Mardin (Türkiye) Geofitleri Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma

Mehmet Maruf Balos; Hasan Akan; Musa Geçit

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.976110

EN TR

Mardin (Türkiye) Geofitleri Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmada, 2019-2021 yıllarında Mardin’in 9 ilçesine bağlı 18 farklı yerleşim yeri gezilmiş ve toplam 61 kaynak kişi ile görüşülmüştür. Yörede Kürt, Türk, Arap, Süryani gibi farklı etnik gruplar olduğundan, farklı kültürel gruplardan kişiler seçilerek etnobotanik içerikli görüşmeler yapılmıştır. 18-85 yaş arasındaki kaynak kişilerle görüşmeler sağlanmış, farklı eğitim düzeyleri ve farklı yaş grupları tercih edilmiştir. Yapılan etnobotanik araştırmada 18 familya ve 28 cinse ait 61 geofit taksonun etnobotanik özellikleri tespit edilmiştir. Familya bazında en fazla kullanım Amaryllidaceae (13), Iridaceae (12), Araceae (7); cins bazında ise en fazla kullanım; Allium (10), Iris (6) ve Crocus (4) olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Harran Üniversitesi BAP, Tübitak

Proje Numarası

BAP 19098, TÜBİTAK (Proje no: 120Z165)

Teşekkür

Bilgilerini bizimle paylaşan yöre halkına, maddi destek sağlayan TÜBİTAK ve HÜBAK’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

Akan H, Eker İ, Balos MM 2005. Şanlıurfa’nın Nadide Çiçekleri-Geofitler. The Rare Plants of Şanlıurfa-Geophytes. Demircioğlu Matbaacılık, Ankara, 96s.
Akgül A, Şenol SG, Yıldırım H, Seçmen O, Doğan Y 2018. An Ethnobotanical Study in Midyat (Turkey), a City on the Silk Road Where Cultures Meet. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 14(1): 12.
Avcu C, Selvi S, Satıl F 2016. Katran Dağı (Bayramiç/Çanakkale) ve Çevresinde Yayılış Gösteren Geofit Bitkiler ve Ekolojik Özellikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitü Dergisi, 6(3):9-16.
Babacan EY, Eker İ 2017. Munzur Vadisi Tunceli ve Yakın Çevresinin Geofit Florası. Bağbahçe Bilim Dergisi, 4(1):31-49.
Başköşe İ, Paksoy MY, Selvi S 2013. Geophytic Plants Around The Akkaya Dam Lake Niğde-Turkey. Acta Horticulturae (ISHS), 1002:43-47.
Arasan Ş 2014. Savur (Mardin) Yöresinde Halk Hekimliğinde Kullanılan Bitkiler ve Kullanım Alanları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 328s.
Ayaz N 2020. Mardin İlinde Yenen Yabani Bitkiler. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 203s.
Aydın M 2019. Kentsel Planlamada Ekonomik Rant Politikaları Üzerine Bir Deneme: Mardin Örneği. Mardin Artuklu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yükse Lisans tezi, 139s.

