Gülağaç (Aksaray) İlçesi Şeker Pancarı Alanlarında Çizgili Yaprak Kurdu [Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae)]'nun Popülasyon Takibi ve Bulaşma Oranının Belirlenmesi

Bu çalışma, 2023 ve 2024 yıllarında Aksaray ili Gülağaç ilçesindeki şeker pancarı tarlalarında çizgili yaprak kurdu [Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae)]’nun popülasyon takibi ve bulaşma oranlarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Merkez, Demirci ve Bekarlar olmak üzere üç farklı lokasyonda gerçekleştirilmiştir. Her bir lokasyonda seçilen üç ayrı tarlaya, mayıs ayının ilk haftasından itibaren feromon tuzakları yerleştirilmiş; tuzaklarda yakalanan ergin birey sayıları haftalık olarak kaydedilmiştir. Ayrıca, bitkilerde yumurta paketi ve larva varlığı haftalık periyotlarda incelenerek bulaşma oranları belirlenmiştir. Her iki yılda da ilk ergin çıkışları mayıs ayının son haftasında gözlemlenmiş ve popülasyonun eylül ayının son haftasına kadar tarlada aktif kaldığı belirlenmiştir. Feromon tuzaklarıyla takip edilen ergin popülasyonunda en yüksek haftalık yakalama sayıları; 17 Haziran 2023 tarihinde Demirci lokasyonunda (32 birey) ve 22 Haziran 2024 tarihinde Merkez lokasyonunda (34 birey) kaydedilmiştir. Ayrıca her iki çalışma yılında da ergin popülasyonunun; haziran, temmuz ve ağustos aylarında üç belirgin tepe noktası oluşturduğu gözlenmiştir. Gülağaç ilçesine ait günlük sıcaklık verileri ile S. exigua için literatürde bildirilen gelişme eşiği (12.98 °C) ve termal konstant (294.99 gün-derece) kullanılarak yapılan gün-derece modellemesi sonucunda, türün 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla teorik olarak 3.23 ve 3.92 döl tamamlayabileceği hesaplanmıştır. Ortalama bulaşma oranları, 2023 ve 2024 yılları için sırasıyla Merkez lokasyonunda %1.88 ve %2.10, Demirci'de ise %2.35 ve %0.42 olarak tespit edilirken, Bekarlar’da ise her iki yıl boyunca herhangi bir bulaşıklık tespit edilmemiştir. Sonuçlar, S. exigua'nın Gülağaç ilçesindeki şeker pancarı tarlalarında ciddi bir ekonomik zarar oluşturmadığını göstermektedir. Ancak, 2024 yılında gözlenen popülasyon yoğunluğundaki artış, gelecekte bu türün ekonomik açıdan potansiyel bir zararlı olabileceği öngörülmektedir. Salgın oluşturma potansiyeli taşıyan bu zararlının ergin çıkışlarının feromon tuzakları aracılığıyla düzenli olarak takip edilmesi ve popülasyon yoğunluğu, bitkinin fenolojik dönemi ile iklimsel koşullar doğrultusunda mücadele zamanlamasının belirlenmesi, etkin zararlı yönetimi açısından hayati önem taşımaktadır.

This study was undertaken to assess the population dynamics and infestation levels of the beet armyworm, Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae), in sugar beet cultivation areas within Gülağaç district of Aksaray province during the 2023 and 2024 growing seasons. The investigation encompassed three distinct sites: Merkez, Demirci, and Bekarlar. Pheromone traps were installed in the first week of May in three selected fields at each location. Weekly counts were conducted for adult moths caught in these traps. Additionally, the presence of egg masses and larvae on plants was meticulously examined in each field to ascertain the infestation rates. Across both years, the initial adult flights were noted during the final week of May. Adult individuals remained active until the last week of September, signifying an approximate four-month period of field presence. In the adult population captured by pheromone traps, a peak of 32 individuals was recorded in Demirci on June 17, 2023, while a peak of 34 individuals was recorded in Merkez on June 22, 2024. Additionally, the population exhibited three discernible peak periods in both years. Based on degree-day modeling using a developmental threshold of 12.98 °C and a thermal constant of 294.99 degree-days, the species was estimated to complete 3.23 and 3.92 generations in 2023 and 2024, respectively. The average infestation rates for 2023 and 2024 were determined as %1.88 and %2.10 in Merkez and %2.35 and %0.42 in Demirci, respectively, whereas no infestation was recorded in Bekarlar during either year. In summary, S. exigua has not yet caused substantial economic harm in the sugar beet fields of Gülağaç. Nevertheless, the elevated population density observed in 2024 suggests a potential for this species to emerge as an economically significant pest in the future. Considering its outbreak potential, continuous surveillance of adult emergence through pheromone trapping and the strategic timing of control interventions, contingent on population levels, phenological period of the plant and prevailing climatic conditions, are deemed critical for effective pest management