Başlıca Sebze Ürünlerinde Üretim Maliyetlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Zeki Bayramoğlu; Zuhal Karakayacı; Kemalettin Ağızan; Süheyla Ağızan; Merve Bozdemir

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.764181

EN TR

Determination of Factors Affecting Production Costs in Major Vegetable Products

Abstract

The main aim of the study is to calculate the production costs and economic results of products such as tomatoes, peppers, eggplant, zucchini and cucumber that are grown intensively in Antalya. For this purpose, a survey was conducted with 232 sample enterprises producing tomatoes in Antalya and determined according to stratified random sampling method. As a result of the survey, 1 kg costs of pepper, tomato, zucchini, eggplant and cucumber products were calculated as 2.41 TL-kg, 2.37 TL-kg, 2.69 TL-kg, 3.07 TL-kg and 2.46 TL-kg, respectively. Within the scope of the study, besides the costs of the products, gross profits and net profits were calculated. 1 kg gross profit of pepper production 0.39 TL-kg, 1 kg net profit -0.24 TL-kg, 1 kg gross profit of tomato production 0.35 TL-kg, 1 kg net profit -0.26 TL-kg, 1 kg gross profit of pumpkin production 0.23 TL-kg, 1 kg net profit -0.56 TL-kg, 1 kg gross profit of eggplant production 0.44 TL-kg, 1 kg net profit -0.41 TL-kg and 1 kg gross profit of pepper production is 0.35 TL-kg, 1 kg net profit is -0.37 TL-kg. In addition, the factors affecting the costs of the products were estimated using linear regression analysis. According to the results of the analysis, the costs of vegetable production, seedling, fertilizer and medicine positively, material and foreign labor costs negatively. According to the results obtained, it was determined that the cost and profit advantage provided by economies of scale did not occur in greenhouse enterprises and despite the growth of the operating scales, net profit was negative.

Keywords

Başlıca Sebze Ürünlerinde Üretim Maliyetlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Öz

Çalışmanın temel amacı Antalya ilinde yoğun olarak yetiştirilen başlıca sebzelerin (domates, biber, patlıcan, kabak ve hıyar) üretim maliyetlerini ve ekonomik sonuçlarını hesaplayarak üretim maliyetlerine etki eden faktörleri belirlemektir. Bu amaca yönelik olarak Antalya ilinde sebze üretimi yapan ve tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 232 adet işletmeyle anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket sonucunda biber, domates, kabak, patlıcan ve hıyar ürünlerinin 1 kg maliyetleri sırasıyla 2.41 TL, 2.37 TL, 2.69 TL, 3.07 TL ve 2.46 TL olarak hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında ürünlerin maliyetlerine ek olarak brüt ve net kârları hesaplanmıştır. Biber üretiminin 1 kg brüt kârı 0.39 TL, 1 kg net kârı -0.24 TL, domates üretiminin 1 kg brüt kârı 0.35 TL, 1 kg net kârı -0.26 TL, kabak üretiminin 1 kg brüt kârı 0.23 TL, 1 kg net kârı -0,56 TL, patlıcan üretiminin 1 kg brüt kârı 0.44 TL, 1 kg net kârı -0.41 TL ve hıyar üretiminin 1 kg brüt kârı 0.35 TL, 1 kg net kârı -0.37 TL olarak belirlenmiştir. Çalışmada ürünlerin maliyetlerini etkileyen faktörler doğrusal regresyon analiziyle tahmin edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre sebze üretim maliyetlerini fide, gübre ve ilaç masrafları pozitif yönde, materyal ve mevsimlik işgücü masrafı negatif yönde etkilemiştir. Elde edilen sonuçlara göre sera işletmelerinde ölçek ekonomisiyle sağlanan maliyet ve kâr avantajının oluşmadığı, dolayısıyla işletme ölçeklerinin büyümesine karşı net kârın negatif olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Proje Numarası

TAGEM-18/AR-GE/57

Teşekkür

Desteklerinden dolayı TAGEM'e teşekkür ederiz.

