A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye

Mehmet Yaran; Fatma Özmen; Murat Kütük

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758

EN TR

A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye

Öz

In this study, a general evaluation was made regarding the orders and families of insects obtained from research on bioindicator insects in Türkiye between 1988 and 2025 and in which regions the research was concentrated. The Shannon–Wiener diversity index (H′) was applied to evaluate family-level diversity for each pollution type. As a result of the studies examined, it was determined that the studies in Türkiye were mostly conducted to determine the pollution of aquatic habitats with a rate of 66%. When examining the number of insect families used as bioindicators for determining environmental pollution in Türkiye, it was found that Trichoptera and Diptera were the most studied insect groups for heavy metal pollution, Diptera and Coleoptera for water pollution, and Hemiptera and Coleoptera for soil pollution. According to the comparison of Shannon–Wiener index (H′) results, the highest diversity was calculated for heavy metal pollution (H′ = 1.97), followed by soil pollution (H′ = 1.82) and water pollution (H′ = 1.78).It is the first study to comprehensively evaluate the situation throughout Türkiye.

Anahtar Kelimeler

Türkiye’de Biyoindikatör Olarak Değerlendirilen Böcek Familyaları (Class: Insecta) Üzerine Güncel Bir Bakış

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de 1988 ve 2025 yılları arasında biyoindikatör böceklerle ilgili yapılan araştırmalarda elde edilen böceklerin takım ve familyaları ile hangi bölgelerde araştırmaların yoğunlaştığına dair genel bir değerlendirme yapılmıştır. Shannon–Wiener çeşitlilik indeksi (H′), her bir kirlilik türü için familya düzeyindeki çeşitliliği değerlendirmek amacıyla uygulanmıştır. İncelenen çalışmalar neticesinde; Türkiye’deki çalışmalarda %66 oranla en fazla sucul habitatların kirliliğinin belirlenmesi amaçlı çalışma yapıldığı saptanmıştır. Türkiye’de çevresel kirliliğinin belirlenmesi için kullanılan biyoindikatör böcek türlerinin takım bazında familya sayısı incelendiğinde; ağır metal kirliliğinde Trichoptera ve Diptera, su kirliliğinde Diptera ve Coleoptera, toprak kirliliğinde ise Hemiptera ve Coleoptera takımlarının en fazla çalışma yapılan böcek grubu olduğu tespit edilmiştir. Shannon–Wiener indeksi (H′) sonuçlarının karşılaştırılmasına göre, en yüksek çeşitlilik ağır metal kirliliğinde (H′ = 1.97) hesaplanmış; bunu toprak kirliliği (H′ = 1.82) ve su kirliliği (H′ = 1.78) izlemiştir. Bu çalışma biyoindikatör böceklerin Türkiye genelindeki durumunun kapsamlı olarak değerlendirildiği ilk araştırmadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akay, E. (2015). Yalakdere (Yalova) bentik makroomurgasızlarının biyolojik su kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılması (Tez no 415355). [Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Ulusal Tez Merkezi.
Akbaba, G., & Boyacı, Y. Ö. (2015). Işıklı Gölü (Denizli) makrobentik faunasının mevsimsel değişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 11(2), 8–19. https://doi.org/10.22392/egirdir.246332
Akman Gündüz, N. E., Mercan, S., & Özcan, Ö. (2020). Effect of cadmium and lead on total hemocyte count of Achroia grisella Fabr. (Lepidoptera: Pyralidae). Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1), 190–194. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.531102
Akyıldız, K. (2008). Denizli ili sınırlarındaki Büyük Menderes Nehri ve yan kolu Küçüksu Çayı’nın su kalitesinin belirlenmesi (Tez no 179470). [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Ulusal Tez Merkezi.
Alajmi, R., Al-Shammari, M., Abdel-Gaber, R., Metwally, D., El-Khadragy, M. F., & Alrajeh, A. (2021). Effectiveness of naturally occurring Aphis gossypii on tomato plants as a bio-indicator for heavy metals in Riyadh and Hafar Al-Batin, Saudi Arabia. Saudi Journal of Biological Sciences, 28(7), 4096–4101. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2021.04.027
Arslan, N., Ulukütük, S., & Mercan, D. (2018). Orhaneli, Emet ve Mustafakemalpaşa Çaylarının Oligochaeta faunası ve su kalitesi. Biological Diversity and Conservation, 11(3), 1–8. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1181573
Atay, E., & Oğur, E. (2011). Değişen çevre koşullarının geyikböceği (Lucanus cervus: Coleoptera: Lucanidae) populasyonu üzerine olumsuz etkileri. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 2(1), 114–123. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/207033
Avgın, S. S., & Luff, M. L. (2010). Ground beetles (Coleoptera: Carabidae) as bioindicators of human impact. Munis Entomology & Zoology, 5(1), 209–215. https://www.munisentzool.org/yayin/vol5/issue1/209-215.pdf

