Araştırma Makalesi

Türkiye Akdeniz Kıyılarında Derin Su Pembe Karidesinde (Parapenaeus longirostris, H. Lucas 1846) Oksidatif Stres Parametreleri, Metal Birikimi ve Sağlık Risk Değerlendirmesi

Cilt: 25 Sayı: 4 31 Ağustos 2022
PDF İndir
TR EN

Türkiye Akdeniz Kıyılarında Derin Su Pembe Karidesinde (Parapenaeus longirostris, H. Lucas 1846) Oksidatif Stres Parametreleri, Metal Birikimi ve Sağlık Risk Değerlendirmesi

Öz

Bu çalışmada; Akdeniz’in İskenderun ve Antalya lokal balıkçılarından Eylül 2020’de temin edilen derin su pembe karideslerinde (Parapenaeus longirostris, H. Lucas 1846) kas dokusunda birikim gösteren demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), manganez (Mn), nikel (Ni), kobalt (Co), Alüminyum (Al), krom (Cr), kadmiyum (Cd) ve kurşun (Pb) metal düzeyleri, ve yine aynı dokulardaki Malondialdehit (MDA) seviyesi ve Katalaz (KAT) enzim aktivitesi belirlenmiştir. Bu iki bölgede tüketilen karideslerde insan sağlığı riskleri, haftalık tüketim miktarları ve kanser risk değerlendirmeleri hesaplanmıştır. Hesaplanan en yüksek metal konsantrasyonu Antalya’da Fe (35.976±2.992 mg kg-1), en düşük birikim ise aynı istasyonda Cd (0.002±0.001 mg kg-1) için hesaplanmıştır. Oksidatif stres parametrelerinden MDA miktarı İskenderun’da avlanan karideslerde 11.06±0.36 nmol mg-1 protein, Antalya’da avlanan karideslerde 8.63±0.13 nmol mg-1 protein, KAT enzim aktivitesinin ise Antalya’da 3.7±0.15 k g-1 protein ve İskenderun’da 6.6±0.4 k g-1 protein olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlara göre ağır metal birikiminin karides türünde lipid peroksidasyonuna neden olduğu anlaşılmıştır. İnsan sağlığı riskleri, tahmini haftalık tüketim (EWI) değerlerinin, Avrupa Gıda Güvenliği (EFSA) ve Gıda Tarım/Dünya Sağlık Örgütü (FAO/WHO) tarafından belirlenen tolere edilebilir haftalık alım (PTWI) değerlerinin altında olduğu belirlenmiştir. Tüketici açısından kanser dışı sağlık risklerinin göstergesi olan hedef tehlike katsayısı (THQ) ve tehlike indeksi (HI) değerleri <1 olarak hesaplanmıştır. Kanserojen risk açısından Pb, Cr ve Cd değerlerinin risk teşkil etmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, çalışmamız İskenderun ve Antalya bölgesinde satışa sunulan karideslerin kaslarındaki toksik element konsantrasyonlarının tüketiciler için önemli bir sağlık riski oluşturmadığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aebi H 1974. Catalase. In: Bergmeyer HU ed. Methods of enzymatic analysis academic. New York. 673–7.
  2. Ayas D, Köşker AR, Durmuş M, Bakan M 2016. Determination of seasonal changes on some heavy metal (Cd, Pb, Cr) levels of shrimp and prawn species from North-Eastern editerranean Sea, Gulf of Mersin, Turkey. Journal of Aquaculture Engineering and Fisheries Research, 2(2): 42-49.
  3. Baboli MJ, Velayatzadeh M 2013. Determination of heavy metals and trace elements in the muscles of marine shrimp, Fenneropenaeus merguiensis from persian gulf. Journal of Animal and Plant Sciences, 23(3): 786.
  4. Bradford MM 1976. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 7(72): 248-254.
  5. Canlı M, Atli G 2003. The relationships between heavy metal (Cd, Cr, Cu, Fe, Pb, Zn) levels and the size of six Mediterranean fish species. Environmental Pollution, 121: 129-136.
  6. Chen C, Xu C, Qian D, Yu Q, Huang M, Zhou L, Qin JG, Chen L, Li E 2020. Growth and health status of Pacific white shrimp, Litopenaeus vannamei, exposed to chronic water born cobalt. Fish and Shellfish Immunology, 100: 137- 145. doi: 10.1016/j.fsi.2020.03.011. Epub 2020 Mar 6. PMID: 32151686.
  7. Çelik U, Oehlenschläger J 2007. High contents of cadmium, lead, zinc and copper in popular fishery products sold in Turkish supermarkets. Food Control, 18: 258-260.
  8. Çiftçi N, Ayas D, Bakan M 2021. The Comparison of Heavy Metal Level in Surface Water, Sediment and Biota Sampled from the Polluted and Unpolluted Sites in the Northeastern Mediterranean Sea. Thalassas: An International Journal of Marine Sciences, 37(1): 319-330.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

5 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

24 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 25 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Doğan, S., Duysak, Ö., Duysak, T., & Uğurlu, E. (2022). Türkiye Akdeniz Kıyılarında Derin Su Pembe Karidesinde (Parapenaeus longirostris, H. Lucas 1846) Oksidatif Stres Parametreleri, Metal Birikimi ve Sağlık Risk Değerlendirmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(4), 838-846. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.978862

Cited By

21082



2024-JIF = 0.500

2024-JCI = 0.14

Uluslararası Hakemli Dergi (International Peer Reviewed Journal)

       Dergimiz, herhangi bir başvuru veya yayımlama ücreti almamaktadır. (Free submission and publication)

      Yılda 6 sayı yayınlanır. (Published 6 times a year)


88x31.png 

Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

                 


Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi
e-ISSN: 2619-9149