Kaynakça

Acar M, Dok M, Caner YK 2009. Organik ve Geleneksel Tarım Metodu İle Üretilen Nohut’un Verim, Maliyet ve Kalite Kriterleri Bakımından Karşılaştırılması. 1. GAP Organik Tarım Kongresi 17-20 Kasım 2009, Şanlıurfa
Ağır HB, Saner G 2014. İzmir İli Emiralem Beldesinde Açıkta ve Örtüaltı Çilek Yetiştiriciliğinde Üretim Maliyetlerinin Belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 51(2): 145-152.
Altıntaş G, Akçay Y 2007. Tokat ili Erbaa ovasında tarım işletmelerinin ekonomik analizi ve işletmelerin başarısını etkileyen faktörlerin ortaya konulması. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 24(2): 33-42.
Anonim 2018. 2018 Antalya İli Tarımsal Ürünler Ortalama Maliyetleri, https://antalya.tarimorman.gov.tr/Belgeler/2018%20ANTALYA%20TARIMSAL%20%C3%9CR%C3%9CN%20MAL%C4%B0YETLER%C4%B0.pdf
Bal DÇ 2018. Trakya Bölgesinde Bitkisel Üretim Yapan Tarım İşletmelerinin Risk Kaynakları ve Risk Yönetim Stratiejilerinin Değerlendirilmesi Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 181 sy.
Başaran C, Engindeniz S 2015. Sivri Biber Üretiminde Girdi Kullanım Etkinliğinin Analizi: İzmir Örneği. Tarım Ekonomisi Dergisi 21(1): 77-84.
Bayraktar Ö, Saner G 2010. Ege Bölgesinde Entegre Mücadele Programı Uygulanan Örtü altı Domates Yetiştiriciliğinin Teknik ve Ekonomik Özelliklerinin İncelenmesi: Muğla İli Örnek Olayı. Türkiye IX. Tarım Ekonomisi Kongresi 22-24 Eylül 2010, Şanlıurfa
Bayramoğlu Z, Göktolga ZG, Gündüz O 2005. Tokat İli Zile İlçesinde Yetiştirilen Bazı Önemli Tarla Ürünlerinde Fiziki Üretim Girdileri ve Maliyet Analizleri. Tarım Ekonomisi Dergisi 11(1 ve 2): 101-109.