Aydın, G. (2011). Vulnerability of Megacephala (Grammognatha) euphratica euphratica Latreille and Dejean, 1822 (Coleoptera: Cicindelidae) in natural and disturbed salt marsh and salt meadow habitats in Turkey. African Journal of Biotechnology, 10(29), 5692–5696. https://doi.org/10.5897/AJB10.1331
Aydın, G. (2021). Comparison of insect biological diversity parameters in natural and degraded habitats in Gölcük Nature Park (Isparta, Turkey). Turkish Journal of Forestry, 22(4), 362–365. https://doi.org/10.18182/ tjf.1006039
Aydın, G. B. (2019). Meriç-Ergene Havzası’ndaki çeltik tarlalarının bentik makroomurgasız faunasının incelenmesi ve ekolojik risk analizinin değerlendirilmesi (Tez no 557195). [Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Aydın, G., & Kazak, C. (2007). Çukurova Deltası (Adana) biyotoplarında böceklerin farklı insan aktivitelerine biyolojik gösterge olarak kullanılma olanakları. Türk Entomoloji Dergisi, 31(2), 111–128. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/65011
Aydın, G., & Kazak, C. (2010). Selecting indicator species, habitat description, and sustainable land utilization: A case study in a Mediterranean delta. International Journal of Agriculture and Biology, 12(6), 931–934.
Aydın, G., & Kazak, C. (2025). Possibilities of using Tenebrionidae species (Insecta: Coleoptera) as biological indicators for habitat description. Biological Diversity and Conservation, 18(2), 173–182. https://doi.org/10.46309/biodicon.2025.1553694
Aydın, G., Şekeroğlu, E., & Arndt, E. (2005). Tiger beetles as bioindicators of habitat degradation in the Çukurova Delta, Southern Turkey (Coleoptera: Cicindelidae). Zoology in the Middle East, 36(1), 51–58. https://doi.org/10.1080/09397140.2005.10638127
Aydın, G., & Şen, İ. (2020). Determination of arthropod biodiversity and some ecological parameters of Erdal Şekeroğlu (Isparta, Turkey) and Kadıini (Antalya, Turkey) cave ecosystems with evaluation of usability of insects in cave mapping. Türk Entomoloji Dergisi, 44(4), 539–557. https://doi.org/10.16970/entoted.770018
Aydınlı, C. (2008). Sultansuyu Çayı (Malatya)’nın Ephemeroptera (Insecta) limnofaunası (Tez no 239179). [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Aydınlı, C. (2013). Sultansuyu Çayı (Malatya)’nın Ephemeroptera (Insecta) limnofaunası. Anadolu University Journal of Science and Technology – C: Life Sciences & Biotechnology, 3(1), 9–14. https://dergipark.org.tr/en/pub/aubtdc/issue/3054/42397
Aydoğan, Z., Gürol, A., & İncekara, Ü. (2018). Heavy element accumulation in aquatic beetles of the genus Enochrus (Coleoptera: Hydrophilidae) in Erzurum Province. Journal of Environmental Pollution and Control, 1(1), 1–7.
Aydoğan, Z., İncekara, Ü., & Gürol, A. (2016). The investigation of heavy element accumulation in some Hydrophilidae (Coleoptera) species. Environmental Monitoring and Assessment, 188(4), 204. https://doi.org/10.1007/s10661-016-5197-3
Aydoğan, Z., İncekara, Ü., Gürol, A., & Darılmaz, M. C. (2020). Measurement of heavy metals/metalloids levels using Dytiscidae (Coleoptera) species collected from six different cities of Turkey. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3), 1559–1565. https://doi.org/10.21597/jist.658958
Aydoğan, Z., Şişman, T., İncekara, Ü., & Gürol, A. (2017). Heavy metal accumulation in some aquatic insects (Coleoptera: Hydrophilidae) and tissues of Chondrostoma regium (Heckel, 1843) relevant to their concentration in water and sediments from Karasu River, Erzurum, Turkey. Environmental Science and Pollution Research, 24(10), 9566–9574. https://doi.org/10.1007/s11356-017-8629-x
Aygün, C., Hayat, R., & Güçlü, Ş. (2011). Circulifer haematoceps, Stenometopiellus angorensis ve Doratura exilis (Homoptera: Cicadellidae)’in bazı mera kalite faktörleriyle ilişkisi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 39(2), 209–215. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunizfd/issue/2930/41765
Balık, S., Ustaoğlu, M. R., Özbek, M., Yıldız, S., Taşdemir, A., & İlhan, A. (2006). Küçük Menderes Nehri’nin (Selçuk, İzmir) aşağı havzasındaki kirliliğin makro bentik omurgasızlar kullanılarak saptanması. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 23(1). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/57589
