayın süreçleri International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE), World Association of Medical Editors (WAME), Council of Science Editors (CSE), Committee on Publication Ethics (COPE), European Association of Science Editors (EASE) ve National Information Standards Organization (NISO) kılavuzlarına uygun olarak biçimlendirilmiştir. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisinin editöryal ve yayın süreçleri, Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama (doaj.org/bestpractice) ilkelerine uygun olarak yürütülmektedir.
Arşivleme: Tarım ve Doğa Dergisi’nde yayınlan tüm makaleler TÜBİTAK ULAKBİM Yaşam Bilimleri Veritabanı aracılığıyla pdf formatında ULAKBİM sunucularında saklanmakta ve sunulmaktadır.
Sponsorluk ve Reklam: Tarım ve Doğa Dergisi yayın politikaları kapmasında sponsorluk ve reklam kabul etmemektedir.
Telif Hakkı Devri: Yayınlanmak üzere Tarım ve Doğa Dergisi'ne gönderilen çalışmalar, daha önce herhangi bir şekilde tam metin olarak yayınlanmamış veya herhangi bir yere yayınlanmak üzere gönderilmemiş özgün çalışma niteliği taşımalıdır. Yazarlar çalışmalarının telif hakkından feragat etmeyi kabul ederek, değerlendirme için gönderimle birlikte çalışmalarının telif hakkını Tarım ve Doğa Dergisi'ne devretmek zorundadır. Tarım ve Doğa Dergisi Yayın Kurulu makalenin yayımlanması konusunda yetkili kılınır. Tarım ve Doğa Dergisi 'ne çalışma gönderecek yazarlar, "Telif Hakkı Devir Formu" belgesini doldurmalıdır. Yazar(lar) doldurdukları formu ıslak imza ile imzalamalıdır. İmzalanan form taranarak sistem üzerinden çalışma gönderim adımlarının 4.’sünde ek dosya yükleme seçeneği ile yüklenmelidir. Telif Hakkı Devir Formunu iletmeyen yazarların çalışmaları yayınlanmaz.
Yazarlar makale sonunda “Araştırmacıların katkı oranı beyanı” ve “yazar çatışma beyanı” konusunda bilgi vermek zorundadır.
Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci: Kör hakemlik, bilimsel yayınların en yüksek kalite ile yayınlanması için uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntem, bilimsel çalışmaların nesnel (objektif) bir şekilde değerlendirilme sürecinin temelini oluşturmaktadır ve birçok bilimsel dergi tarafından tercih edilmektedir. Hakem görüşleri, Tarım ve Doğa Dergisi’nin yayın kalitesinde belirleyici bir yere sahiptir. Tarım ve Doğa Dergisi'ne gönderilen tüm çalışmalar aşağıda belirtilen aşamalara göre körleme yoluyla değerlendirilmektedir.
Körleme Hakemlik Türü: Tarım ve Doğa Dergisi, tüm çalışmaların değerlendirme sürecinde çifte körleme yöntemini kullanmaktadır. Çift körleme yönteminde çalışmaların yazar ve hakem kimlikleri gizlenmektedir.
İlk Değerlendirme Süreci: Tarım ve Doğa Dergisi'e gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir Bölüm editörüne gönderilir.
Ön Değerlendirme Süreci: Ön değerlendirme sürecinde bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve metod, bulgular, sonuç, değerlendirme ve tartışma bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.
Hakemlendirme Süreci: Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Çalışmayı inceleyen bölüm editörü, Tarım ve Doğa Dergisi hakem havuzundan uzmanlık alanlarına göre en az iki hakem önerisinde bulunur veya çalışmanın alanına uygun yeni hakem önerebilir. Makale hakemlerinin her birinin farklı kurumlardan olmasına ve hakemlerle aynı kurumdan olmamasına özen gösterilir. Bölüm editöründen gelen hakem önerileri editörler tarafından değerlendirilir ve çalışmalar hakemlere iletilir. Hakemler değerlendirdikleri çalışmalar hakkındaki hiçbir süreci ve belgeyi paylaşmayacakları hakkında garanti vermek zorundadır.
Hakem Değerlendirme Süreci: Hakem değerlendirme süreci için hakemlere verilen süre 4 haftadır. Hakemlerden veya editörlerden gelen düzeltme önerilerinin yazarlar tarafından 1 ay içerisinde tamamlanması zorunludur. Hakemler bir çalışmanın düzeltmelerini inceleyerek uygunluğuna karar verebilecekleri gibi gerekliyse birden çok defa düzeltme talep edebilir. Değerlendirme Sonucu Hakemlerden gelen görüşler, Bölüm editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda Bölüm editörü çalışmaya ilişkin nihai kararını editörlere iletir.
