Bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi

Zelal Türkaslan; Abdulhabip Özel

doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.1750084

TR EN

Bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi

Öz

Şanlıurfa ili koşullarında, bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde (Jubileyna, Hemus, Druzhba, Sevtapolis) ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışma, 2019-2020 yıllarında, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarımsal Uygulama Alanında, Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseninde, 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada; bitki boyu, kanopi çapı, başak uzunluğu, başakta boğum sayısı, boğumda çiçek sayısı, taze herba verimi, kuru herba verimi, kuru çiçek verimi, çiçekte uçucu yağ oranı ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, incelenen tüm özellikler hasat dönemlerinden ve çeşitlerden önemli düzeyde etkilenmiştir. En yüksek kuru çiçek verimi Jubileyna ve Hemus çeşitlerinden elde edilirken, Hemus çeşidi çiçeklenme sonrası hasatta en yüksek uçucu yağ içeriğine sahip olmuştur. Uçucu yağ bileşimi hasat zamanına bağlı olarak önemli ölçüde değişmiştir; gecikmiş hasatlar, linalool ve linalil asetat gibi istenen bileşiklerin konsantrasyonlarını düzenli olarak artırırken, kafur seviyelerini azaltmıştır.

Anahtar Kelimeler

Determination of ontogenetic variability in some lavender (Lavandula angustifolia Mill.) varieties

Abstract

This study was carried out to determine the ontogenetic variability on some cultivars (Jubileyna, Hemus, Druzhba, Sevtapolis) of lavender (Lavandula angustifolia Mill) under the Şanlıurfa province conditions, in 2019-2020 years at the Agricultural Application Area of the Harran University Agriculture Faculty, the Split Plot in Randomized Blocks design with 3 replications. In the research, plant height, canopy diameter, spike length, number of nodes per spike, number of flowers per node, fresh herb yield, dry herb yield, dry flower yield, essential oil ratio of flower, and essential oil components ratio were examined. According to the research results, all studied traits were significantly affected by harvest times and varieties. The highest dried flower yield was obtained from the Jubileyna and Hemus varieties, whereas the Hemus variety exhibited the peak essential oil content during the post-flowering harvest. The essential oil composition shifted significantly with harvest time; delayed harvests consistently increased the concentrations of desirable compounds like linalool and linalyl acetate, while decreasing camphor levels.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma HÜBAK tarafından desteklenmiştir.

Project Number

21043

Ethical Statement

Bu çalışma, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından kabul edilen birinci yazara ait “Bazı Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) Çeşitlerinde Ontogenetik Varyabilitenin Belirlenmesi” isimli Yüksek LisansTez çalışmasının bir bölümünden üretilmiştir.

References

Akdogan, M., Uranbey, S. & Erdem, S.A. (2022). Determination of agricultural and technological characteristics of different lavender (Lavandula angustofolia Mill.) genotypes in ecological conditions of Çorum province. Turkish Journal of Food and Agriculture Sciences, 4(1), 18-24. https://doi.org/10.53663/turjfas.1116239
Anonim, 2020. Şanlıurfa iklim verileri. Şanlıurfa Meteoroloji Bölge Müdürlüğü
Arabacı, O. & Bayram, E. (2005). Aydın ekolojik koşullarında lavanta (Lavandula angustifolia Mill.)’nın bazı agronomik ve kalite özellikleri üzerine bitki sıklığı ve azotlu gübrenin etkisi. ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(2), 13-19.
Aslancan, H. (2016). Bazı Lavanta (Lavandula x intermedia emeric ex loisel.) Ekotip ve Çeşitlerinin Isparta Koşullarında Tarımsal ve Teknolojik Özelliklerinin Belirlenmesi (Tez no 470822). [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Atalay, A.T. (2008). Konya Ekolojik Şartlarında Yetiştirilen Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.)’da Farklı Dozlarda Uygulanan Organik ve İnorganik Azotlu Gübrelerin Verim ve Kalite Özellikleri Üzerine Etkileri (Tez no 178565). [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Balcı, O. (2019). Karaisalı Ekolojik Koşullarında Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.)’nın Birinci Yılda (Tesis Yılı) Verim ve Uçucu Yağ Oranı İçin Uygun Hasat Dönemlerinın Belirlenmesi (Tez no 594119). [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Başer, K.H.C. (1993). Essential oils of Anatolian Lamiaceae A. Profile. Acta Horticulturae, 333, 217-238.
Beetham, J. & Entwistle T. (1982). The Cultivated Lavenders. Royal Botanic Gardens, Melbourne.