Başören, Ö., & Kazancı, N. (2016). Fırtına Deresi’nin (Rize, Türkiye) çeşitli makro omurgasız bazlı metrikler ve fizikokimyasal değişkenler kullanılarak su kalitesinin değerlendirilmesi. Hidrobiyoloji Dergisi, 9(1), 1–16. https://doi.org/10.5053/ekoloji.2010.764
Başören, Ö., & Kazancı, N. (2020). Distribution of Aquatic Diptera larvae of Yeşilırmak River (Turkey) and ecological characteristics. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 37(4), 397-407. https://doi.org/10.12714/egejfas.37.4.11
Başören, Ö., Kazancı, N., & Girgin, S. (2013). The distribution of Simuliidae (Insecta: Diptera) species in Ankara Stream (Turkey). Review of Hydrobiology, 6(2), 157–167.
Baybora, T., & Tezcan, S. (2009). Işık kirliliği ve böcekler. Tarım Gözlem, 1(2), 24–26.
Baydar, T. (2020). Büyük Menderes Nehri su kalitesinin bentik makroomurgasız fauna çeşitliliği kullanılarak tahmini (Tez no 618712). [Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Baytaşoğlu, T., & Gözler, A. M. (2021). Evaluation of water quality of Çoruh River Basin (Turkey) using some biotic indices. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 38(4), 399–409. https://doi.org/10.12714/egejfas.38.4.01
Bolat, H. A., Kazancı, N., Başören, Ö., Türkmen, G., & Ekingen, P. (2016). Aquatic Diptera (Insecta) fauna of streams in the Eastern Black Sea Region of Turkey and their relationship with water quality. Review of Hydrobiology, 9(1), 47–72.
Bozdoğan, H., & Satar, A. (2017). Seasonal abundance and diversity of some pit building antlion larvae (Neuroptera: Myrmeleontidae). Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 33(3), 109–114. https://dergipark.org.tr/en/pub/erciyesfen/issue/35954/403446
Bozdoğan, H., & Satar, A. (2018). Habitat characterisation of Chrysopa Leach, 1815 genus in the Amanos Mountains. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Dergisi, 44(1), 1–7. https://dergipark.org.tr/en/pub/ sufefd/issue/36830/340105
Dalkıran, N. (2006). Orhaneli Çayı’nın epilitik diyatomeleri ve bentik omurgasızlarının ilişkilendirilmesi ile kirlilik düzeyinin saptanması (Tez no 202273). [Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Dilmen, H., & Özgökçe, M. S. (2018). Van Gölü kıyı habitatlarında Notonecta viridis Delcourt, 1909 (Hemiptera: Notonectidae) ve bazı Chironomidae (Diptera) türlerinin biyolojik gösterge değerleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28(4), 426–437. https://doi.org/10.29133/yyutbd.447054
Duran, M. (2006). Monitoring water quality using benthic macroinvertebrates and physicochemical parameters of Behzat Stream in Turkey. Polish Journal of Environmental Studies, 15(5), 709–717.
Duran, M., Akyıldız, G. K., & Özdemir, A. (2007). Gökpınar Çayı’nın büyük omurgasız faunası ve su kalitesinin değerlendirilmesi. Türk Sucul Yaşam Dergisi, 5(8), 577–583.
Duran, M., Tüzen, M., & Kayim, M. (2003). Exploration of biological richness and water quality of stream Kelkit, Tokat-Turkey. Fresenius Environmental Bulletin, 12(4), 370–375.
Duyar, A. (2018). Endüstri kaynaklı atmosferik kirleticilerin kuyrukla sıçrayanların (Collembola: Arthropoda) miktar ve çeşitliliğine etkisi (Sözlü bildiri). International Congress on Engineering and Architecture (ENAR 2018), Antalya, Türkiye, 14–16 Kasım 2018, ss. 1261–1269.
Duyar, A. (2019). Endüstriyel hava kirliliği toprak mikro eklembacaklılarının (Arthropoda) miktar ve çeşitliliğini etkiler mi? Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 21(3), 884–892. https://doi.org/10.24011/barofd.517871
Duyar, A. (2020). Karabük yöresinde farklı arazi kullanımı ve mevsimlerin karşılaştırılmasında sıçrar kuyrukluların (Collembola: Arthropoda) biyolojik gösterge olarak kullanımı. Turkish Journal of Forestry, 21(3), 224–230. https://doi.org/10.18182/tjf.724012
Dügel, M., Girgin, S., & Oğuzkurt, D. (1997). Akarsuların çevre kalitesi yönünden değerlendirilmesinde ve izlenmesinde biyotik indeks yöntemi. Türkiye İç Suları Araştırmaları Dizisi: II. Ankara: İmaj Yayıncılık.