Yayın Kurulu Kararı: Editörler, Bölüm editörü ve hakem görüşlerine dayanarak çalışma ile ilgili yayın kurulu görüşlerini hazırlar. Hazırlanan görüşler editör tarafından Bölüm editörü ve hakem önerileri ile birlikte en geç 1 hafta içerisinde yazar(lar)a iletilir. Bu süreçte olumsuz görüş verilen çalışmalar intihal denetimi talep edilmeksizin iade edilir.
Makale Gönderme: Tarım ve Doğa Dergisi'de değerlendirilmek üzere çalışma gönderecek yazar(lar) https://dergipark.org.tr/ksudobil adresinde yer alan dergi yönetim sistemine üye olarak gönderim gerçekleştirebilir.
Yazarlar: Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, geri çekme işlemlerinde dergi editörüyle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Makalelerin Geri Çekilmesi: Değerlendirme aşamasındaki çalışmasını geri çekme talebinde bulunmak isteyen yazar(lar), makale geri çekme talebini içeren dilekçeyi her bir yazarın ıslak imzası ile imzalanmış ve taratılmış halini dogabilimleri@ksu.edu.tr adresi üzerinden e-posta aracılığıyla yayın kuruluna iletmekle yükümlüdür. Yayın Kurulu geri çekme bildirimini inceleyerek en geç bir hafta içerisinde dönüş sağlar. Yayın kurulu tarafından telif hakları Tarım ve Doğa Dergisi gönderim aşamasında devredilmiş çalışmaların geri çekme isteği onaylanmadıkça yazarlar çalışmasını başka bir dergiye değerlendirme için gönderemezler.
Editörler: Tarım ve Doğa Dergisi yayın kurulu; yayınlanmış, basım aşamasındaki veya değerlendirme aşamasındaki bir çalışmaya ilişkin telif hakkı ve intihal şüphesi oluşması durumunda çalışmayı ilişkin bir soruşturma başlatma yükümlülüğü taşır. Yayın kurulu yapılan soruşturma sonucunda değerlendirme aşamasındaki çalışmada telif hakkı ve intihal yapıldığını tespit etmesi durumunda çalışmayı değerlendirmeden geri çeker ve tespit edilen durumları detaylı bir şekilde kaynak göstererek yazarlara iade eder. Yayın kurulu, yayınlanmış veya baskı halindeki bir çalışmada telif hakkı ihlali ve intihal yapıldığını tespit etmesi durumunda, en geç bir hafta içerisinde aşağıdaki geri çekme ve bildiri işlemlerini gerçekleştirir.
Ücret Politikası
Dergimiz, herhangi bir başvuru veya yayımlama ücreti almamaktadır (Free submission and publication).
Dizinler
Dergi Kurulları
Dergi Editörler Kurulu
Prof. Dr. Selami SELVİ, Çanakkale Onsekizmart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünden 2002 yılında mezun olmuştur. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Bölümü Botanik ABD’de 2003-2005 yılları arasında yüksek lisansını, aynı enstitüde 2005-2011 yılları arasında doktorasını tamamlamıştır. Halen Balıkesir Üniversitesi Altınoluk Meslek Yüksekokulu Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümünde Öğretim üyesi olarak akademik hayatına devam etmektedir. Bitki Morfolojisi ve Anatomisi, Bitki Sistematiği, Bitki Ekolojisi Etnobotanik, Etnofarmakoloji ve Bitki Biyokimyası üzerine çalışmalar yapmaktadır.
AK
Kültür bitkilerinde sorun olan fungal ve bakteriyel hastalık etmenlerin irdelendiği Bitki Patolojisi alanında araştırma deneyimine sahip olup, birçok yüksek lisans ve doktora tezine ve çalışmasına danışmanlık yapmıştır.