Balick MJ, Cox PA, Plants P 1996. Culture: the Science of Ethnobotany. Scientific American Library, New York, p228.
Çeneli İ, Selvi S 2019. Balaban Dağı (Balıkesir/Dursunbey, Türkiye) ve Çevresinde Yayılış Gösteren Geofit Bitkiler ve Ekolojik Özellikleri. Bağbahçe Bilim Dergisi, 6(3):41-55.
Davis PH (ed.) 1965-1985. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. vol. 1-9. Edinburgh, UK: Edinburgh University Press.
Davis P, Miller R 1988. Flora of Turkey, Volume 10 (Vol. 1). Edinburgh University Press.
De Albuquerque UP, Farias Paiva de Lucena R 2005. Can Apparency Affect the Use of Plants by Local People in Tropical Forests?. Interciencia 30(8): 506-510.
Demir Y 2010. A Critical Look at the Role of the Planning Legislations in Sustaining the Authenticity of Traditional Settlements: Akyaka and Mardin Cases. In International Planning History Society Congress 12–15 July 2010, İstanbul.
Demir SC, Eker İ 2015. Petaloid Monocotyledonous Flora of Bolu Province, Including Annotations on Critical Petaloid Geophytes of Turkey. Pegem Akademi, Ankara, 80 p.
Demirci Kayıran S, Özhatay N 2020. The Ethnobotany, Systematics and Morphological Studies of the Genus Ornithogalum that Naturally Grows in Kahramanmaras province of Southern Turkey. EMU Journal of Pharmaceutical Sciences 3(3): 182-193. Retrieved from https://dergipark. org.tr/ en/pub/emujpharmsci/issue/60271/823425
Demirci Kayıran S, Özkan EE 2017. The Ethnobotanical Uses of Hyacinthaceae Species Growing in Turkey and a Review of Pharmacological Activities. Indian Journal of Traditional Knowledge (IJTK) 16(2): 243-250.
Eker İ, Babaç MT, Koyuncu M 2014. Revision of the Genus Tulipa L. (Liliaceae) in Turkey. Phytotaxa 157(1): 001-112.
Ekim T, Koyuncu M, Vural M, Duman H, Aytaç Z, Adıgüzel N 2000. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı. Red Data Book of Turkish Plants. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği, Ankara, 246s.
Ekim T, Koyunc, M, Güner A, Erik S, Yıldız B, Vural M 1991. Türkiye’nin Ekonomik Değer Taşıyan Geofitleri Üzerinde Taksonomik ve Ekolojik Araştırmalar. T.C. Tarım ve Orman Köyişleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü, İşletme ve Pazarlama Dairesi Başkanlığı, 111s.
Eksik C 2020. Mardin ili Artuklu, Ömerli ve Yeşilli İlçelerinin Bazı Köylerinde Etnobotanik Çalışma. Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 220s.
Ekşi G 2012. Türkiye'de Allium L. cinsine ait (Sect. Allium) endemik türler üzerinde morfolojik ve etnobotanik bir çalışma. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 171s.
Eroğlu H, 2020. Türkiye'de yayılış gösteren Muscari mill. (Asparagaceae) cinsi taksonlarına ait morfoloji, palinoloji ve tohum yüzeyi araştırmaları. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Doktora tezi, 541s.
Ertuğ F 2014. Etnobotanik. Resimli Türkiye Florası. 1: 318-344.
Ertuğ ZF 2005. Ethnobotany: At the junction of the continents and the disciples. Proceding of the IVth international congress of ethnobotany (ICEB 2005) 21-26 August 2005, İstanbul-Turkey.
Fırat M, Karavelioğulları FA, Aziret A 2015. Doğu Anadolu’nun (Türkiye) Geofitleri. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences 5(1): 38-53.
Fritsch RM, Abbasi M 2013. A taxonomic review of Allium subg. Melanocrommyum in Iran. Gatersleben: IPK.
Genç İ 2010. Türkiye'de Allium L. cinsi, Melanocrommyum seksiyonuna ait taksonlar üzerinde taksonomik araştırmalar. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Doktora tezi. 266s.
Güner A, Özhatay N, Ekim T, Başer KHC (editors) (2000). Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Suppl. 2), Vol. 11. Edinburgh, UK: Edinburgh University Press.
Güner A, Aslan S, Ekim T, Vural M, Babaç MT (edlr.) 2012. Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmalar Derneği Yayını 1, İstanbul, 1290s.
Güner A, Kandemir A, Menemen Y, Yıldırım H, Aslan S, Ekşi G, Güner I, Çimen AÖ (edlr.) 2018. Resimli Türkiye Florası-2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları, İstanbul, 1054s.
Kılıç M 2019. Artuklu (Mardin) Yöresinde Yetişen Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Ana Bilim Dalı, Doktora tezi, 524s.
Kılıç M, Yıldız K, Kılıç FM 2020. Traditional uses of medicinal plants in Artuklu, Turkey. Human Ecology 48(5): 619-632.
Koçyiğit, M 2010. Türkiye’de Allium L. cinsi Codonoprasum seksiyonuna ait taksonlar üzerine taksonomik araştırmalar. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Doktora tezi, 403 s. İstanbul.
Mercan Ç, Arpağ S 2020. Coğrafi Bilgi Sistem Analizleri Kullanılarak Toprak ve Arazi Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Türkiye, Mardin İli Arazisi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 7(1): 23-33.
Özer Z, Elibüyük EA, Önen H, Tekelioğlu O 2004. Yabancı Otların Beslenmede ve Sağlıktaki Rolü (Ed. Toygar, K., 2004. Otların Beslenmede ve Sağlıktaki Rolü). Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Ankara.
Post GE, Dinsmore JE 1933. Flora of Syria. Palestine and Sinai. vol. 2. Beirut: American Press.
Rechinger KH 1990. Flora Iranica. vol. 165. Graz: Akademische Druck-u-Verlagsanstalt.
Sadıkoğlu N 1998. Cumhuriyet Dönemi Türk Etnobotanik Araştırmalar Arşivi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 75s.
Sargın SA, Selvi S, Akçiçek E 2013. Alaşehir (Manisa) ve Çevresinde Yetişen Bazı Geofitlerin Etnobotanik Açıdan İncelenmesi. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 29(2): 170-178.
Seyidoğlu N. 2009. Bazı Doğal Geofitlerin Peyzaj Düzenlemelerinde Kullanımı ve Üretimi Üzerine Araştırmalar. İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 364s.
Tekşen M, Erkul, S.K. 2015. The synopsis of the genus Gagea (Liliaceae) in Turkey. Phytotaxa 230(2): 101-129.
Townsend CC, Guest E. 1985. Flora of Iraq. vol. 8. Baghdad: Ministry of Agriculture and Agrarian Reform. Trotter RT, Logan, MH. 2019. Informant Consensus: a New Approach for Identifying Potentially Effective Medicinal Plants. In Plants in Indigenous Medicine & Diet 91-112.
Uysal T, Demirelma H, Tugay O, Dural H, Ertuğrul K 2014. Türkiye Ornithogalum L. (Hyacinthaceae) Cinsinin Revizyonu. TÜBİTAK Projesi 110T948, 360s.
Yeşil Y, Çelik M, Yılmaz B 2019. Wild Edible Plants in Yeşilli (Mardin-Turkey), a multicultural area. Journal of ethnobiology and ethnomedicine 15(1): 52.
Yeşil Y, İnal İ. 2019. Traditional Knowledge of Wild Edible Plants in Hasankeyf (Batman Province, Turkey). Acta Soc Bot Pol 88(3): 3633.
Yeşil Y. İnal, İ 2021. Ethnomedicinal Plants of Hasankeyf (Batman-Turkey). Frontiers in Pharmacology 11: 2511.
Yıldırım MU, Sarıhan EO, Khawar KM 2021. Ethnobotanical Uses of Roots of Various Plant Species in Turkey [Online First]. IntechOpen, DOI: 10.5772/intechopen.97418. Available from: https://www.intechopen.com/online-first/76479.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapısal Biyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Maruf Balos
0000-0002-9590-5237
Türkiye