Dügel, M., & Kazancı, N. (2004). Assessment of water quality of the Büyük Menderes River (Turkey) by using ordination and classification of macroinvertebrates and environmental variables. Journal of Freshwater Ecology, 19(4), 605–612. https://doi.org/10.1080/02705060.2004.9664741
Ekingen, P., & Kazancı, N. (2012). Benthic macroinvertebrate fauna of the Aksu Stream (Giresun, Turkey) and habitat quality assessment based on European Union Water Framework Directive criteria. Review of Hydrobiology, 5(1): 35-55.
Ertaş, A., Yaşartürk, M., Boz, T., & Tüney Kızılkaya, İ. (2021). Evaluation of the water quality of Karabal Stream (Gediz River, Turkey) and comparative performance of the used indices. Acta Aquatica Turcica, 17(3), 334–349. https://doi.org/10.22392/actaquatr.819579
Ertaş, A., & Yorulmaz, B. (2021). Assessing water quality in the Kelebek Stream branch (Gediz River Basin, West Anatolia of Turkey) using physicochemical and macroinvertebrate based indices. Aquatic Research, 4(3), 260–278. https://doi.org/10.3153/AR21020
Ertorun, N. (2001). Karasu Çayı (Sinop)'nın Ephemeroptera (Insecta) limnofaunası (Tez no 109781). [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Eskin, A., Taşdirek, S., & Kırmızıkar, F. (2024). Bakır sülfat pentahidratın (CuSO4.5H2O) büyük balmumu güvesi Galleria mellonella (Lepidoptera: Pyralidae) ve un kurdu Tenebrio molitor (Coleoptera: Tenebrionidae) larvalarının hemosit sayıları üzerine etkisi. Recep Tayyip Erdoğan University Journal of Science and Engineering, 5(2), 103–110. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1529544
Fındık, Ö. (2013). Araç Çayı makroomurgasızları üzerine bir ön çalışma. Nevşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(1), 41–45. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nufbed/issue/27851/294728
Fidan, E. C. (2023). Yer böcekleri (Coleoptera: Carabidae) ve biyoindikatör özellikleri. In O. Talaz (Ed.), Fen bilimleri ve matematik alanında gelişmeler. ss.68–85.
Girgin, S., & Kazancı, N. (2010). Biomonitoring of an urban stream (Ova Stream, Ankara, Turkey) using the Belgian Biotic Index. Review of Hydrobiology, 3(1), 73–87.
Girgin, S., Kazancı, N., & Dügel, M. (2010). Relationship between aquatic insects and heavy metals in an urban stream using multivariate techniques. International Journal of Environmental Science & Technology, 7(4), 653–664. https://doi.org/10.1007/BF03326175
Gülboy, H. (2004). Isparta Deresi ve bazı yan kollarında (Eğrim ve Darıören) su kirliliğinin biyolojik ve fizikokimyasal yönden belirlenmesi (Tez no 184335). [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Gültutan, Y., & Kazancı, N. (2009). A research on Chironomidae (Diptera) fauna of Eastern Black Sea Region and water quality relationship. Review of Hydrobiology, 2(1), 57–80.
İlhan, S. (2021). Bolkar Dağları bazı yüksek irtifa göllerinin sucul bentik makroomurgasız faunası (Tez no 685547). [Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kalyoncu, H., & Güneş, A. (2016). Plecoptera fauna of Alara and Karpuz Streams and determination of their relationships with water quality. International Journal of Environmental and Ecological Engineering, 10(7), 784–791.
Kalyoncu, H., Yorulmaz, B., Barlas, M., Yıldırım, M. Z., & Zeybek, M. (2008). Aksu Çayı’nın su kalitesi ve fizikokimyasal parametrelerinin makroomurgasız çeşitliliği üzerine etkisi. Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 20(1), 23–33.
Kalyoncu, H., & Zeybek, M. (2011). An application of different biotic and diversity indices for assessing water quality: A case study in the Rivers Çukurca and Isparta (Turkey). African Journal of Agricultural Research, 6(1), 19–27.
Kara, C., & Çömlekçioğlu, U. (2004). Karaçay (Kahramanmaraş)’ın kirliliğinin biyolojik ve fiziko kimyasal parametrelerle incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(1), 1–7. https://dondurma.ksu.edu.tr/fmd/sayi/71/71.1-7.pdf
Kara, A., Tunçsoy, B., & Özalp, P. (2020). Cu, Zn ve karışımlarının Galleria mellonella L. (Lepidoptera: Pyralidae) larvalarının hemosit tipleri ve sayıları üzerine etkileri. Anadolu Çevre ve Hayvancılık Dergisi (Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences), 5(1), 45–51. https://doi.org/10.35229/jaes.649536