Balyemez, Ö.E. (2014). Harran Ovası Koşullarında Farklı Lavanta (Lavandula Spp.) Türlerinin Verim ve Bazı Bitkisel Özelliklerinin Belirlenmesi (Tez no 373894). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Bella, S., Tuttolomondo, T., Dugo, G., Ruberto, G., Leto, C., Napoli, E.M., Potorti, A.G., Fede, M.R., Virga, G., Leone, R., Danna, E. & Licata, M. (2015). Composition and variability of the essential oil of the flowers of Lavandula stoechas from various geographical sources. Natural Product Communications, 10, 2001-2004.
Georgieva, R., Kirchev, H., Delibaltova, V., Chavdarov, P. & Uhr, Z. (2021). Investigation of some agricultural performances of lavender varieties. Yuzuncu Yil University Journal of Agricultural Science, 31(1), 170-178. https://doi.org/10.29133/yyutbd.770697
Goncalves, S. & Romano A. (2013). In vitro culture of lavenders (Lavandula spp.) and the production of secondary metabolites. Biotechnology Advances, 31, 166-174.
Guenther, E. (1952). The Essential Oils, R.E. Krieger Pub. Co. 5: 3-38.
Gupta, A., Kumari, M., Sharan, H., Kumar, A., Chauhan, R.V., Kumar A., Singh S. & Singh S. (2023). Multi-environment investigations using GGE biplot and regression model for higher spike yield and essential oil content in lavender (Lavandula angustifolia). Journal of Essential Oil Bearing Plants, 26(5), 1220-1235. https://doi.org/10.1080/0972060X.2023.2273264
Herraiz-Penalver, D., Cases M., Varela, F., Navarrete, P., Sanchez-Vioque, R. & Usano-Alemany, J. (2013). Chemical characterization of Lavandula latifolia Medik. essential oil from Spanish wild populations. Biochemical Systematics and Ecology, 46, 59-68.
Hassanpouraghdam, M., Hassani, A., Vojodi, L., Asl, B. & Rostami A. (2011). Essential oil constituents of Lavandula offcinalis Chaix. from northwest Iran. Chemija, 22, 167-171.
Hassiotis, C., Tarantilis, P., Daferera, D. & Polissiou, M. (2010). Etherio, a new variety of Lavandula angustifolia with improved essential oil production and composition from natural selected genotypes growing in Greece. Industrial Crops and Products, 32, 77-82.
Hassiotis, C.N., Ntana, F., Lazari, D.M., Poulios, S. & Vlachonasios, K.E. (2014). Environmental and developmental factors affect essential oilproduction and quality of Lavandula angustifolia during flowering period. Industrial Crops and Products 62, 359-366. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2014.08.048
Kaçar, O. & Özkan, N. (2005). Çeşitli iklim faktörlerinin, farklı gelişme dönemlerinin ve gün içerisindeki farklı toplama saatlerinin sarı kantaron (Hypericum perforatum L.)’da hiperisin oranı üzerine etkisinin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42(2), 23-34.
Kara, N. (2011). Uçucu Yağ Üretimine Uygun Lavanta (Lavandula spp.) Çeşitlerinin Belirlenmesi ve Mikro çoğaltım Olanaklarının Araştırılması (Tez no 309706). [Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kara, N. & Baydar, H. (2014). Kurutma yöntemleri, depolama koşulları ve sürelerinin lavanta (Lavandula spp.)’nın uçucu yağ oranı ve bileşenlerine etkisi. Yuzuncu Yil University Journal of Agricultural Sciences, 24(2), 185-192.
Karık, Ü., Çiçek, F. & Çınar, O. (2017). Menemen ekolojik koşullarında lavanta (Lavandula spp.) tür ve çeşitlerinin morfolojik, verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergi, 27 (1), 17-28.
Kaya, D., Inan, M., Giray, E. & Kirici, S. (2012). Diurnal, ontogenetic and morphogenetic variability of Lavandula stoechas L. ssp. stoechas in East Mediterranean region. Revista de Chimie -Bucharest 63(8), 749-753
Kulak, M. (2020). Recurrent drought stress effects on essential oil profile of Lamiaceae plants: An approach regarding stress memory. Industrial Crops and Products, 154, 112695. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2020.112695