Hasan Akan ^*
0000-0002-3033-4349
Türkiye

Musa Geçit
0000-0002-6653-1352
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

28 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 25 Sayı: 6

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.976110

IZ

https://izlik.org/JA35KU38ZA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Balos, M. M., Akan, H., & Geçit, M. (2022). Mardin (Türkiye) Geofitleri Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(6), 1287-1304. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.976110

Unlocking the potential of Allium dictyoprasum C.A. Meyer ex Kunth: quantum chemical insights into radical scavenging, chemical composition, phenolic content, and antimicrobial activity

International Journal of Environmental Health Research

https://doi.org/10.1080/09603123.2024.2382304

Çanakkale Florasında Doğal Olarak Yetişen Bazı Geofit Türlerinin Süs Bitkisi Olarak Kullanılabilirliğinin AHP ve TOPSIS Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.29048/makufebed.1538426

Mardin (Türkiye) Geofitleri Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma

An Ethnobotanical Research on Geophytes of Mardin (Turkey)

Abstract

Keywords

Mardin (Türkiye) Geofitleri Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Mersin İlindeki (Türkiye) Bazı Doğal ve Kültürel Sit Alanlarının Floristik Yapısı Üzerine Bir Çalışma

Karaköprü (Şanlıurfa)’da gıda olarak tüketilen yabani bitkiler üzerinde etnobotanik bir araştırma

A Survey on Edible Plants for Human Consumption in Some Mountainous district of Mardin, Turkey

Unlocking the potential of Allium dictyoprasum C.A. Meyer ex Kunth: quantum chemical insights into radical scavenging, chemical composition, phenolic content, and antimicrobial activity

Çanakkale Florasında Doğal Olarak Yetişen Bazı Geofit Türlerinin Süs Bitkisi Olarak Kullanılabilirliğinin AHP ve TOPSIS Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Allium kubeysdaghense, A New Species of Allium sect. Codonoprasum (Amaryllidaceae) From Eastern Anatolia, Türkiye

Utilisation Potential of Some Geophyte Taxa Naturally Occurring in Bingöl in Landscape Design

Phylogenetic Analysis of Some Species of the Genus Biarum Based on the Chloroplast trnLC Intron Region

e-ISSN: 2619-9149