Karacaoğlu, D. (2006). Emet Çayı’nın epipelik diyatomeleri ve bentik omurgasızlarının ilişkilendirilmesi ile kirlilik düzeyinin saptanması (Tez no 202230). [Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kaya, H., Selvi, K., Akbulut, M., & Tulgar, A. (2014). The use of biomarkers to determine the effects of water pollution on the Odonata larvae, Aeshna affinis, in Sarıçay Creek (Çanakkale Turkey). Fresenius Environmental Bulletin, 23(1), 57–63
Kayıs, T., & Emre, İ. (2012). Effects of Heavy Metal Stress on Protein and Glycogen Synthesis of Pimpla turionellae (Hymenoptera: Ichneumonidae). Ekoloji, 21(83), 61–67. https://doi.org/10.5053/ekoloji.2012.837
Kazancı, N. (2006). Ordination of Simuliidae and climate change impact. Acta Entomologica Serbica, Supplement, 69–76.
Kazancı, N. (2009b). Türkiye Plecoptera (Insecta) Faunası’na katkılar. Review of Hydrobiology, 2(1), 11–22.
Kazancı, N. (2011). Species records of order Odonata (Insecta) and their habitat quality from Turkey. Review of Hydrobiology, 4(1), 47–58.
Kazancı, N., Başören, Ö., Türkmen, G., Öz, B., Ekingen, P., & Bolat, H. A. (2013b). Assessment of macroinvertebrate community structure and water quality of running waters in Camili (Artvin, Turkey); a part of Caucasus Biodiversity Hotspot, by using Water Framework Directive (WFD) methods. Review of Hydrobiology, 6(2), 91–102.
Kazancı, N., & Dügel, M. (2000). An evaluation of the water quality of Yuvarlakçay Stream in the Köyceğiz Dalyan Protected Area, SW Turkey. Turkish Journal of Zoology, 24(1), 69–80. https://journals.tubitak.gov.tr/zoology/vol24/iss1/8/
Kazancı, N., & Dügel, M. (2010a). Determination of influence of heavy metals on structure of benthic macroinvertebrate assemblages in low order Mediterranean streams by using canonical correspondence analysis. Review of Hydrobiology, 3(1), 13–26.
Kazancı, N., & Dügel, M. (2010b). Determination of influence of heavy metals on structure of benthic macroinvertebrate assemblages in low order Mediterranean streams by using canonical correspondence analysis. Review of Hydrobiology, 3(1), 13–26.
Kazancı, N., & Ertunç, Ö. (2010). Use of Simuliidae (Insecta, Diptera) species as indicators of aquatic habitat quality of Yeşilırmak River Basin (Turkey). Review of Hydrobiology, 3(1), 27–36.
Kazancı, G., & Girgin, S. (2008). Ephemeroptera, Odonata, Plecoptera (Insecta) fauna of Ankara Stream, Turkey. Review of Hydrobiology, 1(1), 37-44.
Kazancı, N., Öz, B., Dügel, M., Başören, Ö., & Türkmen, G. (2009a). First faunistic survey and canonical correspondence analysis of interstitial aquatic insect assemblages of running waters in Turkey. Review of Hydrobiology, 2(1), 1–10.
Kazancı, N., & Türkmen, G. (2008a). Ephemeroptera (Insecta) türlerinin bir koruma alanındaki akarsuların habitat özelliklerini ve koruma alanı sınırlarını belirlemede indikatör olarak kullanılması. E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences, 25(4), 325–331. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/57516
Kazancı, N., & Türkmen, G. (2008b). Yedigöller Milli Parkı (Bolu) Ephemeroptera (Insecta) faunası üzerine bir araştırma: Su kalitesi ve referans habitat özellikleri. Review of Hydrobiology, 1(1), 53–71.
Kazancı, N., Türkmen, G., Ekingen, P., & Başören, Ö. (2013a). Yeşilırmak Nehri’nin su kalitesinin izlenmesi için taban büyük omurgasızları kullanılarak bir biyotik indeks (Yeşilırmak-BMWP) hazırlanması. Review of Hydrobiology, 6(1), 1–29.
Kazancı, N., Türkmen, G., Ertunç, Ö., Ekingen, P., Öz, B., & Gültutan, Y. (2010). Su Çerçeve Direktii kapsamındaki taban büyük omurgasızlarına dayalı yöntemlerin uygulanması ile Yeşilırmak Nehri’nin ekolojik kalitesinin belirlenmesi. Review of Hydrobiology, 3(2), 89–110.
Kazancı, N., Türkmen, G., Ertunç, Ö., Gültutan, Y., Ekingen, P., & Öz, B. (2008). Kelkit Çayı’nın su kalitesinin bentik makroomurgasızlar ve fizikokimyasal değişkenler kullanılarak değerlendirilmesi. Review of Hydrobiology, 1(2), 145–160.
Khatri, N., Tyagi, S., & Rawtani, D. (2016). Assessment of drinking water quality and its health effects in rural areas of Harij Taluka, Patan district of Northern Gujarat. Environmental Claims Journal, 28(3), 223–246. https://doi.org/10.1080/10406026.2016.1190249