Lakusic, B., Lakusic, D., Ristic, M., Marcetic, M. & Slavkovska, V. (2014). Seasonal variations in the composition of the essential oils of Lavandula angustifolia (Lamiacae). Natural Product Communications, 9, 859-862.
Mirjalili, M.H., Salehi, P., Vala, M.M. & Ghorbanpour, M. (2019). The effect of drying methods on yield and chemical constituents of the essential oil in Lavandula angustifolia Mill. (Lamiaceae). Plant Physiol. Rep., 24(1), 96-103.
Munoz-Bertomeu, J., Arrillaga, I. & Segura J. (2007). Essential oil variation within and among natural populations of Lavandula latifolia and its relation to their ecological areas. Biochemical Systematics and Ecology, 35(8), 479-488.
Özel, A. (2000). Harran ovası koşullarında kıvırcık nane (Mentha spicata L.)’de farklı biçim zamanlarının drog verimi ve bazı kalite kriterlerine etkisi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 4(1-2), 45-56.
Raina, A. & Negi, K. (2012). Comparative essential oil composition of Lavandula species from India. Journal of Herbs, Spices and Medicinal Plants, 18, 268-273.
Sałata, A., Buczkowska H. & Nurzynska-Wierdak, R. (2020). Yield, essential oil content, and quality performance of Lavandula angustifolia leaves, as aected by supplementary ırrigation and drying methods. Agriculture, 10(12), 590. https://doi.org/10.3390/agriculture10120590
Sönmez, Ç., Şimşek Soysal, A., Okkaoğlu, H., Karik, Ü., Taghiloofar, A. & Bayram, E. (2018). Determination of some yield and quality characteristics among individual plants of lavender (Lavandula angustifolia Mill.) populations grown under mediterranean conditions in Turkey. Pakistan Journal of Botany, 50(6), 2285-2290.
Stanev, S., Zagorcheva, T. & Atanassov, I. (2016). Lavender cultivation in Bulgaria-21st Century developments, breeding challenges and opportunities. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 22(4), 584-590.
Stanojević, L., Stanković, M., Cakić, M., Nikolić, V., Nikolić, L., Ilić, D. & Radulović, N. (2011). The effect of hydrodistillation techniques on yield, kinetics, composition and antimicrobial activity of essential oils from flowers of Lavandula officinalis L. Hem. ind. 65(4), 455-463.
Türkaslan, Z. (2022). Bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi (Tez no 770712). [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Tzakou, O., Bazos, I. & Yannitsaros, A. (2009). Essential oil composition and enantiomeric distribution of fenchone and camphor of Lavandula cariensis and L. stoechas subsp stoechas grown in Greece. Natural Product Communications, 4, 1103-1106.
Verma, R, Rahman, L., Chanotiya, C, Verma, R., Chauhan, A., Yadav, A., Singh, A. & Yadav, A. (2010). Essential oil composition of Lavandula angustifolia Mill. cultivated in the mid hills of Uttarakhand, India. Journal of the Serbian Chemical Society, 75, 343-348.
Yıldırım, M.U., Sarıhan, E.O., Kul, H. & Khawar, K.M. (2019). Diurnal and nocturnal variability of essential oil content and components of Lavandula angustifolia Mill. (Lavender). Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 24(3), 268-278.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Medicinal and Aromatic Plants

Journal Section

Research Article

Authors

Zelal Türkaslan
0000-0002-2357-3210
Türkiye

Abdulhabip Özel ^*
0000-0002-3605-2596
Türkiye

Early Pub Date

March 9, 2026

Publication Date

March 9, 2026

Submission Date

August 6, 2025

Acceptance Date

December 25, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1750084

IZ

https://izlik.org/JA97FC24YS

Cite

RIS / Bibtex

APA

Türkaslan, Z., & Özel, A. (2026). Bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım Ve Doğa Dergisi, Advanced Online Publication, 1276-1294. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1750084