Bitki patojeni bakteri ve fungal hastalık etmenlerinin moleküler ve morfolojik tanılanmaları, bitki uçucu yağ ve özütler gibi doğal antimikrobiyal maddelerin antimikrobiyal etkinliği, fungal ve bakteriyel bitki hastalık etmenlerine karşı teşvik edilmiş dayanıklılık, faydalı antagonist fungal ve bakteriyel etmenler ile fungal ve bakteriyel patojenlerin biyolojik kontrolü, bitki büyümesini teşvik eden endofitik ve epifitik bakteri izolatları (PGPB) ve bitki patojeni ile bitki savunma mekanizmaları arasındaki moleküler, biyokimyasal ve morfolojik etkileşimlerin karakterizasyonu konularında saygın dergilerde yayınlanmış çok sayıda araştırma makalesi, kitap bölümü ve konferans bildirileri bulunmaktadır. Çeşitli konularda yayınlanmış araştırma makaleleri dünya genelinde kapsamlı bir şekilde atıf almış ve Tarım Bilimleri alanında ilgili dergi kategorisinde "En Çok Atıf Alan Makaleler" arasında yer almıştır.
Özellikle, çeşitli bitkilerdeki sorun tohum, toprak ve hava kökenli fungal ve bakteriyel hastalıklar, külleme, mildiyö, pas gibi obligat hastalık etmenlerinin morfolojik ve moleküler tanımlanmasında uzmandır. Soylu’nun Türkiye için farklı konukçu bitkilerde sorun olan fungal ve bakteriyel hastalık etmenlerinin ilk kez patojen olduğu konusunda bildirimleri bulunmaktadır.
AB, TÜBİTAK, Üniversite, TAGEM, Kalkınma Bakanlığı gibi kuruluşlar tarafından destekli birçok projede yürütücü, yardımcı araştırıcı ve danışman olarak görev yapmış/yapmaktadır.
Türkiye'de ilk kez doğrudan çiftçiye hastalık, zararlı ve yabancı otlarla ilgili sorunlarına çözüm hizmeti sunan "Bitki Sağlığı Kliniği'nin kuruluşunda yer almıştır.
Alanında saygın ve prestijli birçok dergide Baş Editör, Yayın Kurulu Üyesi ve Hakem olarak görev yapmaktadır.
Dergi Sahibi
Baş Editör
dergi
AK
Editörler
Alan Editörleri
Uygulamalı istatistik, Varyans Unsurları, Regresyon ve korelasyon, Varyans Analizi -F testi, Parametrik ve parametrik olmayan testler, Biyoistatistik
1969 yılında Konya'nın Ilgın ilçesinde doğdu. 1988 yılında başladığı Anadolu Üniversitesi Fen-Edb. Fakültesi İstatistik bölümünden 1992 yılında mezun oldu. 1991-1992 öğretim yılında aynı üniversitede Eğitim Fakültesi'nde Öğretmenlik Sertifikası Programı (Pedagojik Formasyon) eğitimi aldı. 1993-1994 yıllarında yedek subay olarak askerlik hizmetini yerine getirdi. 1997 Haziran-2014 Ocak döneminde devlet memurluğu görevini yürüttü.
Devlet memurluğu esnasında; 1997-1998 yıllarında Ankara Türkiye İstatistik Kurumu'nda Hizmetiçi İstatistik eğitimi aldı ve bu eğitimi 1. olarak bitirdi. 2003 yılında Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTU) 'nde Uygulamalı İstatistik eğitimi aldı.
2001-2003 yılları arası Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İstatistik Anabilim Dalında Tezsiz Yüksek Lisans, 2004-2006 yılları arası Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İstatistik Anabilim Dalında Tezli Yüksek Lisans eğitimini tamamladı.
2008-2013 yılları arası Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı Biyometri ve Genetik Dalında Doktora eğitimini tamamladı. 2013 yılında Dr. ünvanını aldı. "Zaman Serileri Analizi ve Trafik Kazası Verilerine Uygulanması" isimli doktora tezi en yüksek yayın puanı alan tez ilan edildi ve ödüle layık görüldü.
2014 yılı Ocak ayında Bingöl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü'ne Yrd. Doç. Dr. olarak atandı. 2020 yılında Zootekni bilim dalı Biyometri ve Genetik Anabilim dalında Doçent ünvanını aldı.
2023 ve 2024 yıllarında ABD Stanford Üniversitesi'nin yaptığı araştırma sonucuna göre "Dünyanın en etkili bilim insanları” sıralamasına girdi ve bu listenin yüzde 2’lik dilim içerisinde yer aldı.
Danışmanlar Kurulu
2024-JIF = 0.500
2024-JCI = 0.14
Uluslararası Hakemli Dergi (International
Peer Reviewed Journal)
Dergimiz, herhangi bir başvuru veya yayımlama ücreti almamaktadır. (Free submission and publication)
Yılda 6 sayı yayınlanır. (Published 6 times a year)
Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.