Khatri, N., Tyagi, S. and Rawtani, D. (2017). Rural environment study for water from different sources in cluster of villages in Mehsana district of Gujarat. Environmental Monitoring and Assessment, 190(1):10. doi: 10.1007/s10661-017-6382-8.
Korotyaev, B. A., Gültekin, L., Volkovitsh, M. G., Dorofeyev, V. I., & Konstantinov, A. S. (2016). Bioindicator beetles and plants in desertified and eroded lands in Turkey. Journal of Insect Biodiversity, 4(1), 1–47. https://doi.org/10.12976/jib/2016.4.1
Kucuk, S. (2008). The effect of organic pollution on benthic macroinvertebrate fauna in the Kirmir Creek in the Sakarya Basin. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 5(1), 5–12. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/259641
Kucuk, S., & Alpbaz, A. (2008). The impact of organic pollution on the Kirmir Creek and Sakarya River in Turkey. Water Resources, 35(5), 591–597. https://doi.org/10.1134/S0097807808050102
Matın, G. (2014). Bal Arısı, Bitki ve Propolis Örneklerinde Çevre Kirliliği Düzeylerinin Seçilmiş Bazı Element Ve Ağır Metal Analizleriyle Belirlenmesi (Tez no 371338). [Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Narin, N., & Tanatmış, M. (2004). Gönen (Balıkesir) ve Biga (Çanakkale) Çayları’nın Ephemeroptera (Insecta) limnofaunası. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 16–25. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/228340
Nisbet, C., Güler, A., Yarım, G. F., Cenesiz, S., & Ardalı, Y. (2013). Çevre ve flora kaynaklarının arı ürünlerinin mineral madde içerikleri ile ilişkisi. Türk Biyokimya Dergisi, 38(4), 494–498. https://doi.org/10.5505/tjb.2013.07269
Ogleni, N., & Topal, B. (2011). Water quality assessment of the Mudurnu River, Turkey, using biotic indices. Water Resources Management, 25(10), 2487–2508. https://doi.org/10.1007/s11269-011-9822-1
Önder, F., Karsavuran, Y., & Tezcan, S. (1992). Çevre kirliliği araştırmalarında biyoindikatör böceklerin rolü ve önemi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29(1), 111–125.
Önder, F., & Tezcan, S. (1988). Egzoz gazlarının balarılarına etkileri. Teknik Arıcılık, 18, 16–17.
Oğuz, G. (2020). Balcalı (Adana)’da farklı ekosistemlerde yaşamını toprak yüzeyinde sürdüren Hexapoda türlerinin biyoçeşitliliğinin karşılaştırılması (Tez no 624324). [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Öz, B. (2007). Batı Karadeniz bölgesi akarsularında bentik makroinvertebrat faunası üzerine bir araştırma (Tez no 222446). [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Ozbek, M., Tasdemir, A., Cil, E. A., Somek, H., & Yildiz, S. (2018). Assessing the trophic level of a Mediterranean stream (Nif Stream, İzmir) using benthic macro invertebrates and environmental variables. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 19(3), 179–190. https://doi.org/10.4194/1303-2712-v19_03_01
Özdamar, H., & Kıyak, S. (2018). The investigation of some physicochemical parameters of water quality and aquatic Coleoptera diversity in Işıklı Lake (Denizli). Munis Entomology & Zoology, 13(2), 647–654.
Özdemir, I., & Gürkan, O. (2006). Agroekosistemlerde Heteroptera biyoçeşitliliği ve biyolojik indikatör olarak rolü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(38), 9–13. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3064890
Parikh, G., Rawtani, D., & Khatri, N. (2020). Insects as an indicator for environmental pollution. Environmental Claims Journal, 33(2), 161–181. https://doi.org/10.1080/10406026.2020.1780698
Parmar, T. K., Rawtani, D., & Agrawal, Y. K. (2016). Bioindicators: The natural indicator of environmental pollution. Frontiers in Life Science, 9(2), 110–118. https://doi.org/10.1080/21553769.2016.1162753
Ramola, G. C., Rawat, N., Singh, R., Sajwan, A. S., Sahu, L., & Rawat, P. (2024). Insects as ecological indicators: A review. International Journal of Environment and Climate Change, 14(12), 260–279. https://doi.org/10.9734/ijecc/2024/v14i124623
Silay, S., Aydın, G., & Karaca, İ. (2021). Isparta ili elma bahçelerinde çukur tuzak örnekleme yöntemi ile yakalanan Carabidae familyasına ait biyoçeşitlilik parametrelerinin hesaplanması. Turkish Journal of Science and Engineering, 3(1), 50–56. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjse/issue/63054/891632