Bayramoğlu Z, Aktürk D, Tatlıdil FF 2010. Kaynakların Rasyonel Kullanımının Üretim Maliyetleri Üzerine Etkisi: Kanola Yetiştiriciliği Örneği. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences 24(3): 62-68.
Bayramoğlu Z, Bozdemir M 2017. Dane Mısır Üretiminde Kaynak Kullanım Etkinliğinin Belirlenmesi: Konya İli Örneği. Atlas Akademi Yayınevi, Konya, 237 sy.
Bayramoğlu Z, Karakayacı Z, Ağızan K, Ağızan S, Bozdemir M 2020. Domates Pazarlama Kanallarının ve Pazar Marjının Tespiti Üzerine Bir Araştırma. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Proje No: TAGEM-18/AR-GE/57, 286 sy.
Çıkman A, Monıs T 2012. Gap Bölgesinde Biber’in 2000-2010 Yılları Arasındaki Üretim Girdi ve Maliyetindeki Değişimler. 10. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi 5-7 Eylül 2012, Konya
Çimen ZA 2001. Antalya İli Kumluca İlçesindeki Sera Üreticilerinin Pazarlama Sorunları. Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 1(1): 1-14.
Çıtak D 2011. Keçi yetiştiren tarım işletmelerinin ekonomik analizi: Çanakkale İli Merkez İlçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Demircan V, Yılmaz H, Binici T 2005. Isparta İlinde Elma Üretim Maliyeti ve Gelirinin Belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi 11(1 ve 2): 71-80.
Engindeniz S, Yılmaz İ, Durmuşoğlu E, Yağmur B, Eltez RZ, Demirtaş B, Engindeniz D, Tatarhan AH 2010. Sera Sebzelerinin Karşılaştırmalı Girdi Analizi. Ekoloji 19(74): 122-130.
Erdoğan F, Bayramoğlu Z 2017. Tarım İşletmelerinde Finne-Kinney Yöntemi ile Risk Analizi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 3(2): 19-28.
Erkoyuncu C 2008. Ankara İli Beypazarı İlçesinde Organik ve Geleneksel Olarak Yapılan Domates Yetiştiriciliğinin Karşılaştırmalı Ekonomik Analizi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 126 sy.
GİB 2019. Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler, http://www.gib.gov.tr/fileadmin/user_upload/Yararli_Bilgiler/amortisman_oranlari.pdf Gujarati DN, Porter DC 2003. Basic econometrics (ed.). sy.
Gündoğmuş E 1998. Ankara İli Akyurt İlçesi Tarım İşletmelerinde Ekmeklik Buğday (Triticum Aestivum L.) Üretiminin Fonksiyonel Analizi ve Üretim Maliyetinin Hesaplanması. Turkish Journal of Agriculture and Foresty 22(1998): 251-260.
Güriş S, Çağlayan E, Güriş B 2013. EViews ile Temel Ekonometri (2. basım). sy.
Kadanalı E, Saklıca A, Dağdemir V 2008. Erzurum İli Uzundere İlçesinde Serada Hıyar ve Domates Üretim Maliyeti ve Pazarlama Yapısı. VIII. Tarım Ekonomisi Kongresi 25-27 Haziran 2008, Bursa
Kadirhanoğulları İ, Karadaş K, Külekçi M 2016. Iğdır İlinde Bal Üretim Maliyetinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 6(4): 115-120.
Kalaycı Ş 2010. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayın Dağıtım, Ankara, 426 sy. Karadaş K 2016. Ağrı İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması. Alinteri Journal of Agriculture Sciences 31(2): 33-41.
Karadaş K, Bakçı C, Kadirhanoğulları İH 2018. Midyat İlçesi (Mardin) Tarım İşletmelerinde Mercimek Üretim Maliyetinin Hesaplanması. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 49(2): 118-123.
Karkacıer O, Altuntaş NY 1998. Örtü Altı ve Açık Koşullarda Domates ve Hıyar Yetiştiriciliğinin Karşılaştırmalı Ekonomik Analizi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 1998(1): 107-125.
Kızıloğlu R, Uzunöz M, Topal İ 2012. Yalova İlinde Kesme Çiçek Yetiştiriciliğinin Üretim Maliyeti ve Karlılığı. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 43(1): 65-68.
Kızıloğlu S, Kaya TE 2008. Erzurum İlinde Çerezlik ve Yağlık Ayçiçeğinin Üretim Maliyeti; Pasinler İlçesi Örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 39(2): 175-185.
Külekçi M, Aksoy A 2010. Gaziantep İli Dağ ve Ova Köylerinde Antepfıstığı Üretim Maliyetlerinin Karşılaştırılması. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 25(1): 45-51.
Mencet NM 2011. Serada Domates Üretim Sistemlerinin Karşılaştırmalı Ekolojik, Ekonomik ve Politika Analizi: Antalya İli Örneği. Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 219 sy.
Oğuz C, Arısoy H 2002 of Conference. Konya Bölgesinde Örtüaltı Sebze Yetiştiriciliğinin Geliştirilebilme Olanakları, Türkiye V. Tarım Ekonomisi Kongresi Erzurum, 63-69.
Oğuz C, Bayramoğlu Z, Ağızan S, Ağızan K 2017. Tarım İşletmelerinde Tarımsal Mekanizasyon Kullanım Düzeyi, Konya İli Örneği. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 31(1): 63-72.
Oğuz C, Karakayacı Z 2017. Tarım Ekonomisinde Araştırma ve Örnekleme Metodolojisi. Atlas Akademi, Konya, 183 sy.
Oğuz C, Bayramoğlu Z 2018. Tarım Ekonomisi Kitabı. Atlas Kitapevi Konya, 222 sy.
Özkan B, Uzun Hİ, Elidemir AY, Bayır A, Karadeniz C 2005. Örtü Altı ve Açıkta Üzüm Üretiminin Ekonomik Analizi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 18(1): 77-85.
Özkan B, Hatırlı S, Öztürk E, Aktaş A 2008. Antalya İlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi. Journal of Agricultural Sciences 17(1): 34-42.
Pehlivanoğlu F, Narman Z 2018. Kocaeli Üniversitesi Öğrencilerinin Fakülteler Bazinda Gelir-Tüketim İlişkisinin Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2018(40): 103-115.
Rad S, Yarşı G 2005. Silifke İlçesi’nde Serada Domates Yetiştiren İşletmelerin Ekonomik Performansları ve Birim Ürün Maliyetleri. Journal of Agricultural Sciences 11(1): 26-33.
Sipahioğlu C 2014. Farklı Tarım Sistemlerinde Domates Üretiminin Maliyet Analizi. Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 63 sy.
Subaşı OS, Seçer A, Yaşar B, Emeksiz F, Uysal O 2016. Türkiye’de Muz Üretim Maliyeti ve Karlılık Durumu. Mediterranean Agricultural Sciences 29(2): 73-78.
Topcu Y, Uzundumlu AS, Karadaş K 2012. Erzurum İlinde Şekerpancarı Üretim Maliyeti. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2(2 Sp: A): 41-50.
Topcu Y 2018. Erzurum ili süt sığırcılığı işletmelerinin sermaye yapısına dayalı risk düzeyleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 28(2): 154-160.
Tuvanç İA, Dağdemir V 2009. Erzurum İli Pasinler İlçesinde Silajlık Mısır Üretim Maliyetinin Tespiti Üzerine Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 40(1): 61-69.
Ukav İ 2018. A Research on the Production Costs and Profitability of Some Vegetables Produced in Adıyaman Province. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology 6(9): 1285-1289.
Ulaş Ü, Bayrakdaroğlu A, Şamiloğlu F 2011. Yönetici Sahipliği Ve Firma Değeri: İMKB İçin Ampirik Bir Uygulama, Ankara Üniversitesi. SBF Dergisi 66(2): 87-90.
Üçpınar F 2016. Konya İli Derbent İlçesi Taze Fasulye Üretimi Yapılan Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yükseklisans Tezi, 130 sy.
Yamane T 1967. Elementary Sampling Theory. Prentice-Hall, New Jersey, 405 sy.
Yılmaz Ş, Gül M 2015. İşletmelerde Pamuk Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyinin Değerlendirilmesi: Antalya İli Örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 20(2): 27-41.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeki Bayramoğlu
0000-0003-3258-3848
Türkiye