Sukatar, A., Yorulmaz, B., Ayaz, D., & Barlas, M. (2006). Emiralem Deresi’nin (İzmir Menemen) bazı fiziko kimyasal ve biyolojik (bentik makroomurgasızlar) özelliklerinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3), 328–333. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/193646
Şeker, F., & Bağrıaçık, N. (2018). Determination of The Copper Accumulation in The Nest Materials of Polistes dominulus and Polistes nimpha (Hymenoptera: Vespidae: Polistinae). Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(1), 1–5. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/877276
Tezcan, S., & Önder, F. (1988). Çevre kirliliği araştırmalarında balarılarının biyoindikatör olarak rolü ve önemi. Teknik Arıcılık, 19, 14–15.
Topkara, E. T., Özbek, M., Taşdemir, A., Yildiz, S., Balık, S., & Ustaoglu, M. R. (2011). Determination of pollution level of Yuvarlak stream (Köyceğiz Muğla) by using benthic macroinvertebrates. Journal of Animal and Veterinary Advances, 10(9), 1194–1201. https://doi.org/10.3923/javaa.2011.1194.1201
Toprak, F. (2018). Edirne ve çevresindeki Avrupa kırmızı orman karıncaları (Formica pratensis: Hymenoptera: Formicidae) yuvalarının yıllık izleme programı (Tez no 766465). [Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Türkmen, G., & Kazancı, N. (2010). Applications of various biodiversity indices to benthic macroinvertebrate assemblages in streams of a national park in Turkey. Review of Hydrobiology, 3(2), 111–125.
Türkmen, G., & Kazancı, N. (2016). Habitat quality assessment of streams in Altındere Valley (Trabzon, Turkey) by using physico-chemical variables and various biotic indices based on benthic macroinvertebrates. Review of Hydrobiology, 9(1), 17-36
Tyeb, T. A. (2019). Karaçomak Deresi (Kastamonu) su, sediment ve Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera: Corixidae) türünde ağır metal konsantrasyonlarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesi (Tez no 548035). [Doktora Tezi, Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Uyanik, S., Yilmaz, G., Yesilnacar, M. I., Aslan, M., & Demir, O. (2005). Rapid assessment of river water quality in Turkey using benthic macroinvertebrates. Fresenius Environmental Bulletin, 14(4), 268–272.
Ülgentürk, S., & Toros, S. (1993). Effects of environmental pollution on insects. Turkish Journal of Entomology, 17(1), 1-12.
Varol, E., & Yücel, B. (2023). Arıların ve arı ürünlerinin adli vakalarda biyoindikatör olarak kullanım potansiyeli. 1st International Congress on Forensic Agriculture (ForensicAgr) Kongresi Bildiriler Kitabı. Ege Üniversitesi, İzmir, Türkiye, 25-27 Ekim 2023, ss. 15.
Wang, X., & Zhou, D. (2021). Spatial agglomeration and driving factors of environmental pollution: A spatial analysis. Journal of Cleaner Production, 279, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.123839
Yılmaz, M. (2016). Namnam Çayı su kalitesinin fiziko-kimyasal ve biyolojik (bentik makroomurgasız ve balıklar) parametrelere göre belirlenmesi (Tez no 437977). [Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Yildiz, S., Ozbek, M., Tasdemir, A., & Topkara, E. T. (2015). Assessment of a shallow montane lentic ecosystem (Lake Gölcük, İzmir, Turkey) using benthic community diversity. Ekoloji, 24(97), 1–13. https://doi:10.5053/ekoloji.2015.34
Zeybek, M. (2017). Macroinvertebrate-based biotic indices for evaluating the water quality of Kargı Stream (Antalya, Turkey). Turkish Journal of Zoology, 41(3), 476-486. http://doi:10.3906/zoo-1602-10
Zeybek, M., Kalyoncu, H., Karakaş, B., & Özgül, S. (2014). The use of BMWP and ASPT indices for evaluation of water quality according to macroinvertebrates in Değirmendere Stream (Isparta, Turkey). Turkish Journal of Zoology, 38(5), 603-613. https://doi:10.3906/zoo-1310-9
Zeybek, M., & Şahin, S. K. (2016). The distribution of Trichoptera assemblages in relation to environmental variables in the streams of Tunceli (Turkey). Fresenius Environmental Bulletin, 25(11), 4972–4981.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Entomoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Yaran ^*
0000-0002-2151-5471
Türkiye

Fatma Özmen
0000-0002-4998-6486
Türkiye

Murat Kütük
0000-0003-1567-1002
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

23 Ekim 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

9 Aralık 2025

Kabul Tarihi

2 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758

IZ

https://izlik.org/JA42GS96PP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yaran, M., Özmen, F., & Kütük, M. (2026). A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758

AMA

1.Yaran M, Özmen F, Kütük M. A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758

Chicago

Yaran, Mehmet, Fatma Özmen, ve Murat Kütük. 2026. “A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758.

EndNote

Yaran M, Özmen F, Kütük M (01 Ekim 2026) A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi Advanced Online Publication

IEEE

[1]M. Yaran, F. Özmen, ve M. Kütük, “A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication, Eki. 2026, doi: 10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758.

ISNAD

Yaran, Mehmet - Özmen, Fatma - Kütük, Murat. “A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. Advanced Online Publication (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758.

JAMA

1.Yaran M, Özmen F, Kütük M. A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 2026. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758.

MLA

Yaran, Mehmet, vd. “A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, sy Advanced Online Publication, Ekim 2026, doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758.

Vancouver

1.Mehmet Yaran, Fatma Özmen, Murat Kütük. A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 01 Ekim 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1836758

A Current Perspective on Insect Families (Class: Insecta) Evaluated as Bioindicators in Türkiye

Öz

Anahtar Kelimeler

Türkiye’de Biyoindikatör Olarak Değerlendirilen Böcek Familyaları (Class: Insecta) Üzerine Güncel Bir Bakış

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

e-ISSN: 2619-9149