Zuhal Karakayacı
0000-0003-2933-5608
Türkiye

Kemalettin Ağızan ^*
0000-0002-2340-2614
Türkiye

Süheyla Ağızan
0000-0002-9210-1671
Türkiye

Merve Bozdemir
0000-0002-5323-2265
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

4 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

18 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 24 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.764181

IZ

https://izlik.org/JA72WN54WT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bayramoğlu, Z., Karakayacı, Z., Ağızan, K., Ağızan, S., & Bozdemir, M. (2021). Başlıca Sebze Ürünlerinde Üretim Maliyetlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24(3), 603-613. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.764181

Bitkisel Üretimde İşletme Büyüklüğünün Ürün Verimi, Üretim Değeri ve Ürün Maliyeti Üzerine Etkisi: Çeltik, Pamuk ve Kanola Üretimi Örneği

Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.30910/turkjans.1371682

Maviyemiş (Vaccinium corymbosum L.) Yetiştiriciliğinin Güncel Durumu ve Geliştirilmesine Yönelik Öneriler

Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.59128/bojans.1697877

Economic Structure of Tomato Production in Geothermal Energy-Heated Greenhouses: Simav District Case of Kütahya Province

Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.30910/turkjans.1759246

Effects of Foliar Paclobutrazol Applications on Plant Growth, Yield, Quality, and Residue Levels in Greenhouse Cucumber Cultivation

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1699404

Economic Structure and SWOT Analysis of Grape Production: Denizli, Türkiye

Meyve Bilimi

https://doi.org/10.51532/meyve.1747504

Başlıca Sebze Ürünlerinde Üretim Maliyetlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Determination of Factors Affecting Production Costs in Major Vegetable Products

Abstract

Keywords

Başlıca Sebze Ürünlerinde Üretim Maliyetlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Bazı Tarımsal Girdilere Uygulanan Katma Değer Vergisi (KDV) İndiriminin Üreticiler Açısından Değerlendirilmesi

Afyonkarahisar İlinde Patates Üretiminin Ekonomik Analizi

Şeker Pancarı Üretim Maliyeti ve Kârlılık Analizi: Burdur İli Örneği

Sofralık Domates Üretiminde Gelir, Verim ve Maliyet Faktörlerinin Farklılık Analizleri: Çanakkale İli Örneği

Economic Analysis and Energy Efficiency of Different Training Systems and Planting Densities in Plum Cultivation

Gaziantep İlinde Baharatlık Kırmızıbiberin (Maraş Biberi) Üretim Maliyeti ve Pazarlama Durumu

Bitkisel Üretimde İşletme Büyüklüğünün Ürün Verimi, Üretim Değeri ve Ürün Maliyeti Üzerine Etkisi: Çeltik, Pamuk ve Kanola Üretimi Örneği

Maviyemiş (Vaccinium corymbosum L.) Yetiştiriciliğinin Güncel Durumu ve Geliştirilmesine Yönelik Öneriler

Economic Structure of Tomato Production in Geothermal Energy-Heated Greenhouses: Simav District Case of Kütahya Province

Effects of Foliar Paclobutrazol Applications on Plant Growth, Yield, Quality, and Residue Levels in Greenhouse Cucumber Cultivation

Economic Structure and SWOT Analysis of Grape Production: Denizli, Türkiye

e-ISSN: 2619-9149